Ծիսարան, որը կոչվում է Մաշտոց

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի տեսական և գործնական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության և տարբեր երկրների իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել դատական որոշումների իրավաստեղծ և իրավամեկնաբանման նշանակությունը, պարզել դրանց տեղը իրավունքի աղբյուրների համակարգում և համեմատել տարբեր իրավական ավանդույթներում նախադեպի ձևավորման ու կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում անգլո-ամերիկյան և ռոմանագերմանական իրավական համակարգերի տարբերություններին, քանի որ առաջինում դատական նախադեպը պատմականորեն հանդես է գալիս որպես իրավունքի կարևոր աղբյուր, մինչդեռ երկրորդում առաջնային նշանակությունը սովորաբար տրվում է օրենքին և այլ նորմատիվ իրավական ակտերին։ ՀՀ-ի պարագայում հարցը հատկապես հետաքրքիր է դատական իշխանության զարգացման և դատական պրակտիկայի միատեսակության ապահովման տեսանկյունից։ Ատենախոսությանը նվիրված մատենագիտական աղբյուրը նշում է, որ 2005 թվականի սահմանադրական փոփոխություններով Վճռաբեկ դատարանին վերապահվել էր օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու առաքելությունը, ինչը կարևոր փուլ էր հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի դերի վերաիմաստավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Վճռաբեկ դատարանի որոշումների իրավական նշանակությունը, դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների գործունեության վրա և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձին և կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սահմանադրական դատարանի որոշումների ուսումնասիրությունը։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը նշում է, որ իր ըստ էության կայացված որոշումները պարտադիր են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, պաշտոնատար անձանց, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար ամբողջ Հանրապետության տարածքում։ Միաժամանակ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերաբերյալ իր որոշումներում ընդգծվում է դրանց պաշտոնական բնույթը, համընդհանուր իրավական հետևանքները, իրավական անորոշության վերացման նշանակությունը և նախադեպային բնույթը։ Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի հարցը չի սահմանափակվում դասական անգլիական stare decisis մոդելի մեխանիկական կիրառմամբ, այլ ունի յուրահատուկ սահմանադրաիրավական դրսևորումներ։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել նաև տարբեր երկրների մոտեցումները՝ ուսումնասիրվելով այն հարցը, թե ինչ պայմաններում է բարձրագույն դատարանի որոշումը դառնում պարտադիր կամ ազդեցիկ հետագա դատական գործերի համար, ինչ սահմաններում կարող է դատարանը զարգացնել իրավական նորմի մեկնաբանությունը և որտեղ է անցնում դատական մեկնաբանության ու դատական իրավաստեղծ գործունեության սահմանը։ Կարևոր թեմա է նաև դատական նախադեպի հարաբերակցությունը օրենքի, իրավական սովորույթի, իրավական դոկտրինի և այլ իրավական աղբյուրների հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն առավելություններին, որոնք նախադեպային մոտեցումը կարող է ապահովել՝ իրավունքի կիրառման միասնականություն, իրավական անորոշության նվազեցում, նոր իրավահարաբերությունների արագ կարգավորում և օրենքի գործնական մեկնաբանության զարգացում։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել հնարավոր խնդիրները՝ դատական իշխանության կողմից իրավաստեղծ գործունեության ընդլայնման, դատավորների հայեցողության սահմանների, տարբեր դատարանների մոտեցումների անհամապատասխանության և իրավական կանխատեսելիության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Իրավահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել Հայաստանի մոդելի առանձնահատկությունները այլ երկրների փորձի համատեքստում և պարզել, թե որ մեխանիզմները կարող են նպաստել դատական պրակտիկայի արդյունավետության ու միասնականության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև անդրադառնալ իրավական համակարգերի զարգացման պատմական առանձնահատկություններին, քանի որ նախադեպի դերը մեծապես պայմանավորված է տվյալ երկրի իրավական ավանդույթներով, սահմանադրական կառուցվածքով և դատարանների ինստիտուցիոնալ դիրքով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, դատավորներին, փաստաբաններին, իրավունքի տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, սահմանադրագետներին և իրավաբանական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն հնարավորություն է տալիս դատական նախադեպը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին դատական որոշում, այլև որպես իրավական համակարգի զարգացման, օրենքի միասնական կիրառման և իրավական նորմերի մեկնաբանման կարևոր գործիք՝ միաժամանակ բացահայտելով ՀՀ իրավական համակարգի և այլ երկրների նախադեպային մոդելների միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական եկեղեցական տարվա կարևորագույն օրերից մեկին՝ Ավագ ուրբաթին, որը խորհրդանշում է Հիսուս Քրիստոսի չարչարանքները, խաչելությունն ու մահը։ Քարոզի հիմնական թեմատիկ առանցքը Քրիստոսի փրկագործական զոհաբերության հոգևոր իմաստն է, նրա տառապանքի և մարդկության փրկության գաղափարի աստվածաբանական մեկնաբանությունը։ Նմանատիպ եկեղեցական քարոզներում սովորաբար անդրադարձ է կատարվում Ավետարաններում նկարագրված իրադարձություններին, Քրիստոսի խոնարհությանը, սիրուն, ներողամտությանը և մարդկային մեղքերի համար կրած զոհաբերությանը։ Հեղինակը, դիմելով հավատացյալների կրոնական զգացմունքներին, կարող է բացահայտել այդ օրվա խորհրդի բարոյական նշանակությունը՝ խրախուսելով ինքնաքննությունը, ապաշխարությունը, հավատարմությունը և հոգևոր վերափոխումը։ Ավագ ուրբաթի խորհուրդը նաև առիթ է խորհելու մարդկային տառապանքի, անարդարության, դավաճանության, անձնազոհության և աստվածային սիրո մասին։ Քարոզի հռետորական կառուցվածքը ենթադրում է աստվածաշնչյան դրվագների մեկնություն, բարոյական խրատներ և հուզական ներգործության միջոցներ, որոնց նպատակն է ունկնդրին ներգրավել տոնի հոգևոր խորհրդածության մեջ։ Այն արժեքավոր է հայ եկեղեցական քարոզագրության, տոնական ծիսական մշակույթի և քրիստոնեական դավանաբանական պատկերացումների ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով, թե ինչպես էր Ավագ ուրբաթի խորհուրդը բացատրվում և փոխանցվում հավատացյալ համայնքին։

Literature

Հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է բասկական մշակութային միջավայրին առնչվող լեգենդի կամ ավանդազրույցի ներկայացում։ Բասկերը Եվրոպայի հնագույն ժողովուրդներից են, որոնք ունեն ինքնատիպ լեզու, պատմական հիշողություն և հարուստ բանահյուսական ժառանգություն։ Նրանց ժողովրդական պատումներում արտացոլվում են համայնքային կյանքի առանձնահատկությունները, ավանդական պատկերացումները, բնության և մարդկային աշխարհի ընկալումները, ինչպես նաև սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային հիշողությունը։ Լեգենդը՝ որպես բանավոր ստեղծագործության և ժողովրդական պատմողական ավանդույթի տեսակ, միավորում է պատմական հիշողության, առասպելական պատկերացումների և գեղարվեստական պատումի տարրերը։ Այս փոքրածավալ հրատարակությունը հայ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու այլ ժողովուրդների բանահյուսական ժառանգությանը և ընդլայնելու պատկերացումները եվրոպական մշակութային բազմազանության մասին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային բանահյուսության, բասկ ժողովրդի մշակույթի, լեգենդների ժանրի և 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Technology

Գիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի ստորերկրյա ջրային հոսքի ձևավորման, տարածական բաշխման և բարձրադիր գոտիներում ջրառի կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ավազանի երկրաբանական, ջրաերկրաբանական և ֆիզիկաաշխարհագրական պայմանները, որոնք ազդում են ստորերկրյա ջրերի կուտակման, շարժման, սնման և բեռնաթափման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղումների, ձնհալի, մակերևութային ջրերի ներթափանցման, ապարների ջրաթափանցելիության և տեղանքի բարձրության ազդեցությանը ստորերկրյա հոսքի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են տարբեր բարձրություններում գտնվող ջրատար հորիզոնների առանձնահատկությունները, ստորերկրյա ջրային պաշարների գնահատման հնարավորությունները և դրանց կապը լճի ու ավազանի ընդհանուր ջրային հաշվեկշռի հետ։ Վերլուծվում են բարձրադիր տարածքներում ջրառի իրականացման ջրաերկրաբանական նախադրյալները, ջրային ռեսուրսների օգտագործման հնարավոր ծավալները և դրանց արդյունավետ շահագործման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստորերկրյա ջրերի օգտագործման ազդեցությանը բնական ջրային համակարգի վրա՝ կարևորելով ջրառի և պաշարների վերականգնման միջև հավասարակշռության պահպանումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման, ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների գնահատման և Սևանա լճի ավազանի ջրային պաշարների արդյունավետ կառավարման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրաերկրաբանների, ջրաբանների, աշխարհագրագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է 1098–1268 թվականներին Անտիոքի խաչակրաց իշխանապետության և Կիլիկյան Հայաստանի միջև ձևավորված ռազմաքաղաքական հարաբերությունների, դիվանագիտական կապերի և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Առաջին խաչակրաց արշավանքից հետո Մերձավոր Արևելքում ստեղծված քաղաքական իրադրությունը, Անտիոքի իշխանապետության կազմավորումը, Կիլիկիայում հայկական պետականության ամրապնդումը և երկու քաղաքական միավորների փոխհարաբերությունների ձևավորման նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական իշխանական տների և Անտիոքի կառավարիչների միջև հաստատված դաշինքներին, ռազմական համագործակցությանը, տարածքային հակասություններին, դինաստիական ամուսնություններին և քաղաքական ազդեցության ընդլայնմանն ուղղված գործողություններին։ Ուսումնասիրվում են Ռուբինյան և Հեթումյան իշխանատոհմերի արտաքին քաղաքականության առանձնահատկությունները, խաչակրաց պետությունների հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Բյուզանդական կայսրության, սելջուկյան և այլ տարածաշրջանային ուժերի ազդեցությունը հայ-անտիոքյան կապերի զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանային հակամարտություններին, ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքների վերահսկողության խնդիրներին, դիվանագիտական բանակցություններին և փոխադարձ քաղաքական պարտավորություններին։ Կարևորվում են միջնադարյան հայկական, լատինական և արևելյան պատմական սկզբնաղբյուրների համեմատական ուսումնասիրությունը, քաղաքական իրադարձությունների ժամանակագրական վերականգնումը և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, հայագետների, խաչակրաց արշավանքների պատմության հետազոտողների, արևելագետների, պատմաբանների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատանքը նվիրված է դիրքային և կողմնորոշիչ անկարգավորվածությամբ բյուրեղներում կարգավորման երևույթների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բյուրեղային համակարգերում մասնիկների կամ կառուցվածքային միավորների անկանոն բաշխման և դրանց հետագա կարգավորման գործընթացների ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այդ երևույթների ընդհանուր օրինաչափությունները և ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող են ջերմաստիճանի, փոխազդեցությունների, արտաքին պայմանների և բյուրեղային կառուցվածքի փոփոխությունները հանգեցնել համակարգի սկզբնական անկարգ վիճակից ավելի կարգավորված վիճակի անցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիրքային անկարգավորվածությանը, որի դեպքում բյուրեղային ցանցի տարբեր հանգույցներում մասնիկների կամ ատոմների դասավորությունը լիովին որոշված չէ, և կողմնորոշիչ անկարգավորվածությանը, երբ մոլեկուլների կամ կառուցվածքային խմբերի տարածական կողմնորոշումները կարող են տարբեր լինել։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել վիճակագրական ֆիզիկայի և թերմոդինամիկայի մեթոդների վրա՝ նկարագրելու կարգավորման փուլային անցումները, հավասարակշռային վիճակները և համակարգի կառուցվածքային պարամետրերի փոփոխությունը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է կարգավորվածության աստիճանի քանակական նկարագրությունը և համապատասխան կարգավորման պարամետրերի որոշումը, որոնց միջոցով հնարավոր է հետևել համակարգի կառուցվածքային վերափոխումներին։ Ուսումնասիրվում են նաև դիրքային և կողմնորոշիչ կարգավորման փոխազդեցությունները, քանի որ այդ երկու տեսակի կարգավորվածությունը կարող են փոխկապակցված լինել և առաջացնել ավելի բարդ փուլային վարք։ Կարևորվում է անկարգության ազդեցությունը բյուրեղների ջերմային, կառուցվածքային և այլ ֆիզիկական հատկությունների վրա, ինչպես նաև համակարգի ազատ էներգիայի և կայունության փոփոխությունների վերլուծությունը։ Տեսական մոդելների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր տեսակի բյուրեղային համակարգերում կարգավորման գործընթացների ընդհանուր առանձնահատկությունները և սահմանել այն պայմանները, որոնց դեպքում առաջանում են տարբեր կարգավորված փուլեր։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ անկարգավորված բյուրեղների ֆիզիկական հատկությունների կանխատեսման, փուլային անցումների մեխանիզմների բացահայտման և բարդ պինդմարմնային համակարգերի տեսական նկարագրության կատարելագործման համար։ Исследование կարող է օգտակար լինել բյուրեղագիտության, նյութագիտության և վիճակագրական ֆիզիկայի խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ ընդլայնելով պատկերացումները անկարգավորված համակարգերում կառուցվածքային կարգավորման գործընթացների վերաբերյալ։