ՀՀ բարձրագույն մասնագիտական կրթության կառավարման տնտեսագիտական արդի հիմնախնդիրները

Другие предметы

Այս երկլեզու տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն գրականության նմուշներ, որոնք ուղղված են երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների և կրթական կարիքների բավարմանը։ Նյութը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ օգնելով կողմնորոշվել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության բազմազան աշխարհում և ընտրել ընթերցանության համար առավել համապատասխան գրքեր՝ ըստ թեմատիկ, ժանրային և ճանաչողական հետաքրքրությունների։ Ցանկում ընդգրկված ստեղծագործությունները ներառում են արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, հոգեբանական և սոցիալական թեմաներով վեպեր, ինչպես նաև կրթական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են լեզվական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության և աշխարհընկալման զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևորում է ընթերցանության դերը պատանեկան զարգացման գործընթացում՝ որպես գիտելիքի ընդլայնման, արժեքային համակարգի ձևավորման և ինքնաճանաչման միջոց, միաժամանակ աջակցելով գրադարանային և կրթական հաստատությունների աշխատանքին՝ ընթերցողների համար գրքերի ընտրության գործընթացը դյուրացնելու նպատակով։

Другие предметы

Հրատարակությունը նվիրված է 2021 թվականի ընթացքում Հայաստանի գրադարանների գործունեության վիճակագրական տվյալների համակարգմանը, համեմատական ուսումնասիրությանը և հիմնական միտումների բացահայտմանը։ Աշխատանքում գրադարանային ոլորտը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական, կրթական և մշակութային ծառայությունների միասնական համակարգ, որի գործունեությունը հնարավոր է գնահատել ինչպես քանակական, այնպես էլ որակական ցուցանիշների միջոցով։ Վերլուծության շրջանակում կարող են ընդգրկվել գրադարանների ցանցի կառուցվածքը, սպասարկվող ընթերցողների և այցելությունների քանակը, գրքային ու այլ տեղեկատվական պաշարների ծավալը, նոր համալրումները, փաստաթղթերի տրամադրումը, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքները և կազմակերպված մշակութային ու կրթական միջոցառումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր տեսակի գրադարանների ցուցանիշների համեմատությանը, տարածքային բաշխվածությանը և գործունեության ծավալների տարբերություններին։ Վիճակագրական տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գրադարանային ծառայությունների օգտագործման դինամիկան, ֆոնդերի համալրման առանձնահատկությունները և ընթերցողական ակտիվության փոփոխությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գրադարանների տեխնիկական և թվային զարգացման գնահատումը՝ համակարգչային տեխնիկայի, ինտերնետային հասանելիության, էլեկտրոնային ռեսուրսների և հեռավար ծառայությունների կիրառման տեսանկյունից։ 2021 թվականի գործունեությունը կարող է դիտարկվել նաև նախորդ ժամանակաշրջանների ցուցանիշների համեմատությամբ՝ գրադարանային համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունների ուղղությունն ու ծավալը պարզելու նպատակով։ Հաշվի է առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի առանձնահատուկ աշխատանքային միջավայրը, որի պայմաններում գրադարանները կարող էին համատեղել ավանդական սպասարկման և թվային հաղորդակցության տարբեր ձևեր։ Վերլուծությունը կարող է անդրադառնալ նաև աշխատակազմի թվաքանակին, մասնագիտական կազմին, նյութատեխնիկական հնարավորություններին և գրադարանային ծառայությունների կազմակերպման պայմաններին։ Նման վիճակագրական ամփոփումները կարևոր են գրադարանային քաղաքականության մշակման, ռեսուրսների պլանավորման, ոլորտի զարգացման առաջնահերթությունների որոշման և տարբեր տարիների արդյունքների համեմատական գնահատման համար։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի փաստագրական նշանակություն՝ պահպանելով տվյալ տարվա Հայաստանի գրադարանային համակարգի վիճակը բնութագրող համակարգված տեղեկատվություն և ստեղծելով հետագա գրադարանագիտական ու տեղեկատվագիտական ուսումնասիրությունների համար օգտակար տվյալային հիմք։

История

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինների ձևավորումն ու գործունեությունը Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն իշխանական համակարգում 1921–1934 թթ.՝ ընդգծելով քաղաքական իշխանության կենտրոնացման և վերահսկողական մեխանիզմների զարգացման հիմնական փուլերը։ Նշվում է, որ խորհրդային վարչակարգի ձևավորման սկզբնական շրջանում վերահսկողության համակարգը նպատակ ուներ ամրապնդել նոր իշխանությունը, ապահովել կուսակցական գծի իրականացումը և կանխել հակախորհրդային գործունեությունը՝ պետական կառավարման բոլոր մակարդակներում։ Վերլուծվում է, որ կուսակցական կառույցները աստիճանաբար ձեռք բերեցին գերակա դեր պետական ապարատի նկատմամբ՝ ձևավորելով երկիշխանության բնույթ ունեցող համակարգ, որտեղ կուսակցական որոշումները հաճախ գերակայեցին վարչական ինստիտուտների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողական մարմինների՝ ներառյալ ինսպեկցիոն և կարգապահական կառույցների, դերին վարչական վերահսկողության, կադրային քաղաքականության և գաղափարական ուղղվածության ապահովման գործում։ Նշվում է նաև, որ 1920-ականների և 1930-ականների սկզբի քաղաքական գործընթացները ուղեկցվել են կենտրոնացման ուժեղացմամբ, ինչի արդյունքում վերահսկողության մեխանիզմները դարձել են ավելի համակարգված և ինստիտուցիոնալացված։ Ընդհանուր առմամբ, 1921–1934 թթ. պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինները դիտարկվում են որպես խորհրդային քաղաքական համակարգի կայացման և իշխանության կենտրոնացման հիմնական գործիքներից մեկը, որը ձևավորել է վարչական կառավարման նոր մոդել։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բորատային հիմքով հողալկալիական մետաղներ պարունակող ապակիների հետազոտությանը և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ապակեգոյացնող համակարգերի բաղադրության և կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը և դրա ազդեցությունը ստացվող նյութերի ֆիզիկաքիմիական, ջերմային, մեխանիկական ու տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բորի օքսիդի և հողալկալիական մետաղների միացությունների դերը ապակու կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև տարբեր բաղադրիչների հարաբերակցության փոփոխության ազդեցությունը ապակու հալման, բյուրեղացման, ջերմային ընդարձակման և քիմիական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր ապակեբաղադրությունների ընտրությանը և դրանց ստացման տեխնոլոգիական պայմանների որոշմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել հումքային բաղադրիչների ընտրությունը, դրանց մանրացումը և խառնումը, հալման ջերմաստիճանը, հալույթի պահման տևողությունը, ապակեգոյացման պայմանները և հետագա ջերմային մշակումը։ Կարևոր ուղղություն է ստացված ապակիների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դրանց կիրառական հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Կարող են ուսումնասիրվել ապակիների խտությունը, ջերմային ընդարձակման գործակիցը, փափկման և բյուրեղացման ջերմաստիճանները, քիմիական կայունությունը, մեխանիկական ամրությունը և այլ տեխնիկական ցուցանիշներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ապակու կառուցվածքում հողալկալիական մետաղների ազդեցությանը, քանի որ դրանց բնույթն ու կոնցենտրացիան կարող են էապես փոխել ապակու կառուցվածքային կապերը և, հետևաբար, նյութի հիմնական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բաղադրությունների համեմատական վերլուծություն՝ տեխնիկական նշանակության համար առավել նպատակահարմար ապակու ընտրության նպատակով։ Նոր բաղադրությունների մշակումը կարող է ուղղված լինել բարձր ջերմակայունությամբ, բավարար մեխանիկական ամրությամբ, քիմիական կայունությամբ և կանխատեսելի տեխնոլոգիական հատկություններով նյութերի ստացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև ապակեգոյացման գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գիտականորեն հիմնավորել հումքային բաղադրիչների օպտիմալ հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տեխնիկական ապակիների արտադրության կատարելագործման, նոր նյութերի ստեղծման և ապակու արտադրության հումքային բազայի արդյունավետ օգտագործման համար։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել այնպիսի ապակեբաղադրությունների մշակման համար, որոնք կհամապատասխանեն հատուկ տեխնիկական և շահագործական պահանջների։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, ապակու և կերամիկական նյութերի տեխնոլոգներին, անօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Математика

Մաթեմատիկական գիտությունների, մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ պատշաճ էլիպտիկ հավասարումների համար եզրային խնդիրների արդյունավետ լուծման մեթոդների մշակմանն ու տեսական հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների ընդհանուր հատկությունները, դրանց դասակարգման սկզբունքները և ոչ պատշաճ էլիպտիկության հետ կապված մաթեմատիկական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավասարումների բնութագրական կառուցվածքին, սահմանային պայմանների ընտրությանը և լուծումների գոյության ու միակության ապահովման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են դասական էլիպտիկ տեսության մեթոդների կիրառելիության սահմանափակումները և ոչ պատշաճ էլիպտիկ օպերատորների համար անհրաժեշտ լրացուցիչ պայմանները։ Քննարկվում են եզրային խնդիրների լուծելիության չափանիշները, համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրությունը և լուծումների կանոնավորության ուսումնասիրության հնարավոր մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Ֆուրիեի ձևափոխության, օպերատորային մեթոդների, ինտեգրալ ներկայացումների և ֆունկցիոնալ վերլուծության գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում եզրային օպերատորների հատկություններին, լուծումների կառուցման ալգորիթմներին և ստացված մաթեմատիկական արտահայտությունների արդյունավետ հաշվարկման հարցերին։ Կարևորվում է լուծման մեթոդների ճշգրտության, կայունության և կիրառելիության գնահատումը տարբեր եզրային պայմանների ու հավասարումների դասերի համար։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ոչ պատշաճ էլիպտիկ հավասարումների տեսության զարգացմանը, եզրային խնդիրների լուծման նոր մոտեցումների հիմնավորմանը և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության, ֆունկցիոնալ վերլուծության, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական բյուջեի ծախսերի ձևավորման, բաշխման և արդյունավետ կառավարման հետ կապված տնտեսական ու ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են պետական ծախսերի կառուցվածքը, դրանց հիմնական ուղղությունները, ֆինանսական միջոցների բաշխման սկզբունքները և բյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի առաջնահերթությունների որոշմանը, բյուջետային ծրագրերի ֆինանսավորմանը և հատկացված միջոցների նպատակային օգտագործման ապահովմանը։ Քննարկվում են սոցիալական պաշտպանության, կրթության, առողջապահության, ենթակառուցվածքների, պետական կառավարման և տնտեսության այլ ոլորտներին ուղղվող ծախսերի նշանակությունն ու դրանց կառավարման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև բյուջետային պլանավորման և վերահսկողության մեխանիզմները, պետական ծախսերի արդյունավետության գնահատման մոտեցումները, ֆինանսական կարգապահության ապահովման և բյուջետային միջոցների օգտագործման թափանցիկության բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական եկամուտների և ծախսերի հավասարակշռման, բյուջետային պակասուրդի կառավարման և ֆինանսական կայունության պահպանման հետ կապված հարցերին։ Ներկայացված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել պետական ծախսային քաղաքականության դերի մասին երկրի տնտեսական զարգացման և հանրային ծառայությունների ֆինանսավորման գործընթացներում, ինչպես նաև բացահայտել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։