Հայաստանը Բյուզանդական կայսրության դավանական և Սասանյան Պարսկաստանի կրոնական քաղաքականության ոլորտում (395-642)

Религия

Աշխատությունը նվիրված է V–VIII դարերի հայկական կանոնական բնագրերի ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակությանը հայ եկեղեցական իրավունքի վաղ պատմության վերակազմության համար։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավական ու եկեղեցական նորմերն են, որոնց միջոցով կարգավորվում էին եկեղեցու ներքին կազմակերպությունը, հոգևորականների կարգավիճակը, եկեղեցական կարգապահությունը, ծիսական կյանքի որոշ կողմերը, ամուսնաընտանեկան հարաբերություններին վերաբերող հարցերը և քրիստոնեական համայնքի անդամների վարքագիծը։ Կանոնական բնագրերը դիտարկվում են միաժամանակ որպես իրավական, պատմական և եկեղեցագիտական սկզբնաղբյուրներ, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու վաղ միջնադարյան Հայաստանում եկեղեցական իրավակարգավորման ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանոնների ծագման, հեղինակության, ժամանակագրության, ձեռագրային փոխանցման և տարբեր խմբագրությունների հարաբերակցության խնդիրներին, քանի որ առանձին կանոնների իրական պատմական միջավայրը և դրանց հետագա վերամշակումները որոշելը կարևոր նշանակություն ունի սկզբնաղբյուրների ճիշտ մեկնաբանման համար։ Ուսումնասիրվում է տեղական եկեղեցական ժողովների, հայրապետական կարգադրությունների և ավելի լայն քրիստոնեական աշխարհից փոխանցված կանոնական ավանդույթների փոխհարաբերությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին արտաքին իրավաեկեղեցական սկզբունքները յուրացվում և հարմարեցվում հայկական միջավայրին։ Կարևոր ուղղություն է նաև եկեղեցական և աշխարհիկ իրավակարգավորման հարաբերակցության քննությունը, քանի որ վաղ միջնադարյան հասարակությունում կրոնական, ընտանեկան, բարոյական և հասարակական հարաբերությունների կարգավորումը հաճախ ձևավորվում էր տարբեր նորմատիվ ավանդույթների փոխազդեցությամբ։ Կանոնական նյութի պատմահամեմատական և աղբյուրագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցական հաստատությունների իրավասությունների զարգացումը, հոգևոր իշխանության կազմակերպումը և իրավական մտածողության աստիճանական համակարգումը։ Առանձին նշանակություն ունի կանոնական ժողովածուների ձևավորման խնդիրը, քանի որ տարբեր ժամանակներում ստեղծված նորմերի մեկտեղումը նպաստել է հայ եկեղեցական իրավունքի գրավոր ավանդույթի պահպանմանն ու հետագա զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է իրավունքի պատմության, հայագիտության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության և եկեղեցու պատմության մեթոդները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վաղ միջնադարյան հայկական եկեղեցական իրավական մշակույթի ձևավորման և զարգացման մասին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրականության երեք նշանավոր ներկայացուցիչների գրական ժառանգության՝ բազմահատոր հրատարակությամբ վերականգնված և նորից շրջանառության մեջ դրված նյութերի քննությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկար ժամանակ պարբերական մամուլի էջերում, արխիվներում կամ դժվարամատչելի հրատարակություններում մնացած ստեղծագործությունների հավաքման, տեքստաբանական մշակման և ընթերցողին ներկայացնելու նշանակությունն է։ Տասներկու հատորների ընդգրկուն նյութը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակների ստեղծագործական ճանապարհի, թեմատիկ հետաքրքրությունների, գեղարվեստական մտածողության և սփյուռքահայ գրական միջավայրի հետ ունեցած կապերի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայրենիքի և կորուսյալ ծննդավայրի հիշողությանը, գաղթի ու տարագրության փորձառությանը, նոր միջավայրում հայկական ինքնության պահպանմանը, ընտանեկան և համայնքային հարաբերություններին, ինչպես նաև անհատի՝ անցյալի և ներկայի միջև ձևավորվող ներքին երկխոսությանը։ Հեղինակների ստեղծագործությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես նրանց միավորող պատմամշակութային թեմաները, այնպես էլ յուրաքանչյուրի ինքնատիպ գրողական ձեռագիրը, պատմողական եղանակը, լեզվական առանձնահատկությունները և կերպարակերտման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքահայ մամուլի դերը գրական կյանքի կազմակերպման գործում, քանի որ բազմաթիվ ստեղծագործություններ սկզբնապես հրապարակվել են պարբերականներում և միայն հետագայում են ընդգրկվել առանձին ժողովածուներում կամ վերականգնվել նոր հրատարակություններով։ Այդ պատճառով բազմահատորյակը արժեքավոր է ոչ միայն գրականագիտական, այլև տեքստաբանական և մատենագիտական տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ճշտելու ստեղծագործությունների հրապարակման պատմությունը, տարբերակները և գրական ժառանգության ընդհանուր ծավալը։ Նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև XX դարի հայկական սփյուռքի առօրյայի, սոցիալական միջավայրի, մշակութային հաստատությունների և սերունդների փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր ներդրում է սփյուռքահայ գրական ժառանգության վերարժևորման և համակարգման գործում՝ ընդգծելով մոռացված կամ քիչ հայտնի բնագրերի վերադարձի նշանակությունը հայ գրականության պատմության առավել ամբողջական ներկայացման համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է տրիազինային օղակ պարունակող պոլիամիդների և մեթիլոլպոլիամիդների սինթեզի և դրանց ֆիզիկաքիմիական ու կիրառական հատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նոր սերնդի պոլիմերային նյութերի ստեղծման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են սինթեզի տարբեր ուղիները, կառուցվածք-հատկություն կապերը, ջերմակայունության, մեխանիկական ամրության և լուծելիության ցուցանիշները, ինչպես նաև քիմիական կայունության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ պոլիմերների հիման վրա ստացվող կպչուն կոմպոզիցիաների ձևավորմանը, դրանց ադհեզիոն հատկություններին, կարծրացման մեխանիզմներին և կիրառման տեխնոլոգիական պայմաններին։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է նյութերի կիրառելիությունը արդյունաբերական կպչուն համակարգերում, շինարարական և փայտամշակման ոլորտներում՝ ապահովելով բարձր դիմացկունություն և երկարաժամկետ կայունություն։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական տվյալների և տեսական մոդելների համադրություն, որոնք նպաստում են նոր ֆունկցիոնալ պոլիմերային նյութերի զարգացմանը։

Туризм

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում զբոսաշրջության զարգացմանը նպաստող քաղաքաշինական և տարածական մոդելավորման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում զբոսաշրջային տարածքների, բնակավայրերի և ենթակառուցվածքների այնպիսի կազմակերպման խնդիրն է, որը միաժամանակ կարող է ապահովել զբոսաշրջության զարգացումը, տարածքների արդյունավետ օգտագործումը, պատմամշակութային ժառանգության պահպանումը և բնական միջավայրի պաշտպանությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել Հայաստանի քաղաքների, գյուղական բնակավայրերի և զբոսաշրջային գոտիների տարածական կառուցվածքը, տրանսպորտային հասանելիությունը, հյուրանոցային և սպասարկման ենթակառուցվածքների տեղաբաշխումը, հանգստի ու ժամանցի տարածքների կազմակերպումը և զբոսաշրջային երթուղիների ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական, պատմական և մշակութային ռեսուրսների տարածական առանձնահատկություններին և դրանց ներառմանը քաղաքաշինական պլանավորման գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև զբոսաշրջային կենտրոնների ձևավորման տարբեր մոդելներ, դրանց փոխկապակցվածությունը շրջակա բնակավայրերի հետ և տարածքային զարգացման հավասարակշռված մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր ուղղություն է կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ինտեգրումը քաղաքաշինությանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել զբոսաշրջային գործունեության բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի և պատմամշակութային ժառանգության վրա, միաժամանակ խթանելով տեղական տնտեսության զարգացումը և համայնքների ներգրավվածությունը։ Հայաստանի պայմաններում նման մոդելավորումը կարող է նպաստել զբոսաշրջային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը, տարածքային անհամաչափությունների մեղմմանը և զբոսաշրջային նոր ուղղությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, զբոսաշրջության ոլորտի մասնագետներին, տարածքային պլանավորման և տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է բնական և կեղտաջրերի մաքրմանը էլեկտրաքիմիական մեթոդների՝ մասնավորապես էլեկտրօքսիդացման և էլեկտրակոագուլյացիայի կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այդ տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը ջրում առկա տարբեր աղտոտիչների հեռացման, օրգանական և անօրգանական միացությունների քայքայման և ջրի որակի բարելավման գործընթացներում։ Էլեկտրաքիմիական մաքրման մեթոդները կարևոր այլընտրանք են ավանդական ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական եղանակներին, քանի որ դրանց կիրառմամբ հնարավոր է որոշ դեպքերում նվազեցնել լրացուցիչ քիմիական ռեագենտների օգտագործումը և գործընթացը կազմակերպել համեմատաբար վերահսկելի պայմաններում։ Էլեկտրօքսիդացման դեպքում ջրում առկա աղտոտիչների հեռացումը տեղի է ունենում էլեկտրաքիմիական օքսիդացման գործընթացների արդյունքում, որոնց ընթացքում կարող են քայքայվել տարբեր օրգանական նյութեր և փոխակերպվել որոշ անօրգանական միացություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոդների նյութի, հոսանքի խտության, լարման, մշակման տևողության, ջրի քիմիական կազմի և այլ գործոնների ազդեցությունը մաքրման արդյունավետության վրա։ Էլեկտրակոագուլյացիայի մեթոդի դեպքում կարևոր նշանակություն ունի էլեկտրոդների լուծման արդյունքում առաջացող կոագուլյացիոն գործընթացը, որի միջոցով ջրից կարող են հեռացվել կախված մասնիկներ, կոլոիդային համակարգեր, որոշ մետաղական իոններ և այլ աղտոտիչներ։ Հետազոտության ընթացքում կարող է գնահատվել տարբեր մաքրման ռեժիմների ազդեցությունը ջրի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների վրա՝ ներառյալ օրգանական աղտոտվածության, կախված նյութերի, գույնի, պղտորության և այլ բաղադրիչների փոփոխությունները։ Կարևոր է նաև պարզել, թե ինչպես են էլեկտրաքիմիական գործընթացները փոխազդում միմյանց հետ և ինչպիսի արդյունք կարելի է ստանալ դրանց համակցված կամ հաջորդական կիրառման դեպքում։ Բնական ջրերի մաքրման դեպքում տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է ուղղված լինել ջրի որակի բարելավմանը և որոշ անցանկալի բաղադրիչների նվազեցմանը, իսկ կեղտաջրերի դեպքում՝ արդյունաբերական կամ կենցաղային աղտոտիչների հեռացմանն ու ջրի հետագա օգտագործման կամ անվտանգ հեռացման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով էներգիայի ծախսը, էլեկտրոդների սպառումը, մաքրման տևողությունը և ստացված արդյունքի որակը։ Այդ ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել առավել նպատակահարմար աշխատանքային պայմաններ և գնահատել տեխնոլոգիայի կիրառման տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ էլեկտրաքիմիական մեթոդները կարող են կիրառվել տարբեր բնույթի ջրային հոսքերի մաքրման համակարգերում և հարմարեցվել աղտոտվածության տարբեր մակարդակներին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բնապահպանության մասնագետներին, ջրամաքրման տեխնոլոգներներին, քիմիկոսներին, էլեկտրաքիմիկոսներին և արդյունաբերական կեղտաջրերի կառավարմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էլեկտրաքիմիայի, ջրի մաքրման և շրջակա միջավայրի պաշտպանության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով գնահատել էլեկտրօքսիդացման և էլեկտրակոագուլյացիայի հնարավորությունները բնական ու կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրման, աղտոտիչների նվազեցման և ավելի անվտանգ ջրային ռեսուրսների կառավարման գործում։