Հայկական զարդարվեստ. Հիմնական մոտիվների ծագումն ու գաղափարական բովանդակությունը

Технология

Տեխնիկական, կենսաբժշկական ինժեներիայի և ավտոմատ կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վերին վերջույթների արհեստական պրոթեզների ադապտիվ կառավարման համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից պրոթեզավորման տեխնոլոգիաների զարգացման հիմնական ուղղությունները, արհեստական վերջույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման նշանակությունը մարդու շարժողական կարողությունների վերականգնման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ադապտիվ կառավարման տեսական հիմքերին, կենսաբանական ազդանշանների օգտագործմանը, շարժումների ճանաչման և կառավարման հրահանգների ձևավորման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են մկանային էլեկտրական ազդանշանների մշակման, զգայուն տվիչներից ստացվող տեղեկատվության գնահատման, շարժողական համակարգի արձագանքման և կառավարման ճշգրտության ապահովման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են կառավարման ալգորիթմների հարմարեցումը օգտագործողի անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների փոփոխվող պայմաններին և արտաքին միջավայրի ազդեցություններին, ինչպես նաև համակարգի կայունության ու հուսալիության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել արհեստական վերջույթների շարժումների մոդելավորման, հետադարձ կապի կազմակերպման, կառավարման համակարգի փորձարարական գնահատման և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրա արդյունավետության համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող համակարգերի կիրառական նշանակությանը պրոթեզների գործառնական հնարավորությունների ընդլայնման, շարժումների բնականության բարելավման, օգտագործման հարմարավետության և մարդու ինքնուրույնության բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ինժեներիայի, ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատ կառավարման, վերականգնողական տեխնոլոգիաների և խելացի պրոթեզավորման համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի կեսերից մինչև XIII դարի առաջին տասնամյակները Կիլիկիայում հայկական պետականության ամրապնդման, Ռուբինյանների իշխանության քաղաքական հզորացման և թագավորական պետական համակարգի ձևավորման պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն ներքին և արտաքին գործոնների վրա, որոնք նպաստեցին հայկական իշխանության տարածքային ընդարձակմանը, կենտրոնական իշխանության ամրապնդմանը և տարածաշրջանային ազդեցության աճին։ Քննության են առնվում Ռուբինյան իշխանների վարած քաղաքականությունը, ռազմական և դիվանագիտական գործունեությունը, հարևան պետությունների ու քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը հայկական պետականության զարգացման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության, խաչակիր պետությունների, Անտիոքի իշխանության, Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության և տարածաշրջանի մյուս ուժերի հետ ձևավորված բարդ հարաբերություններին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում արտահայտվել են ինչպես հակամարտություններով, այնպես էլ դաշինքներով և քաղաքական համաձայնություններով։ Ներկայացվում է Թորոս Բ-ի, Մլեհի, Ռուբեն Գ-ի և Լևոն Բ-ի գործունեության նշանակությունը պետական իշխանության ամրապնդման և Կիլիկիայի հայկական տարածքների քաղաքական միավորման գործընթացում։ Հատուկ տեղ է զբաղեցնում Լևոն Բ-ի քաղաքականությունը, որի օրոք հայկական իշխանությունը հասավ զարգացման նոր աստիճանի և միջազգային ճանաչման արդյունքում վերածվեց թագավորության։ Թագավորական իշխանության հաստատումը դիտարկվում է որպես երկարատև քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացի արդյունք, որը զգալիորեն բարձրացրեց հայկական պետության միջազգային հեղինակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև պետական կառավարման համակարգի զարգացման, ազնվականության և եկեղեցու դերակատարության, տնտեսական կենտրոնների ամրապնդման և առևտրական ճանապարհների վերահսկման հետ կապված հարցերը։ Կիլիկիայի ծովային և ցամաքային հաղորդակցության ուղիները կարևոր նշանակություն ունեին արտաքին առևտրի և միջազգային հարաբերությունների զարգացման համար՝ նպաստելով հայկական պետության տնտեսական և քաղաքական դիրքերի ամրապնդմանը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայոց եկեղեցու և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև արևմտաեվրոպական քաղաքական ու եկեղեցական կենտրոնների հետ կապերի զարգացմանը։ 1198 թվականին թագավորական իշխանության պաշտոնական հաստատումից հետո տեղի ունեցած գործընթացները դիտարկվում են պետական կառույցների հետագա ամրապնդման և միջազգային հարաբերությունների ընդլայնման համատեքստում։ Ժամանակաշրջանի ավարտական փուլում կարևոր նշանակություն են ստանում գահաժառանգության և իշխանության շարունակականության խնդիրները, որոնք ազդեցություն ունեցան Կիլիկիայի հայկական պետականության հետագա քաղաքական զարգացման վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել այն պատմական պայմանների և քաղաքական մեխանիզմների մասին, որոնց շնորհիվ տեղական հայկական իշխանապետությունը աստիճանաբար վերածվեց միջնադարյան հայկական հզոր թագավորության։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, Կիլիկյան Հայաստանի, խաչակրաց ժամանակաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

География

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հիդրոօդերևութաբանական ապահովվածության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով եղանակային և կլիմայական տեղեկատվության տնտեսական արժեքը, դրա կիրառման արդյունավետությունը և տարբեր ոլորտների համար կանխատեսումների ու նախազգուշացումների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կենտրոնում այն խնդիրն է, թե ինչպես կարելի է հիդրոօդերևութաբանական ծառայությունների միջոցով նվազեցնել եղանակային վտանգավոր երևույթների և կլիմայական փոփոխությունների հետևանքով առաջացող տնտեսական կորուստները և միաժամանակ բարձրացնել տարբեր ոլորտներում կառավարման ու պլանավորման արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, տրանսպորտի, շինարարության, ջրային տնտեսության և այլ ոլորտների կախվածությունը եղանակային պայմաններից, ինչպես նաև այդ ոլորտներում ժամանակին և ճշգրիտ տեղեկատվության օգտագործման տնտեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոօդերևութաբանական դիտարկումների, կանխատեսումների, եղանակային նախազգուշացումների և տեղեկատվական համակարգերի զարգացմանը, ինչպես նաև դրանց տեխնիկական ու կազմակերպական արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև եղանակային և կլիմայական ռիսկերի տնտեսական գնահատմանը, հնարավոր վնասների կանխարգելմանը, կանխատեսման ծառայությունների արդիականացմանը և տեղեկատվության սպառողներին ավելի նպատակային ծառայությունների մատուցմանը։ Կարևոր ուղղություն է հիդրոօդերևութաբանական համակարգի նյութատեխնիկական և տեխնոլոգիական զարգացման, տվյալների մշակման ու տարածման կատարելագործման և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ոլորտի կառավարման արդյունավետության բարձրացման, պետական և մասնավոր հատվածի որոշումների կայացման բարելավման, բնական վտանգների տնտեսական հետևանքների նվազեցման և հիդրոօդերևութաբանական տեղեկատվության տնտեսական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործման համար։ Նյութը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հիդրոօդերևութաբաններին, բնապահպանության և աղետների ռիսկերի կառավարման մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Философия

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է էկզիստենցիալիզմը՝ որպես 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ փիլիսոփայական ուղղություններից մեկը, որը կենտրոնանում է մարդու գոյության, ազատության, պատասխանատվության և կյանքի իմաստի խնդիրների վրա։ Աշխատանքում բացատրվում են էկզիստենցիալիզմի առաջացման պատմական և գաղափարական նախադրյալները, ինչպես նաև այն հասարակական ու մշակութային պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել է այս փիլիսոփայական հոսանքը։ Ներկայացվում են էկզիստենցիալիզմի հիմնական գաղափարները՝ մարդու անհատական ընտրությունը, ներքին անհանգստությունը, միայնությունը, կյանքի անորոշությունը և սեփական գոյության իմաստը ինքնուրույն ստեղծելու անհրաժեշտությունը։ Ռեֆերատում անդրադարձ է կատարվում էկզիստենցիալիզմի նշանավոր ներկայացուցիչների գաղափարներին, մասնավորապես՝ Սյորեն Կիերկեգորի, Ֆրիդրիխ Նիցշեի, Ժան-Պոլ Սարտրի, Ալբեր Կամյուի և Մարտին Հայդեգերի փիլիսոփայական հայացքներին։ Ներկայացվում է, թե ինչպես են նրանք մեկնաբանել մարդու ազատությունը, բարոյական ընտրությունը, պատասխանատվությունը և գոյության ճգնաժամը։ Աշխատանքում նաև քննարկվում է էկզիստենցիալիզմի ազդեցությունը գրականության, արվեստի, հոգեբանության և մշակույթի վրա, քանի որ այս ուղղությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից մարդու աշխարհընկալման ձևավորման մեջ։ Բացատրվում է, թե ինչու է էկզիստենցիալիզմը կարևոր արդի հասարակության համար և ինչպես է այն անդրադառնում մարդու ներաշխարհի, ինքնության և կյանքի արժեքների հարցերին։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայությամբ, հոգեբանությամբ և հումանիտար գիտություններով հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է մարդու գոյության և ինքնաճանաչման վերաբերյալ խորքային ու արդիական գաղափարներ։

Педагогика

Այս գիտական-մանկավարժական աշխատանքը նվիրված է ավագ դպրոցականների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կրթական միջավայրի, ընտանիքի և սոցիալական ազդեցությունների փոխազդեցությունը։ Գրքում վերլուծվում են արժեքային համակարգի ձևավորման հոգեբանական հիմքերը՝ ներառյալ անձի ինքնագիտակցության զարգացումը, սոցիալականացման գործընթացները և բարոյական նորմերի յուրացումը դեռահասության տարիքում։ Հեղինակը ներկայացնում է ավագ դպրոցականների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման հիմնական ուղիները՝ կրթական ծրագրերի բովանդակության բարելավում, ուսուցչի դաստիարակչական դերը, արտադասարանային գործունեությունը և սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժեքների ինտեգրման մեթոդներին ուսումնական գործընթացում, ինչպես նաև քննադատական մտածողության և ինքնուրույն դատողության զարգացմանը՝ որպես արժեքային համակարգի կայացման կարևոր նախապայմաններ։ Ներկայացվում են նաև գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված դպրոցական միջավայրում արժեքային դաստիարակության արդյունավետ կազմակերպմանը և ուսումնական գործընթացի հումանիզացմանը։ Գիրքը օգտակար է մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և դպրոցական դաստիարակության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ պոեզիայում բանաստեղծական կայուն ձևերի դրսևորումների, զարգացման և գեղարվեստական վերափոխումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ձևային կառուցվածքներն են, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում պահպանել են իրենց հիմնական առանձնահատկությունները, սակայն հայ բանաստեղծների ստեղծագործության մեջ ստացել են նոր բովանդակություն, ռիթմական լուծումներ և արտահայտչական հնարավորություններ։ Աշխատության մեջ բանաստեղծական ձևը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տաղաչափական կամ կառուցվածքային համակարգ, այլև որպես գեղարվեստական մտածողության կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով բանաստեղծը կազմակերպում է խոսքը, ռիթմը, պատկերային համակարգը և հուզական արտահայտությունը։ Ուսումնասիրվում են ավանդական քնարական և չափածո ձևերի կիրառման առանձնահատկությունները, դրանց պահպանման, վերաիմաստավորման և ժամանակակիցացման գործընթացները XX դարի տարբեր փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական բանաստեղծական ժառանգության և նոր գրական միտումների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, թե ինչպես են հայ հեղինակները համադրել ավանդական ձևերը նոր թեմաների, գաղափարների և գեղարվեստական լեզվի հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ձևի և բովանդակության փոխազդեցությունը, ցույց տալու, թե ինչպես կարող է նույն կառուցվածքային ձևը տարբեր հեղինակների և ժամանակաշրջանների ստեղծագործություններում ձեռք բերել տարբեր իմաստային ու գեղագիտական նշանակություն։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև XX դարի հայ պոեզիայի զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններին՝ գրական ուղղությունների փոփոխությանը, բանաստեղծական լեզվի նորացմանը, ռիթմի և հանգավորման վերափոխմանը, ինչպես նաև ավանդույթի և նորարարության շարունակական երկխոսությանը։ Կայուն ձևերի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ պոեզիայի ձևային բազմազանության մասին և բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ավանդական բանաստեղծական կառուցվածքները պահպանվել են՝ միաժամանակ հարմարվելով նոր գեղարվեստական պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ գրականության պատմության և տեսության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն ձևային վերլուծությունը կապում է բանաստեղծական մտածողության, պատմամշակութային միջավայրի և գրական գործընթացի զարգացման հետ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, հայագետների, բանաստեղծական տեքստերի հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ XX դարի հայ պոեզիայի ձևային և գեղագիտական առանձնահատկությունները։