Հինգանդամանի հետերոցիկլիկ համակարգերի շարքում պոտենցիալ պեստիցիդային ակտիվությամբ նոր միացությունների սինթեզը

Лингвистика

Արևմտահայերենի քերականության գործնական աշխատանքների ձեռնարկ աշխատությունը լեզվաբանական և ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է արևմտահայերենի քերականական համակարգի գործնական յուրացման համար, այն ընդգրկում է քերականության հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև ուղղագրական և կետադրական կանոնների կիրառական վարժություններ, գիրքը ներկայացնում է թեմատիկ առաջադրանքներ և վարժությունների համակարգ, որոնք օգնում են զարգացնել ճիշտ գրելու, կարդալու և խոսելու հմտությունները, միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով արևմտահայերենի առանձնահատկություններին՝ բարբառային ձևերին, բառապաշարի տարբերություններին և քերականական կառուցվածքների կիրառությանը, ինչը այն դարձնում է կարևոր ուսումնական աղբյուր ուսանողների, ուսուցիչների և արևմտահայերեն սովորողների համար։

Биология

Գիրքը նվիրված է ցածր հզորությամբ ենթամիկրոնային կոմպլեմենտար մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ օպերատիվ հիշող սարքերի մշակման և հետազոտման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային սարքերի նախագծման տեսական հիմքերը, հիշողության տարրերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ցածր էներգասպառմամբ հիշող սարքերի ստեղծման մեթոդները, ենթամիկրոնային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները, սարքերի արագագործության, կայունության և հուսալիության բարձրացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրալ սխեմաների նախագծման գործընթացներին, էլեկտրական բնութագրերի վերլուծությանը, տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացմանը և հիշողության համակարգերի արդյունավետության գնահատմանը։ Գիրքը ներկայացնում է գիտական և ինժեներական մոտեցումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից էլեկտրոնային սարքավորումների, ներկառուցված համակարգերի և էներգախնայող միկրոսխեմաների զարգացման համար։ Աշխատանքը նախատեսված է միկրոէլեկտրոնիկայի մասնագետների, կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաներով զբաղվող ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և էլեկտրոնային սարքերի նախագծմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Գիրքը ներկայացնում է Արդահանի հետ կապված պատմական, աշխարհագրական և հասարակական իրականությունը՝ ընթերցողին տեղափոխելով մի տարածք, որը տարբեր ժամանակաշրջաններում գտնվել է քաղաքական, մշակութային և քաղաքակրթական տարբեր ազդեցությունների հատման կետում։ Աշխատության մեջ նկարագրվում են Արդահանի բնակավայրը, շրջակա տարածքները, բնակչության կենցաղը, տեղական սովորույթները և հասարակական հարաբերությունները՝ միաժամանակ անդրադառնալով տարածաշրջանի պատմական իրադարձություններին ու քաղաքական փոփոխություններին։ Հեղինակը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի բնության, աշխարհագրական դիրքի և ռազմավարական նշանակության մասին, ինչպես նաև այն պայմանների վերաբերյալ, որոնք ձևավորել են տեղի բնակչության կենսակերպն ու մշակութային միջավայրը։ Նկարագրությունների և պատմական տեղեկությունների միջոցով ներկայացվում են տարբեր համայնքների փոխհարաբերությունները, տեղական ավանդույթները, տնտեսական գործունեությունը և առօրյա կյանքի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև այն տեսանկյունից, որ Արդահանի պատմությունն ու հասարակական կյանքը դիտարկվում են ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով հասկանալու տարածքի փոփոխվող քաղաքական կարգավիճակի և արտաքին ազդեցությունների հետևանքները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմությամբ, տեղագրությամբ, ազգագրությամբ և տարածաշրջանային մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ցանկանում են ավելի լավ պատկերացում կազմել Արդահանի և նրա պատմական միջավայրի մասին։

Педагогика

Այս հրատարակությունը Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գիմնազիական դասարաններ ընդունվելու կարգը և ուսումնական ծրագրերը ներկայացնող պատմական-կրթական աղբյուր է, որը կարևոր տեղեկություններ է տալիս Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում գործող այս նշանավոր կրթական հաստատության կառուցվածքի, ընդունելության պահանջների և ուսումնառության բովանդակության մասին։ Լազարյան ինստիտուտը Մոսկվայում գործող հայկական ծագմամբ կրթական հաստատություն էր, որը հիմնադրվել էր 1815 թվականին և գործել է մինչև 1919 թվականը։ Սկզբնական շրջանում այն միջնակարգ կրթական հաստատություն էր, իսկ հետագայում վերածվեց ավելի լայն կրթական համակարգի, որտեղ համատեղվում էին գիմնազիական և արևելագիտական մասնագիտական ուսուցումը։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը հատկապես կապված է գիմնազիական դասարան ընդունվելու համար նախատեսված գիտելիքների և պահանջների համակարգման հետ։ Նման կանոնակարգերը սահմանում էին, թե ինչ պատրաստվածություն պետք է ունենար դիմորդը, ինչ առարկաներից էր անհրաժեշտ քննություն հանձնել և ինչ մակարդակի գիտելիքներ էին ակնկալվում ընդունվելու պահին։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակի միջնակարգ կրթության չափորոշիչների, ուսումնական առարկաների կառուցվածքի և կրթական գործընթացի կազմակերպման մասին։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն վերաբերում է ոչ միայն ընդհանուր կրթությանը, այլև այն հաստատությանը, որի հիմնական մասնագիտացումը արևելյան լեզուների և արևելագիտության ոլորտն էր։ Լազարյան ինստիտուտում արևելյան լեզուների նկատմամբ ուշադրությունը ժամանակի ընթացքում դարձավ հաստատության հիմնական տարբերակիչ առանձնահատկություններից մեկը։ Դասավանդվում էին հայերեն, արաբերեն, պարսկերեն և թուրքերեն լեզուներ ու գրականություններ, իսկ հաստատությունը հետագայում դարձավ նաև Ռուսաստանում արևելագիտության կարևոր կենտրոններից մեկը։ Գիմնազիական կրթությունը, սակայն, չէր սահմանափակվում արևելյան լեզուներով։ Հաստատության դասընթացը ընդհանուր առմամբ մոտ էր կայսրության գիմնազիական ծրագրերին, և դրա շրջանավարտները 1835 թվականից ստանում էին գիմնազիայի շրջանավարտների իրավունքներ։ Հետագայում կրթական կառուցվածքը մի քանի անգամ փոփոխվեց․ 1848 թվականից հաստատությունը համատեղում էր ընդհանուր միջնակարգ՝ գիմնազիական դասարանների, և բարձրագույն մասնագիտական՝ հատուկ դասարանների կրթությունը։ Հետևաբար այս փաստաթուղթը կարևոր է ոչ միայն ընդունելության տեխնիկական կանոնները հասկանալու, այլև այն կրթական համակարգի կառուցվածքը վերականգնելու համար, որի շրջանակում պատրաստվում էին ապագա ուսուցիչներ, թարգմանիչներ, պետական ծառայողներ և արևելագիտության մասնագետներ։ Լազարյան ինստիտուտի առանձնահատկություններից էր նաև հայկական կրթական և մշակութային գործառույթների համադրումը ռուսական կայսերական կրթական համակարգի հետ։ Հաստատությունը կապված էր Մոսկվայի հայկական համայնքի հետ և երկար ժամանակ կարևոր դեր էր կատարում հայ երիտասարդների կրթության գործում։ Գիմնազիական դասարաններում հայ աշակերտների համար նախատեսվում էր նաև հայոց լեզվի և Հայ Առաքելական եկեղեցու կրոնական ուսուցում, ինչը ցույց է տալիս, որ ընդհանուր կայսերական կրթական ծրագրի շրջանակում պահպանվում էին ազգային և դավանական կրթության առանձին բաղադրիչներ։ Ուսումնական ծրագրերի տեսանկյունից փաստաթուղթը արժեքավոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի կրթության բովանդակային առաջնահերթությունները։ Դպրոցական կրթության մեջ կարևոր դեր ունեին լեզուները, գրականությունը, պատմությունը, աշխարհագրությունը, մաթեմատիկական և բնական գիտությունները, ինչպես նաև դասական կրթությանը բնորոշ այլ առարկաներ։ Այս առարկաների համադրությունը ցույց է տալիս, որ հաստատությունը ձգտում էր ապահովել ոչ միայն մասնագիտական, այլև լայն ընդհանուր կրթություն։ Միաժամանակ արևելյան լեզուների նկատմամբ հատուկ ուշադրությունը ապագա շրջանավարտներին տալիս էր այնպիսի մասնագիտական պատրաստվածություն, որը հատկապես կարևոր էր Ռուսաստանի և Հարավային Կովկասի վարչական, դիվանագիտական ու մշակութային միջավայրում։ Հրատարակության պատմական արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ այն ներկայացնում է կրթական կանոնակարգը ոչ թե հետագա պատմաբանի մեկնաբանությամբ, այլ ժամանակաշրջանին մոտ սկզբնաղբյուրային ձևով։ Այսպիսի փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպիսի պահանջներ էր պաշտոնապես սահմանում հաստատությունը դիմորդների համար և ինչ գիտելիքներ էր ակնկալում կրթության հաջորդ աստիճան անցնող աշակերտներից։ Դրանք նաև կարող են օգտագործվել կրթական պատմության, դպրոցական ծրագրերի զարգացման և Ռուսական կայսրության կրթական քաղաքականության ուսումնասիրության ժամանակ։ Լազարյան ինստիտուտի գործունեությունը սերտորեն կապված էր նաև արևելագիտության զարգացման հետ։ Հաստատությունում դասավանդել են այնպիսի հայտնի գիտնականներ և մանկավարժներ, ինչպիսիք են Վ. Ա. Գորդլևսկին, Ֆ. Ե. Կորշը, Ա. Ե. Կրիմսկին, Վ. Ֆ. Միլլերը, Ստեփան Նազարյանը և Ն. Օ. Էմինը։ Հաստատության գրադարանը ներառում էր պատմության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և արևելագիտության հարուստ հավաքածուներ, այդ թվում՝ արժեքավոր ձեռագրեր։ Հրատարակության մատենագիտական հետքերը վկայում են, որ այն առանձին ընդգրկված է Լազարյանների ընտանիքին և ինստիտուտին նվիրված գրքային հավաքածուներում։ Նույն թեմատիկ շարքում պահպանվել են նաև ինստիտուտի ուսանողների ընդունելության, հատուկ դասարանների քննությունների և ուսուցման վերաբերյալ այլ կանոնակարգեր, ինչը հնարավորություն է տալիս այս հրատարակությունը դիտարկել ավելի լայն փաստաթղթային համալիրի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ, այս աղբյուրը կարևոր է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի կրթական համակարգի, Լազարյան ինստիտուտի պատմության, հայ կրթական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև արևելագիտական կրթության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հատկապես օգտակար լինել կրթության պատմությամբ, հայ-ռուսական մշակութային կապերով, Լազարյան ինստիտուտի գործունեությամբ, հայագիտությամբ և արևելագիտության պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, մանկավարժներին, գրականագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է վահանաձև գեղձի հանգուցային ախտահարումների իմունաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և իմունային համակարգի հնարավոր մասնակցության գնահատմանը դրանց առաջացման ու զարգացման գործընթացներում։ Դիտարկվում են վահանաձև գեղձի կառուցվածքային և գործառութային փոփոխությունները, հանգուցային գոյացությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց և օրգանիզմի իմունաբանական ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային և հումորալ իմունային պատասխանին, իմունակարգավորիչ մեխանիզմներին, հակամարմինների և իմունային համակարգի այլ գործոնների նշանակությանը։ Վերլուծվում են տարբեր բնույթի հանգուցային ախտահարումների դեպքում իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները և դրանց հնարավոր ախտորոշիչ նշանակությունը։ Քննարկվում է իմունային գործընթացների կապը վահանաձև գեղձի հորմոնային գործունեության, հյուսվածքային փոփոխությունների և հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանգուցային գոյացությունների տարբերակիչ ախտորոշման կատարելագործման հնարավորություններին՝ կլինիկական, լաբորատոր և իմունաբանական տվյալների համակցված գնահատման միջոցով։ Կարևորվում է իմունաբանական հետազոտությունների դերը հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական բացահայտման, ռիսկերի գնահատման և բուժման մոտեցումների հիմնավորման գործում։ Աշխատությունը նպաստում է վահանաձև գեղձի հանգուցային ախտահարումների զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և կարող է օգտակար լինել էնդոկրինոլոգների, իմունաբանների, ախտաբանների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է էներգիայի վերականգնվող աղբյուրների կիրառմամբ շենքերի կառուցվածքային և ջեռուցման ու հովացման համակարգերի նախագծային օպտիմալ պարամետրերի որոշման մեթոդի մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի նախագծային լուծումներ, որոնց դեպքում շենքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրա ջերմային ապահովման համակարգերը փոխկապակցված կերպով ընտրվում են՝ նվազեցնելով էներգիայի սպառումը և միաժամանակ պահպանելով անհրաժեշտ ջերմային հարմարավետությունն ու համակարգի տեխնիկական արդյունավետությունը։ Աշխատության հիմքում շենքը դիտարկվում է որպես միասնական էներգետիկ համակարգ, որտեղ արտաքին պատերի, ծածկերի, պատուհանների և այլ կառուցվածքային տարրերի ջերմատեխնիկական հատկությունները անմիջականորեն ազդում են ջեռուցման և հովացման պահանջարկի վրա։ Այդ պատճառով նախագծային օպտիմալացման խնդիրը չի սահմանափակվում միայն ջեռուցման կամ հովացման սարքավորումների ընտրությամբ, այլ ներառում է շենքի ամբողջական էներգետիկ վարքի գնահատումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառմանը, որոնք կարող են օգտագործվել շենքի ջերմային և էլեկտրական պահանջարկի մի մասը կամ ամբողջը բավարարելու համար։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել արևային էներգիայի օգտագործումը, ջերմային պոմպերը, երկրաջերմային կամ այլ վերականգնվող աղբյուրների վրա հիմնված համակարգերը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է որոշել, թե տվյալ շենքի պայմաններում ինչպիսի հզորությամբ, կառուցվածքով և աշխատանքի ռեժիմով պետք է նախագծվեն ջեռուցման ու հովացման համակարգերը, որպեսզի վերականգնվող աղբյուրների օգտագործումն առավել արդյունավետ լինի։ Հաշվարկներում անհրաժեշտ է հաշվի առնել շենքի ջերմային կորուստները, արտաքին կլիմայական պայմանները, ներքին ջերմային բեռները, շենքի կողմնորոշումը, լուսավորության և արևային ճառագայթման ազդեցությունը, ջերմամեկուսացման մակարդակը, օդափոխության հետ կապված կորուստները և շահագործման ռեժիմները։ Մեթոդի մշակումը կարող է ներառել տարբեր նախագծային տարբերակների մաթեմատիկական մոդելավորում և դրանց համեմատական օպտիմալացում՝ էներգիայի սպառման, տնտեսական ծախսերի, համակարգի հզորության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության տեսանկյուններից։ Կարևոր է նաև սեզոնային աշխատանքի գնահատումը, քանի որ ջեռուցման և հովացման պահանջարկները տարվա ընթացքում էապես տարբերվում են, իսկ վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էներգիայի քանակը նույնպես փոփոխական է։ Աշխատության մեջ մշակվող մեթոդը կարող է նպաստել նախագծային որոշումների ընդունման գործընթացի կատարելագործմանը՝ հնարավորություն տալով նախապես գնահատել տարբեր կառուցվածքային և ինժեներական լուծումների արդյունավետությունը և ընտրել առավել նպատակահարմար համադրությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր է հատկապես էներգաարդյունավետ և ցածր էներգասպառմամբ շենքերի նախագծման համար, որտեղ շենքի ճարտարապետական և կառուցվածքային լուծումները պետք է սերտորեն կապված լինեն էներգետիկ համակարգերի աշխատանքի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, շինարարական ինժեներներին, էներգետիկ համակարգերի նախագծողներին, ջերմատեխնիկներին, էներգետիկ աուդիտորներին և վերականգնվող էներգիայի ոլորտի մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ստեղծել նախագծային հաշվարկների և օպտիմալացման մեթոդաբանություն, որը հնարավորություն կտա վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառման պայմաններում միաժամանակ ընտրել շենքի կառուցվածքային և ջեռուցման ու հովացման համակարգերի արդյունավետ պարամետրերը՝ նվազեցնելով էներգետիկ ծախսերը և բարձրացնելով շենքի ընդհանուր էներգաարդյունավետությունը։