Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի ազդեցությունը հայ-թուրքական հարաբերությունների խնդրում 1991-2016 թվականներին

Психология

Ընտանիքի հոգեբանությունը ուսումնասիրում է ընտանիքը որպես փոքր սոցիալական համակարգ, դրա անդամների միջև հարաբերությունները, հաղորդակցման ձևերը, դերաբաշխումը և այն հոգեբանական գործընթացները, որոնք ազդում են ընտանիքի կայունության, զարգացման և ներդաշնակության վրա։ Այն դիտարկում է, թե ինչպես են ձևավորվում ամուսնական հարաբերությունները, ծնող-երեխա կապերը, ինչպես նաև ինչպես են ընտանիքի ներսում առաջացող կոնֆլիկտները, սթրեսները կամ արտաքին սոցիալական ճնշումները ազդում ընտանիքի ընդհանուր հոգեբանական մթնոլորտի վրա։ Ընտանիքի հոգեբանության կարևոր ուղղություններից է նաև դաստիարակության ոճերի ուսումնասիրությունը, որտեղ առանձնացվում են ավտորիտար, թույլատրող և ժողովրդավարական մոտեցումներ, որոնք տարբեր կերպ են ազդում երեխաների անձնային զարգացման, ինքնագնահատականի և սոցիալական հմտությունների վրա։ Բացի այդ, այս ոլորտը ուսումնասիրում է նաև ընտանեկան ճգնաժամերը՝ օրինակ ամուսնալուծություն, ֆինանսական դժվարություններ կամ կորուստներ, և դրանց հաղթահարման մեխանիզմները։ Կարևոր դեր ունի նաև հաղորդակցության որակը ընտանիքի ներսում, քանի որ բաց, հարգալից և արդյունավետ հաղորդակցումը նպաստում է փոխըմբռնմանը և հարաբերությունների ամրապնդմանը, մինչդեռ բացակայությունը կամ սխալ հաղորդակցումը հաճախ առաջացնում է կոնֆլիկտներ և օտարացում։ Ընտանիքի հոգեբանություն-ը նաև կիրառում է խորհրդատվական և թերապևտիկ մեթոդներ՝ օգնելու ընտանիքներին հաղթահարել դժվարությունները և բարելավել հարաբերությունների որակը, նպաստելով ավելի առողջ և կայուն ընտանեկան միջավայրի ձևավորմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար ռուսաց լեզվի ուսումնական ձեռնարկի ստեղծման լեզվադիդակտիկական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տեսական և մեթոդական սկզբունքները, որոնք անհրաժեշտ են մասնագիտական կրթության պայմաններում ռուսաց լեզվի արդյունավետ ուսուցման համար՝ հաշվի առնելով ապագա իրավաբանների մասնագիտական պահանջները, հաղորդակցական կարիքները և լեզվական պատրաստվածության մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լեզվի ուսուցման բովանդակության ընտրության, համակարգման և ներկայացման սկզբունքները, ինչպես նաև ուսումնական նյութերի կառուցվածքի, առաջադրանքների և վարժությունների մշակման մեթոդական մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող լեզվական նյութին, իրավաբանական տերմինաբանությանը, պաշտոնական-գործարար և մասնագիտական հաղորդակցության առանձնահատկություններին, ինչպես նաև այն լեզվական հմտություններին, որոնք անհրաժեշտ են իրավական փաստաթղթեր կազմելու, մասնագիտական գրականություն հասկանալու, իրավաբանական թեմաներով բանավոր և գրավոր հաղորդակցություն իրականացնելու համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում հաղորդակցական և մասնագիտական-կողմնորոշված ուսուցման համադրումը, որի նպատակն է ուսանողների մոտ ձևավորել ոչ միայն լեզվական գիտելիքներ, այլև դրանք իրական մասնագիտական իրավիճակներում կիրառելու կարողություն։ Աշխատանքը կարող է ներառել ուսումնական ձեռնարկի կառուցվածքային մոդելի մշակման սկզբունքներ, լեզվական և խոսքային վարժությունների համակարգ, տեքստային նյութերի ընտրության չափանիշներ, ինչպես նաև ուսուցման արդյունքների գնահատման և վերահսկման մեթոդներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսանողների մասնագիտական բառապաշարի հարստացմանը, քերականական և շարահյուսական հմտությունների զարգացմանը, գրավոր խոսքի կատարելագործմանը և մասնագիտական հաղորդակցության մշակույթի ձևավորմանը։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են նպաստել այնպիսի ուսումնական ձեռնարկի ստեղծմանը, որը միաժամանակ կհամապատասխանի լեզվի ուսուցման ժամանակակից պահանջներին և իրավաբանական կրթության մասնագիտական առանձնահատկություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի դասավանդողներին, լեզվաբաններին, մեթոդիստներին, բուհերի դասախոսներին, ինչպես նաև իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների լեզվական և մասնագիտական պատրաստվածությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Психология

Թմրամոլություն և կախվածությունը (տոքսիկամանիա) այն վիճակներն են, երբ մարդը զարգացնում է ուժեղ ֆիզիկական կամ հոգեբանական պահանջ որոշակի նյութերի նկատմամբ, որոնք ազդում են կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա և փոխում են մարդու վարքագիծը, զգացողությունները և գիտակցությունը։ Տոքսիկամանիան ավելի լայն հասկացություն է և ներառում է ցանկացած վնասակար նյութերից կախվածություն, ներառյալ թմրամիջոցները, ալկոհոլը, որոշ դեղամիջոցներ կամ այլ հոգեակտիվ նյութեր։ Թմրամոլությունը դրա հատուկ ձևն է, որը կապված է հենց թմրանյութերի պարբերական օգտագործման և դրանց նկատմամբ կայուն կախվածության ձևավորման հետ։ Այս երևույթների էությունը կայանում է նրանում, որ ժամանակի ընթացքում օրգանիզմը սովորում է տվյալ նյութին, և առանց դրա առաջանում են ֆիզիկական և հոգեբանական ծանր ախտանիշներ՝ աբստինենցիայի վիճակ։ Կախվածությունը զարգանում է աստիճանաբար՝ սկսվելով փորձարկումից և անցնելով կանոնավոր օգտագործման փուլ, մինչև մարդու վերահսկողության կորուստը սեփական վարքագծի նկատմամբ։ Այս վիճակները վնասում են մարդու առողջությանը՝ առաջացնելով նյարդային համակարգի խանգարումներ, սրտանոթային խնդիրներ, հոգեկան հիվանդություններ և սոցիալական կյանքի քայքայում։ Թմրամոլությունն ու կախվածությունը նաև լուրջ սոցիալական խնդիր են, քանի որ ազդում են ընտանիքների, աշխատանքի և հասարակության կայունության վրա։ Կանխարգելման համար կարևոր է կրթությունը, առողջ ապրելակերպի խթանումը, հոգեբանական աջակցությունը և ժամանակին միջամտությունը։ Բուժումը սովորաբար երկարատև է և պահանջում է բժշկական, հոգեբանական և սոցիալական համալիր մոտեցում։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է մարզիկների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությանը հարմարվողական արձագանքների գնահատման գործում հորմոնային ցուցանիշների նշանակության ուսումնասիրությանը՝ բուսական ծագման ադապտոգենների ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ֆիզիկական մարզումների ժամանակ օրգանիզմում տեղի ունեցող նյարդաէնդոկրին փոփոխություններն են և այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով համապատասխան կենսաբանական մարկերները կարող են օգտագործվել ադապտացիոն գործընթացների օբյեկտիվ գնահատման համար։ Քննվում է ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ազդեցությունը հորմոնային կարգավորման համակարգերի վրա՝ ուշադրություն դարձնելով սթրեսային արձագանքի, էներգետիկ նյութափոխանակության, վերականգնողական գործընթացների և ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությանը։ Բուսական ադապտոգենները դիտարկվում են որպես կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի աղբյուրներ, որոնց հնարավոր ազդեցությունը պահանջում է վերահսկվող և գիտականորեն հիմնավորված գնահատում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե հորմոնային ցուցանիշների փոփոխությունները որքանով կարող են ծառայել որպես ուսումնասիրվող ազդեցության արդյունավետության և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքի մարկերներ։ Կարևորվում է տարբեր ցուցանիշների ոչ թե մեկուսացված, այլ համալիր մեկնաբանությունը, քանի որ դրանց մակարդակների վրա կարող են ազդել մարզման բնույթը և տևողությունը, վերականգնման ժամանակահատվածը, սննդային վիճակը, քնի առանձնահատկությունները և անհատական ֆիզիոլոգիական տարբերությունները։ Հետազոտության մեթոդաբանական հատվածում կարող են դիտարկվել փորձարարական և վերահսկիչ խմբերի տվյալների համեմատության, ժամանակային փոփոխությունների գնահատման և վիճակագրական վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավոր ազդեցությունները բնական մարզումային փոփոխություններից տարբերակելու նպատակով։ Կարևոր խնդիր է նաև հորմոնային մարկերների զգայունության և տեղեկատվական արժեքի գնահատումը՝ պարզելու համար, թե դրանք որքանով են արտացոլում մարզիկների օրգանիզմում տեղի ունեցող իրական հարմարվողական գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը միավորում է սպորտային ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, էնդոկրինոլոգիայի և սպորտային բժշկության մոտեցումները՝ նպաստելով մարզումային ծանրաբեռնվածության նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ բուսական ծագումը ինքնին չի հաստատում որևէ նյութի արդյունավետությունը կամ անվտանգությունը, ուստի համապատասխան ազդեցությունների գնահատումը պետք է հիմնվի վերահսկվող գիտական տվյալների և կենսաբանական ցուցանիշների համակցված վերլուծության վրա։ Աշխատությունը կարող է գիտական նշանակություն ունենալ մարզիկների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման, մարզումային հարմարվողականության ուսումնասիրության և սպորտային բժշկության մեջ կենսաբանական մարկերների կիրառման մեթոդաբանության զարգացման համար։

Экономика

Աշխատանքը նվիրված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում գործող ձեռնարկությունների ներդրումային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և տեղական կազմակերպությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տնտեսական, ֆինանսական և կառավարչական գործոնները, որոնք ազդում են ՏՏ ձեռնարկությունների ներդրումային որոշումների արդյունավետության վրա, ինչպես նաև մշակել մոտեցումներ ներդրումային ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործման համար։ Աշխատանքում դիտարկվում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական արագ փոփոխությունների ազդեցությունը ներդրումային գործընթացների վրա, նորարարությունների ֆինանսավորման անհրաժեշտությունը և բարձր տեխնոլոգիական նախագծերի հետ կապված անորոշության ու ռիսկերի գնահատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ծրագրերի ընտրության և գնահատման մեթոդներին, ներդրումների շահութաբերությանը, վերադարձելիության ժամկետներին, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և ներդրումային ռիսկերի կառավարմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ձեռնարկությունների ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրները, այդ թվում՝ սեփական միջոցները, բանկային վարկավորումը, վենչուրային կապիտալը, մասնավոր ներդրումները և այլ ֆինանսական գործիքներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորություններն ու սահմանափակումները ՀՀ ՏՏ ոլորտում։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդկային կապիտալի և գիտելիքի դերը, քանի որ ՏՏ ձեռնարկությունների արժեքի և մրցունակության զգալի մասը պայմանավորված է մասնագիտական կարողություններով, տեխնոլոգիական նորարարություններով և հետազոտությունների ու մշակումների ներուժով։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև պետական աջակցության մեխանիզմներին, հարկային և ներդրումային խթաններին, արտահանման ուղղվածությանը և միջազգային շուկաներում հայկական ՏՏ ընկերությունների դիրքավորման հնարավորություններին։ Վերլուծության միջոցով գնահատվում են ներդրումային քաղաքականության գործող մոտեցումների արդյունավետությունը, բացահայտվում են հիմնական խնդիրները և առաջարկվում են դրանց հաղթահարման ուղղություններ՝ ներդրումային պորտֆելի օպտիմալացման, ռիսկերի նվազեցման, ֆինանսական պլանավորման կատարելագործման և տեխնոլոգիական ներդրումների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Արդյունքում ձևավորվում են առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ՀՀ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, նորարարական ներուժի և միջազգային մրցունակության բարձրացմանը՝ միաժամանակ ապահովելով ներդրումային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործում և երկարաժամկետ տնտեսական արժեքի ստեղծում։

Физика

Աշխատությունը նվիրված է «օգիվի» երևույթի և Հայաստանի բնական ու երկրաբանական պայմանների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ «Օգիվ» հասկացությունը հատկապես կիրառվում է սառցադաշտային երկրաձևերի և սառցադաշտերի շարժման հետ կապված գոտիական կառուցվածքների նկարագրության համար, որոնք կարող են արտահայտվել սառույցի մակերևույթի վրա հաջորդական մուգ և բաց շերտերի կամ կամարաձև գոտիների ձևով։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է սառցադաշտերի շարժման, սեզոնային կուտակման և հալման գործընթացների, ինչպես նաև սառցադաշտային միջավայրի դինամիկայի հասկացման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննարկվել օգիվների առաջացման ֆիզիկական մեխանիզմները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում սառցադաշտի մակերևույթում ձևավորվում են նմանատիպ գոտիներ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական բարձրավանդակի և Հայաստանի լեռնային շրջանների ուսումնասիրությունը, որտեղ բարձրադիր ռելիեֆը, կլիմայական պայմանները և նախկին սառցադաշտային գործընթացները ձևավորել են բազմազան երկրաձևաբանական համակարգեր։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ Հայաստանի տարածքում սառցադաշտային երևույթների տարածմանը, հնագույն սառցապատումների հետքերին և դրանց ազդեցությանը լեռնային ռելիեֆի ձևավորման վրա։ Օգիվների ուսումնասիրությունը կարող է նաև դիտարկվել որպես սառցադաշտերի շարժման և դրանց անցյալի դինամիկայի վերականգնման հնարավոր գործիք։ Նման կառուցվածքների երկրաչափական առանձնահատկությունների, տարածական բաշխման և սեզոնային փոփոխությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել սառցադաշտային հոսքի ուղղությունն ու բնույթը և որոշ դեպքերում մոտավոր պատկերացում կազմել սառցադաշտային գործընթացների ժամանակագրության մասին։ Հայաստանի համատեքստում թեման կարող է կապվել նաև լեռնային կլիմայի, հիդրոլոգիական ռեսուրսների և սառցադաշտային ժառանգության ուսումնասիրության հետ, քանի որ բարձրադիր ձյան և սառույցի պաշարները կարևոր դեր են խաղում լեռնային գետերի սնուցման և ջրային ռեժիմի ձևավորման մեջ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է ֆիզիկական երևույթի տեսական մեկնաբանությունը և դրա դրսևորումների ուսումնասիրությունը Հայաստանի բնական միջավայրում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել երկրաբաններին, երկրաձևաբաններին, սառցադաշտաբաններին, աշխարհագրագետներին, կլիմայագետներին և Հայաստանի լեռնային բնական համակարգերի պատմական զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս օգիվների խնդիրը դիտարկել որպես սառցադաշտային գործընթացների ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն և այն կապել Հայաստանի լեռնային բնաշխարհի, երկրաբանական կառուցվածքի ու անցյալում տեղի ունեցած սառցադաշտային փոփոխությունների հետ։