Հայոց ազգաբանություն

Биология

Այս դասագիրքը նվիրված է գենետիկայի հիմունքներին՝ ուսումնասիրելով ժառանգականության և փոփոխականության օրենքները կենդանի օրգանիզմներում։ Այն ներկայացնում է գենետիկայի հիմնական հասկացությունները պարզ և համակարգված ձևով՝ հարմար ուսանողական օգտագործման համար։ Գրքում ընդգրկված են՝ Ժառանգականության հիմնական օրենքները (Մենդելի օրենքներ) Գեն, քրոմոսոմ և ԴՆԹ-ի կառուցվածք ու ֆունկցիա Գենետիկական փոփոխականություն և մուտացիաներ Ժառանգական հատկանիշների փոխանցման մեխանիզմներ Գենետիկայի կիրառությունը բժշկության և գյուղատնտեսության մեջ Դասագիրքը նպաստում է գենետիկական գործընթացների հիմնարար ընկալմանը և դրանց կիրառական նշանակության հասկանալուն կենսաբանության տարբեր ոլորտներում։

Технология

Ջրային տնտեսության, քաղաքաշինության և ինժեներական ենթակառուցվածքների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևանի ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային ենթակառուցվածքների արդյունավետության, հուսալիության և կայուն կառավարման ապահովման համատեքստում։ Քննության են առնվում մայրաքաղաքի ջրամատակարարման և կոյուղու համակարգերի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց տեխնիկական կառուցվածքը, շահագործման պայմանները և քաղաքային բնակչության ու տնտեսության ջրային պահանջների բավարարման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային պաշարների օգտագործմանը, ջրամատակարարման ցանցերի տեխնիկական վիճակին, ջրի կորուստներին, մատակարարման անխափանությանը և խմելու ջրի որակի ապահովման պահանջներին։ Վերլուծվում են ջրահեռացման համակարգերի թողունակության, կեղտաջրերի հավաքման ու հեռացման, ցանցերի մաշվածության և քաղաքային տարածքների զարգացման հետևանքով առաջացող ինժեներական դժվարությունները։ Քննարկվում են ջրամատակարարման և ջրահեռացման ենթակառուցվածքների վերակառուցման, տեխնիկական արդիականացման, ավտոմատացված վերահսկման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջրային ցանցերի հիդրավլիկական հաշվարկների, տեխնիկական վիճակի գնահատման, ներդրումային ծրագրերի հիմնավորման և ենթակառուցվածքների զարգացման երկարաժամկետ պլանավորման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային ռեսուրսների խնայողությանը, շրջակա միջավայրի պահպանությանը, սանիտարահիգիենիկ անվտանգության ապահովմանը և քաղաքային ջրային համակարգերի կայուն զարգացման սկզբունքներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրամատակարարման և ջրահեռացման ճարտարագիտության, քաղաքաշինության, կոմունալ տնտեսության, բնապահպանության և Երևանի քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայ ժողովրդի մասնակցությանը Հայրենական մեծ պատերազմին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ԽՍՀՄ հյուսիս-արևմտյան և արևմտյան ռազմաճակատներում հայ զինվորների ու հրամանատարների գործունեությանը։ Հեղինակը վերլուծում է պատերազմի տարիներին հայերի զորահավաքային մասնակցության ծավալները, նրանց դերը Կարմիր բանակի տարբեր ստորաբաժանումներում և ռազմաճակատային գործողությունների ընթացքում ցուցաբերած հերոսությունը։ Գրքում ներկայացվում են կոնկրետ ռազմաճակատային օպերացիաներ, որտեղ հայ զինծառայողները մասնակցել են Լենինգրադի պաշտպանության, Բելառուսի և Բալթյան երկրների ազատագրման, ինչպես նաև Արևելյան Եվրոպայի ռազմագործողություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ հրամանատարների ռազմավարական ներդրմանը, նրանց ղեկավարած ստորաբաժանումների մարտական ուղուն և պարգևներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև թիկունքի աշխատանքը՝ արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեությունը, գյուղատնտեսական մոբիլիզացիան և հայ բնակչության նյութական աջակցությունը ռազմաճակատին։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Հայ ժողովրդի մասնակցությունը Հայրենական մեծ պատերազմին ունեցել է համազգային նշանակություն և դարձել է կարևոր գործոն ֆաշիզմի դեմ տարած հաղթանակում։ Այն օգտակար է պատմաբանների, ռազմական պատմության հետազոտողների և կրթական ոլորտի մասնագետների համար։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գերխիտ երկնային մարմինների տեսության հիմնարար հարցերի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով այն ֆիզիկական գործընթացներին, որոնք տեղի են ունենում չափազանց մեծ խտություն ունեցող աստղագիտական օբյեկտներում։ Աշխատությունում քննարկվում են նեյտրոնային աստղերի, խիտ աստղային մնացորդների և այլ ծայրահեղ պայմաններում գոյություն ունեցող տիեզերական մարմինների կառուցվածքը, նյութի վիճակի առանձնահատկությունները, գրավիտացիոն ազդեցությունները և հավասարակշռության պայմանները։ Վերլուծվում են գերխիտ նյութի հատկությունները, հարաբերականության տեսության կիրառությունները, աստղային էվոլյուցիայի վերջին փուլերը և նման օբյեկտների դիտարկման ու տեսական նկարագրման խնդիրները։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոդելներ, հաշվարկային մոտեցումներ և գիտական քննարկումներ, որոնք նպաստում են ծայրահեղ ֆիզիկական միջավայրերում նյութի վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Գիրքը նախատեսված է աստղաֆիզիկոսների, տեսական ֆիզիկոսների, տիեզերագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ասպիրանտների և ֆիզիկայի ոլորտի ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տիեզերական գերխիտ օբյեկտների կառուցվածքով և դրանցում ընթացող ֆիզիկական երևույթներով։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում դեյքտիկ բառերի իմաստային և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ խոսքային հաղորդակցության և համատեքստի հետ դրանց փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն լեզվական միավորները, որոնց նշանակությունը հնարավոր չէ լիարժեք մեկնաբանել առանց խոսողի, խոսակցի, հաղորդակցության վայրի, ժամանակի և տվյալ խոսքային իրավիճակի վերաբերյալ տեղեկությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձ, տարածություն և ժամանակ մատնանշող լեզվական միջոցներին, ինչպես նաև սոցիալական հարաբերություններ և խոսքային տեքստի առանձին հատվածներ ցույց տվող դեյքտիկ ձևերին։ Վերլուծվում է բառի բառարանային նշանակության և կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում ձեռք բերած իմաստի հարաբերակցությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարող է նույն լեզվական միավորը տարբեր համատեքստերում վերաբերել տարբեր անձանց, առարկաների, վայրերի կամ ժամանակային հատվածների։ Քննության են առնվում անձնական և ցուցական դերանունների, տեղ և ժամանակ արտահայտող մակբայների ու այլ ցուցիչ միավորների կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է խոսողի դիտակետի և հաղորդակցական նպատակի դերը արտահայտության իմաստի ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև խոսողի ու հասցեատիրոջ ընդհանուր գիտելիքների ազդեցությունը դեյքտիկ միավորների ճիշտ ընկալման վրա։ Ուսումնասիրվում են ուղղակի հաղորդակցության, գրավոր խոսքի և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակների օրինակներ՝ պարզելու համար, թե ինչպես են համատեքստային գործոնները փոփոխում կամ հստակեցնում բառերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իմաստաբանության և գործաբանության փոխհարաբերությանը, քանի որ դեյքտիկ արտահայտությունների մեկնաբանությունը միաժամանակ կախված է դրանց լեզվական նշանակությունից և օգտագործման կոնկրետ պայմաններից։ Դիտարկվում են նաև այն դեպքերը, երբ դեյքտիկ կենտրոնը փոփոխվում է, և խոսողը լեզվական միջոցներով ներկայացնում է իրադարձությունները մեկ այլ անձի, վայրի կամ ժամանակային դիրքի տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալ ժամանակակից անգլերենի համատեքստային իմաստաստեղծման մեխանիզմները, լեզվական ձևերի և հաղորդակցական իրավիճակի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև դեյքսիսի դերը բնական խոսքի կազմակերպման և արդյունավետ հաղորդակցության ապահովման գործում։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զինծառայողների մոտ քունք-ստորին ծնոտային հոդի հիվանդությունների կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման նոր մեթոդների և բուժման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հոդային խանգարումների առաջացման պատճառները, զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական դրսևորումները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել զինծառայողների առողջական վիճակի վրա։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է հիվանդությունների հայտնաբերման և գնահատման նորարարական մեթոդները, գործիքային հետազոտությունների հնարավորությունները, ինչպես նաև բուժական համալիրների արդյունավետությունը՝ հիմնվելով կլինիկական և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են կանխարգելման, վաղ ախտորոշման, վերականգնողական միջոցառումների և բուժման օպտիմալացման ուղիները՝ հաշվի առնելով զինվորական ծառայության առանձնահատկությունները։ Գիրքը նախատեսված է ստոմատոլոգների, դիմածնոտային վիրաբույժների, օրթոպեդ-ստոմատոլոգների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների, ուսանողների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են քունք-ստորին ծնոտային հոդի հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման արդիական խնդիրներով։