ՀՀ գիտատեխնիկական ոլորտի բարեփոխման, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրներն արդի պայմաններում

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է արտաքին տնտեսական կապերի հիմունքներին, դրանց կառուցվածքին և դերին ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ձևավորվում և զարգանում երկրների միջև տնտեսական հարաբերությունները՝ ներառյալ ապրանքների և ծառայությունների միջազգային առևտուրը, կապիտալի շարժը, աշխատուժի միգրացիան և տեխնոլոգիաների փոխանցումը։ Հեղինակը անդրադառնում է արտաքին տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքներին՝ մաքսային կարգավորում, արտահանման ու ներմուծման քաղաքականություն, արտարժութային վերահսկողություն և միջազգային պայմանագրեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համաշխարհային շուկայի կառուցվածքին, միջազգային կազմակերպությունների դերին և գլոբալիզացիայի ազդեցությանը երկրների տնտեսական փոխկապակցվածության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև արտաքին տնտեսական կապերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները, մրցունակության գործոնները և միջազգային տնտեսական համագործակցության ձևերը։ Վերլուծվում է արտաքին տնտեսական կապերի ազդեցությունը ազգային արտադրության, զբաղվածության և տնտեսական աճի վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման աշխատողների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են գլոբալ տնտեսության գործառույթները և երկրների տնտեսական փոխկապվածությունը։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիա ունեցող հիվանդների դետրուզորի ֆունկցիոնալ և մորֆոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակությանը վիրահատական բուժման օպտիմալացման ու կյանքի որակի բարելավման գործընթացում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել միզապարկի մկանային շերտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների կապը հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, միզարձակման խանգարումների և բուժման արդյունքների հետ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում երկարատև ինֆրավեզիկալ խցանման պայմաններում դետրուզորի աշխատանքի փոփոխություններին, որոնք կարող են արտահայտվել միզապարկի կծկողականության, պահեստային և դատարկման ֆունկցիաների խանգարումներով։ Կարևոր է տարբերակել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են հետադարձելի լինել խցանման վերացումից հետո, և այնպիսի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ խանգարումները, որոնք կարող են պահպանվել նաև վիրահատական միջամտությունից հետո։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հիվանդների ուրոդինամիկ, կլինիկական, գործիքային և մորֆոլոգիական տվյալների համադրական գնահատում՝ հիվանդության տարբեր փուլերում դետրուզորի վիճակը բնութագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախավիրահատական գնահատմանը, քանի որ միզապարկի ֆունկցիոնալ վիճակի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացումը կարող է օգնել ընտրելու առավել հիմնավորված բուժական մարտավարություն և կանխատեսելու հետվիրահատական արդյունքները։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է վիրահատական բուժումից հետո միզարձակման ֆունկցիայի վերականգնման առանձնահատկություններին և հիվանդների կյանքի որակի փոփոխություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բուժման անհատականացմանը՝ հաշվի առնելով ոչ միայն շագանակագեղձի չափն ու միզուղիների խցանման աստիճանը, այլև միզապարկի դետրուզորի ֆունկցիոնալ պահուստը և կառուցվածքային վիճակը։ Այս մոտեցումը կարևոր է հետվիրահատական բարդությունների և պահպանվող միզարձակման խանգարումների ռիսկը գնահատելու, բուժման արդյունավետությունը բարձրացնելու և հիվանդների կյանքի որակը բարելավելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ուրոլոգներին, վիրաբույժներին, ուրոդինամիկ հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Բիթլիսի պատմական ողբերգական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Բիթլիս քաղաքի և նահանգի բնակչության, հատկապես հայ համայնքի, նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, կոտորածների և դրանց հետևանքների պատմական ուսումնասիրությունն է։ Նյութը անդրադառնում է տարածաշրջանի ժողովրդագրական և սոցիալական կառուցվածքին, հայ բնակչության հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքին, ինչպես նաև այն քաղաքական ու ռազմական պայմաններին, որոնք հանգեցրին համայնքի նկատմամբ զանգվածային բռնությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին տեղի ունեցած իրադարձություններին, տեղահանության գործընթացներին, բնակչության զանգվածային կորուստներին և հայկական համայնքի պատմական ներկայության կտրուկ խաթարմանը։ Աշխատության մեջ պատմական իրադարձությունները կարող են ներկայացվել վկայությունների, փաստաթղթերի, հիշողությունների և այլ սկզբնաղբյուրների միջոցով՝ հնարավորություն տալով վերականգնելու տեղի ունեցածի ընթացքն ու մարդկային հետևանքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն Բիթլիսի տարածաշրջանի պատմության, այլև Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության ճակատագրի և Հայոց ցեղասպանության պատմական գործընթացների ամբողջական ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագետների, հայագետների, տարածաշրջանային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Օսմանյան կայսրության պատմությունն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Педагогика

Այս հրատարակությունը նվիրված է երեխաների պաշտպանության, դաստիարակության, կրթության, առողջության և սոցիալական բարեկեցության հիմնահարցերին՝ կազմված որպես թեմատիկ հանձնարարական գրականության ցանկ։ Այն ներկայացնում է տվյալ թեմային առնչվող գրական և տեղեկատվական աղբյուրներ, որոնք կարող են օգտակար լինել երեխաների իրավունքների, մանկության սոցիալական նշանակության, երեխայի համակողմանի զարգացման և հասարակության մեջ նրա պաշտպանության խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության հիմքում ընկած թեման միջազգային մակարդակով երեխաների նկատմամբ ուշադրության ուժեղացման, նրանց բարեկեցության ապահովման և մանկության հիմնախնդիրների հանրային ու պետական կարևորության ընդգծման գաղափարն է։ Գրականության ցանկը կարող է ներառել մանկավարժական, հոգեբանական, իրավական, սոցիոլոգիական և հասարակագիտական բնույթի աշխատություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբեր տեսանկյուններից ուսումնասիրել երեխայի զարգացման պայմանները, կրթության և դաստիարակության կազմակերպումը, ընտանիքի ու հասարակության դերը, ինչպես նաև երեխաների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Նման մատենագիտական հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է թեմատիկ հետազոտություն իրականացնող ուսանողների, մանկավարժների, գրադարանավարների, սոցիալական ոլորտի մասնագետների և երեխաների հետ աշխատող այլ անձանց համար, քանի որ այն համակարգված կերպով ուղղորդում է ընթերցողին համապատասխան գրականության որոնման և ընտրության հարցում։ Նյութը կարող է ծառայել նաև որպես օժանդակ աղբյուր՝ երեխաների սոցիալական կարգավիճակի, նրանց կրթական ու մշակութային զարգացման, մանկության պաշտպանության միջազգային մոտեցումների և այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված հասարակական նախաձեռնությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության պատմական համատեքստը այն դարձնում է հետաքրքիր նաև XX դարի երկրորդ կեսի մանկության հիմնախնդիրների նկատմամբ միջազգային ուշադրության զարգացման և երեխաների պաշտպանության ոլորտում ձևավորված գաղափարների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

История

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան մոնղոլների պատմության ուսումնասիրությանը՝ հայերեն պատմական աղբյուրների և ժամանակակիցների վկայությունների հիման վրա։ Այն արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ կենտրոնանում է մոնղոլական նվաճումների, Կովկասում և Առաջավոր Ասիայում նրանց հայտնվելու ու քաղաքական ազդեցության վերաբերյալ հայկական մատենագրության պահպանած տեղեկությունների համակարգման և վերլուծության վրա։ Հետազոտության հիմքում օգտագործված նյութերը ներառում են միջնադարյան հայ պատմիչների երկերից քաղված տեղեկություններ, մասնավորապես Վարդան Արևելցու, Ստեփանոս Օրբելյանի, Սմբատ Սպարապետի և Կիրակոս Գանձակեցու պատմական երկերը։ Կ. Պ. Պատկանովի կազմած երկհատորյակը հրատարակվել է 1873-1874 թվականներին. առաջին հատորում ներառված են Վարդանի, Ստեփանոս Օրբելյանի և Սմբատի աշխատություններից քաղված հատվածներ, իսկ երկրորդը նվիրված է Կիրակոս Գանձակեցու պատմությունից քաղված նյութերին։ Աշխատության մեջ հայ պատմական աղբյուրները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու մոնղոլական արշավանքների ընթացքը, նվաճված տարածքների քաղաքական իրավիճակը, տեղական իշխանությունների և մոնղոլական իշխանության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բնակչության կրած սոցիալական և տնտեսական հետևանքները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն այն տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են XIII դարի իրադարձություններին, մոնղոլական զորքերի առաջխաղացմանը դեպի Կովկաս և Մերձավոր Արևելք, տեղական իշխանների քաղաքական վարքագծին և նորաստեղծ իշխանական համակարգի հետ հարաբերություններին։ Հայկական աղբյուրների համադրումը թույլ է տալիս ոչ միայն վերականգնել առանձին իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այլև ուսումնասիրել մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարածաշրջանի հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Կարևոր է նաև աղբյուրագիտական մոտեցումը, քանի որ տարբեր պատմիչների հաղորդած տեղեկությունները կարող են տարբերվել ծավալով, շեշտադրումներով և իրադարձությունների մեկնաբանությամբ։ Այդ պատճառով նյութի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների մասին։ Հետազոտությունը արժեքավոր է նաև այն առումով, որ հայկական միջնադարյան պատմագրությունը դիտարկվում է որպես մոնղոլների պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրային շերտ. ժամանակակից ուսումնասիրություններում նույնպես Կիրակոս Գանձակեցու, Վարդանի, Ստեփանոս Օրբելյանի և Սմբատի տեղեկությունները օգտագործվում են մոնղոլների՝ Կովկասում և Առաջավոր Ասիայում գործունեությունը վերականգնելու համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն նպաստում է հայ միջնադարյան պատմագրության տեղեկությունների հասանելիությանը և համակարգմանը՝ դրանք ներկայացնելով թարգմանության և բացատրական ծանոթագրությունների միջոցով։ Պատկանովի աշխատանքը կարևոր տեղ ունի մոնղոլական շրջանի ուսումնասիրության աղբյուրագիտական գրականության մեջ և հետագայում օգտագործվել է Կովկասի ու Արևմտյան Ասիայի XIII-XIV դարերի պատմությանը վերաբերող ուսումնասիրություններում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, միջնադարագետներին, արևելագետներին, մոնղոլագիտության և հայագիտության մասնագետներին, աղբյուրագետներին, ինչպես նաև Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Другие предметы

Այս մեթոդական հանձնարարականները նախատեսված են գրադարանավարների համար՝ Ստեփան Շահումյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված միջոցառումների կազմակերպման, տեղեկատվական նյութերի համակարգման և ընթերցողական աշխատանքի ակտիվացման նպատակով։ Նյութում ներկայացվում են հոբելյանական ցուցադրությունների, թեմատիկ գրքահավաքների և տեղեկատվական անկյունների ձևավորման առաջարկներ՝ ուղղված ընթերցողների ուշադրությունը հեղինակի կյանքի, հասարակական-քաղաքական գործունեության և գաղափարական ժառանգության վրա կենտրոնացնելուն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական նյութերի ընտրությանը, ժամանակագրական և թեմատիկ դասակարգման սկզբունքներին, ինչպես նաև գրադարանային միջոցառումների ինտերակտիվ ձևերին՝ դասախոսություններ, քննարկումներ և ընթերցողական երեկոներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է գրադարանների դերը որպես կրթական և մշակութային կենտրոններ, որոնք նպաստում են պատմական հիշողության պահպանմանը և հասարակական գիտակցության ձևավորմանը։ Միաժամանակ առաջարկվում են համագործակցության ձևեր դպրոցների և համայնքային հաստատությունների հետ՝ հոբելյանական միջոցառումների առավել լայն ընդգրկվածություն ապահովելու համար։