Հեղափոխական վերակառուցումն անշրջելի է: (ՍՄԿԿ 19-րդ համամիութենական կոնֆերանսի նյութերի պրոպագանդան գրադարաններում)

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային օպտիկայի և քվանտային հետերոկառուցվածքների կինետիկայի մի շարք տեսական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լույսի և նյութի փոխազդեցության բարդ երևույթները, որոնք դրսևորվում են հատկապես այն համակարգերում, որտեղ օպտիկական ճառագայթման ինտենսիվության կամ արտաքին ազդեցությունների փոփոխությունը հանգեցնում է նյութի արձագանքի ոչ գծային բնույթին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քվանտային հետերոկառուցվածքներում ընթացող ֆիզիկական գործընթացների տեսական նկարագրությունը՝ հաշվի առնելով էլեկտրոնների, խոռոչների, ֆոտոնների և այլ քվազիմասնիկների փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրվում են համակարգերի էներգետիկ վիճակների, անցումների, գրգռված վիճակների ձևավորման և դրանց ժամանակային էվոլյուցիայի առանձնահատկությունները։ Կինետիկական մոտեցումների միջոցով վերլուծվում են քվանտային համակարգերում մասնիկների բաշխման և վերադասավորման գործընթացները, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտի ազդեցությամբ դրանց փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոչ գծային օպտիկական երևույթների տեսական ուսումնասիրությունը, քանի որ նման երևույթները հիմք են հանդիսանում ժամանակակից օպտոէլեկտրոնային և քվանտային սարքերի աշխատանքի բազմաթիվ սկզբունքների համար։ Աշխատության մեջ կիրառվող տեսական մեթոդները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու տարբեր պարամետրերի միջև փոխկապակցվածությունը և կանխատեսելու քվանտային հետերոկառուցվածքների օպտիկական ու կինետիկական հատկությունները տարբեր պայմաններում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում ընթացող հիմնարար գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը և դրանց հիման վրա նոր օպտիկական ու օպտոէլեկտրոնային համակարգերի ուսումնասիրմանը։ Աշխատության արդյունքները տեսական նշանակություն ունեն ոչ գծային օպտիկայի, քվանտային կինետիկայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և նանոֆիզիկայի բնագավառների համար և կարող են կիրառելի լինել լազերային համակարգերի, օպտիկական ազդանշանների մշակման, քվանտային սարքավորումների և այլ առաջադեմ տեխնոլոգիաների ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրման ընթացքում։

Право

Աշխատությունը նվիրված է ապրանքային և սպասարկման նշանների իրավական կարգավորման, իրավական պահպանության և պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության շրջանակներում։ Քննության են առնվում ապրանքային նշանի՝ որպես մտավոր սեփականության օբյեկտի իրավական բնույթը, հիմնական գործառույթները և դրա նշանակությունը ապրանքների ու ծառայությունների անհատականացման, արտադրողների տարբերակման և շուկայական հարաբերությունների կազմակերպման գործում։ Վերլուծվում են նշանի նկատմամբ իրավունքի ձեռքբերման, պետական գրանցման, օգտագործման և իրավական պահպանության հետ կապված հարաբերությունները, ինչպես նաև բացառիկ իրավունքի բովանդակությունն ու իրականացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրանցման համար ներկայացվող պահանջներին, իրավական պահպանություն ստանալու հնարավոր սահմանափակումներին, նույնական կամ նման նշանների միջև հակասությունների առաջացման խնդիրներին և դրանց իրավական գնահատմանը։ Քննարկվում են ապրանքային նշանի իրավատիրոջ իրավունքները, դրանց փոխանցման և օգտագործման թույլտվության իրավական մեխանիզմները, ինչպես նաև իրավունքների խախտման դեպքում կիրառվող պաշտպանության միջոցները։ Դիտարկվում են նշանի ապօրինի օգտագործման, նմանակման և սպառողների մոտ շփոթություն առաջացնելու հնարավոր դեպքերի իրավական հետևանքները։ Կարևորվում են քաղաքացիաիրավական պաշտպանության մեխանիզմները, իրավունքի խախտման դադարեցման և պատճառված վնասի հետ կապված իրավական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային իրավակարգավորման և մտավոր սեփականության պաշտպանության միջազգային սկզբունքների փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ապրանքային և սպասարկման նշանների իրավական կարգավիճակը և դրանց պաշտպանության հիմնական մեխանիզմները՝ նպաստելով մտավոր սեփականության իրավունքի կիրառման և պաշտպանության վերաբերյալ իրավական մոտեցումների կատարելագործմանը։

Химия

CO2-ը կամ ածխաթթու գազը անգույն, անհոտ գազ է, որը կազմված է մեկ ածխածնի և երկու թթվածնի ատոմներից և հանդիսանում է Երկրի ածխածնային ցիկլի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այն առաջանում է բազմաթիվ բնական և արհեստական գործընթացների արդյունքում, օրինակ՝ օրգանական նյութերի այրման, կենդանի օրգանիզմների շնչառության, հրաբխային ակտիվության և արդյունաբերական վառելիքների օգտագործման ժամանակ։ CO2-ը համարվում է ջերմոցային գազ, քանի որ այն ունակ է կլանել և պահել ինֆրակարմիր ճառագայթումը մթնոլորտում, ինչի հետևանքով մասնակցում է գլոբալ տաքացման գործընթացին։ Չնայած դրան՝ այն նաև կենսական նշանակություն ունի բույսերի համար, քանի որ ֆոտոսինթեզի ընթացքում բույսերը օգտագործում են CO2՝ օրգանական նյութեր սինթեզելու և թթվածին արտազատելու համար։ Ածխաթթու գազը լուծվում է ջրում՝ առաջացնելով թույլ ածխաթթու, որը կարևոր դեր ունի բնական ջրային համակարգերի քիմիական հավասարակշռության մեջ։ Արդյունաբերության մեջ CO2-ը կիրառվում է տարբեր նպատակներով, օրինակ՝ սննդի արդյունաբերությունում որպես պահպանիչ և գազավորված ըմպելիքների արտադրության մեջ, ինչպես նաև հրդեհաշիջման համակարգերում և քիմիական գործընթացներում։ Նրա չափազանց մեծ կոնցենտրացիան մթնոլորտում համարվում է բնապահպանական լուրջ խնդիր, քանի որ նպաստում է կլիմայական փոփոխություններին և էկոհամակարգերի խաթարմանը։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է շաքարային դիաբետի ծանր բարդություններից մեկի՝ ոտնաթաթի գանգրենայի դեպքում վիրահատական միջամտությունների անեսթեզիոլոգիական ապահովման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այս խմբի հիվանդների վիրահատության ընթացքում անվտանգ և արդյունավետ ցավազրկման ու անզգայացման կազմակերպման, նախավիրահատական պատրաստման, ներվիրահատական հսկողության և հետվիրահատական շրջանի վարման օպտիմալ մոտեցումների բացահայտումն է։ Այս հիվանդների անեսթեզիոլոգիական կառավարումը բարդանում է ոչ միայն տեղային հյուսվածքային ախտահարմամբ, այլև շաքարային դիաբետին ուղեկցող բազմաթիվ համակարգային փոփոխություններով։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում հիվանդների ընդհանուր վիճակի նախավիրահատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում ածխաջրային նյութափոխանակության վերահսկման մակարդակը, սրտանոթային և երիկամային համակարգերի վիճակը, ջրա-էլեկտրոլիտային հավասարակշռությունը, վարակային գործընթացի տարածվածությունը, ինտոքսիկացիայի աստիճանը և ուղեկցող հիվանդությունները։ Այս գործոնների համադրությունը կարող է էականորեն ազդել անզգայացման մեթոդի ընտրության և վիրահատության ընթացքում բարդությունների զարգացման ռիսկի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շաքարային դիաբետով հիվանդների նյութափոխանակային վիճակի շտկմանը։ Վիրահատական սթրեսը կարող է հանգեցնել գլյուկոզի մակարդակի զգալի փոփոխությունների, իսկ ծանր վարակային կամ նեկրոտիկ գործընթացը կարող է լրացուցիչ խորացնել նյութափոխանակային խանգարումները։ Հետևաբար անեսթեզիոլոգիական ապահովման կարևոր բաղադրիչ է արյան գլյուկոզի պարբերական վերահսկումը և անհրաժեշտության դեպքում դրա կարգավորումը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով հիպոգլիկեմիայի և հիպերգլիկեմիայի վտանգները։ Աշխատանքը կարող է համեմատել ընդհանուր և տարածաշրջանային անզգայացման տարբեր մեթոդներ՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը, անվտանգությունը և կիրառելիությունը տարբեր կլինիկական իրավիճակներում։ Անզգայացման մեթոդի ընտրությունը կախված է վիրահատության ծավալից, հիվանդի ընդհանուր վիճակից, վարակային գործընթացի առանձնահատկություններից, սրտանոթային և շնչառական համակարգերի հնարավոր խանգարումներից և այլ անհատական գործոններից։ Տարածաշրջանային մեթոդների կիրառման դեպքում կարևոր է նաև գնահատել նյարդային համակարգի վիճակը և հնարավոր հակացուցումները, իսկ ընդհանուր անզգայացման դեպքում՝ հաշվի առնել շնչուղիների կառավարման և հեմոդինամիկ կայունության ապահովման խնդիրները։ Հատուկ նշանակություն ունի ներվիրահատական մոնիթորինգը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ զարկերակային ճնշման, սրտի աշխատանքի, շնչառության, արյան թթվածնավորման, ջերմաստիճանի և գլյուկոզի շարունակական կամ պարբերական վերահսկմանը։ Գանգրենայի և ծանր վարակային գործընթացի դեպքում հեմոդինամիկ անկայունության ռիսկը կարող է բարձր լինել, ուստի անհրաժեշտ է ժամանակին հայտնաբերել շրջանառության խանգարումները և համապատասխանաբար կազմակերպել հեղուկային ու դեղորայքային աջակցությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև ցավի վերահսկումը։ Վիրահատությունից առաջ, ընթացքում և հետո արդյունավետ ցավազրկումը ոչ միայն բարձրացնում է հիվանդի հարմարավետությունը, այլև կարող է նվազեցնել սթրեսային արձագանքը և նպաստել հետվիրահատական վերականգնմանը։ Կարող են ուսումնասիրվել բազմամոդալ ցավազրկման մոտեցումները, որոնց դեպքում տարբեր մեխանիզմներով գործող միջոցների համադրումը թույլ է տալիս ապահովել բավարար անալգեզիա՝ միաժամանակ նվազեցնելով առանձին դեղերի բարձր դոզաների անհրաժեշտությունը։ Հետվիրահատական շրջանում կարևոր է վերահսկել ոչ միայն ցավը, այլև շնչառական, սրտանոթային և նյութափոխանակային ցուցանիշները։ Շաքարային դիաբետով և ծանր վարակային գործընթացով հիվանդները կարող են ունենալ վերքերի ապաքինման, վարակային բարդությունների և այլ հետվիրահատական խնդիրների բարձր ռիսկ, ուստի անեսթեզիոլոգիական ապահովումը դիտարկվում է որպես վիրաբուժական բուժման ամբողջական համակարգի բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև հիվանդների տարբեր խմբերի համեմատություն՝ կախված գանգրենայի տարածվածությունից, վիրահատության ծավալից, դիաբետի տևողությունից և ծանրությունից, ուղեկցող անոթային հիվանդություններից և այլ կլինիկական գործոններից։ Այդպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն հանգամանքները, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն անզգայացման ընթացքի և բարդությունների առաջացման վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել այս ծանր հիվանդների նախավիրահատական գնահատման, անզգայացման մեթոդի ընտրության, ներվիրահատական հսկողության և հետվիրահատական ցավի ու նյութափոխանակային վիճակի կառավարման մոտեցումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է անեսթեզիոլոգիայի, վիրաբուժության, ինտենսիվ թերապիայի և էնդոկրինոլոգիայի խնդիրները՝ նպատակ ունենալով մշակել կամ հիմնավորել ոտնաթաթի դիաբետիկ գանգրենայով հիվանդների վիրահատական բուժման ընթացքում անեսթեզիոլոգիական ապահովման առավել անվտանգ և արդյունավետ սկզբունքները։ Թեման ունի կարևոր կլինիկական նշանակություն, քանի որ տվյալ հիվանդների մոտ վիրահատական և անզգայացման ռիսկերը պայմանավորված են ինչպես տեղային ծանր ախտահարմամբ, այնպես էլ շաքարային դիաբետի համակարգային ազդեցություններով, և դրանց ճիշտ գնահատումն ու կառավարումը կարող են էական դեր ունենալ բուժման ելքի և հետվիրահատական վերականգնման վրա։

Химия

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1-էթօքսիկարբոնիլբենզոտրիազոլ-1-օքսիդի սինթեզի տարբեր եղանակների վերլուծությանը և ստացված միացության քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով օրգանական սինթեզի ժամանակակից մոտեցումների և ակտիվ միջանկյալ միացությունների դերի կարևորությունը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այդ միացության ստացման ռեակցիոն ուղիների վրա՝ ներառյալ սկզբնական ռեագենտների ընտրությունը, ռեակցիոն պայմանների օպտիմալացումը և ելքային նյութերի փոխակերպման արդյունավետության բարձրացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բենզոտրիազոլային համակարգի օքսիդացման մեխանիզմներին և էթօքսիկարբոնիլ խմբի ներմուծման քիմիական առանձնահատկություններին, որոնք որոշում են վերջնական միացության ռեակտիվությունը և կայունությունը։ Ներկայացվում է նաև ստացված միացության վարքագիծը տարբեր միջավայրերում՝ ներառյալ թթվային և ալկալային պայմանները, ինչպես նաև դրա փոխազդեցությունը նուկլեոֆիլ և էլեկտրոֆիլ ռեագենտների հետ։ Աշխատանքը վերլուծում է միացության պոտենցիալ կիրառությունները օրգանական սինթեզում՝ որպես ակտիվացնող կամ միջանկյալ ռեագենտ բարդ կառուցվածք ունեցող մոլեկուլների ստացման գործընթացներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ նման տիպի բենզոտրիազոլային ածանցյալների սինթեզի և հատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի ժամանակակից օրգանական քիմիայի զարգացման մեջ՝ ապահովելով նոր գործիքներ ռեակցիոն մեխանիզմների և սինթետիկ ռազմավարությունների կատարելագործման համար։

Педагогика

Մանկավարժական, լեզվաբանական և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մասնագիտական բառապաշարի ընտրության և ուսուցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նախադպրոցական անգլերենի բուհական դասընթացի շրջանակներում։ Քննության են առնվում մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման լեզվաբանական և մեթոդական հիմքերը, դրա դերը ապագա մանկավարժների մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման և օտար լեզվով մասնագիտական գործունեության նախապատրաստման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցական կրթության ոլորտին առնչվող անգլերեն եզրույթների, մանկավարժական հասկացությունների, կրթական գործունեության և երեխաների զարգացման գործընթացները նկարագրող բառային միավորների ընտրության չափանիշներին։ Վերլուծվում են մասնագիտական բառապաշարի թեմատիկ խմբավորման, հաճախականության, գործածականության, իմաստային առանձնահատկությունների և ուսումնական նպատակներին համապատասխանության գնահատման մոտեցումները։ Քննարկվում են բառապաշարի ուսուցման հաղորդակցական, համատեքստային և գործնական մեթոդները, ինչպես նաև մասնագիտական տեքստերի, երկխոսությունների, իրավիճակային առաջադրանքների և ինտերակտիվ վարժությունների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ուսանողների բառապաշարային գիտելիքների յուրացման, մասնագիտական խոսքի զարգացման, տերմինաբանական ճշգրտության և ձեռք բերված լեզվական կարողությունների գնահատման մեթոդաբանական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում բուհական կրթական ծրագրերի կատարելագործման, միջառարկայական կապերի ամրապնդման և ապագա նախադպրոցական մանկավարժների օտարալեզու մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, կիրառական լեզվաբանության, նախադպրոցական մանկավարժության և մասնագիտական օտարալեզու կրթության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։