Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1950

Химия

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների քիմիական փոխակերպումների և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող օրգանական միացություններն են, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում ժամանակակից օրգանական և դեղաքիմիական հետազոտությունների համար՝ պայմանավորված դրանց կառուցվածքային բազմազանությամբ և տարբեր կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդելու հնարավորություններով։ Աշխատանքի առաջին կարևոր ուղղությունը ուսումնասիրվող միացությունների ստացումն ու քիմիական կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտումն է։ Հետազոտվում են պիրոլիդինային օղակի 2-րդ դիրքում արիլային կամ հետերիլային խմբեր պարունակող միացությունների սինթեզի հնարավորությունները, ռեակցիաների պայմանները և ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերը և մոլեկուլի կառուցվածքային բաղադրիչները ազդում միացությունների ռեակցիոնունակության վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի ռեակցիաներ, որոնց միջոցով նախնական միացությունները վերածվում են նոր ածանցյալների՝ փոփոխելով դրանց ֆունկցիոնալ խմբերը կամ մոլեկուլային կառուցվածքը։ Այդպիսի փոխակերպումները կարևոր են կառուցվածք-հատկություն կապերի ուսումնասիրման և կենսաբանական ակտիվության նպատակային փոփոխության համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են նյութերի մոլեկուլային կառուցվածքը, մաքրությունը և հիմնական ֆիզիկական ու քիմիական բնութագրերը։ Սպեկտրոսկոպիական և այլ վերլուծական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս հաստատել սինթեզված միացությունների կառուցվածքային բանաձևերը և գնահատել ստացված նյութերի համապատասխանությունը նախատեսված քիմիական կառուցվածքին։ Աշխատանքի երկրորդ առանցքային ուղղությունը 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությունն է։ Տարբեր կառուցվածք ունեցող միացությունների կենսաբանական ակտիվության համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական համակարգերի վրա դրանց ազդեցության տարբերությունները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն դեպքում, երբ նպատակ կա բացահայտելու նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ կամ արդեն հայտնի միացությունների հատկությունները նպատակային կերպով փոփոխելու հնարավորություններ։ Հետազոտության ընթացքում կենսաբանական ակտիվությունը կարող է գնահատվել համապատասխան փորձարարական համակարգերի միջոցով՝ ուսումնասիրելով միացությունների ազդեցությունը տարբեր կենսաբանական օբյեկտների կամ գործընթացների վրա։ Արդյունքների համադրումը քիմիական կառուցվածքի տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս ձևակերպել կառուցվածք-կենսաբանական ակտիվություն փոխհարաբերությունների վերաբերյալ նախնական եզրահանգումներ։ Այդպիսի մոտեցումը կարևոր է նոր միացությունների հետագա նպատակային սինթեզի և առավել հեռանկարային կառուցվածքների ընտրության համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել արիլային և հետերիլային խմբերի բնույթի ազդեցությունը միացությունների հատկությունների վրա։ Արոմատիկ և հետերոցիկլիկ հատվածների տարբեր կառուցվածքը կարող է փոփոխել մոլեկուլի էլեկտրոնային բնութագրերը, տարածական կառուցվածքը, լիպոֆիլությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ, որոնք իրենց հերթին կարող են ազդել կենսաբանական ակտիվության դրսևորման վրա։ Այս կապերի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված մոտեցում ցուցաբերել նոր ածանցյալների նախագծման ժամանակ։ Աշխատանքը նաև կարևորում է քիմիական փոխակերպումների և կենսաբանական հատկությունների փոխկապակցված ուսումնասիրությունը։ Եթե միացության կառուցվածքային փոփոխությունը հանգեցնում է կենսաբանական ակտիվության փոփոխության, հնարավոր է գնահատել որոշակի ֆունկցիոնալ խմբերի կամ կառուցվածքային հատվածների նշանակությունը։ Այսպիսի տվյալները կարող են օգտագործվել առավել ակտիվ և ընտրողական միացությունների որոնման հետագա փուլերում։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ նաև դեղաքիմիական նշանակություն, քանի որ պիրոլիդինային օղակը հանդիպում է կենսաբանական ակտիվ բազմաթիվ մոլեկուլների կառուցվածքում և կարող է ծառայել որպես տարբեր դեղաքիմիական կոնստրուկցիաների հիմք։ Միաժամանակ որևէ միացության կենսաբանական ակտիվության հայտնաբերումը ինքնին չի նշանակում դրա անմիջական դեղագործական կիրառելիություն․ անհրաժեշտ են հետագա թունաբանական, ֆարմակոլոգիական և նախակլինիկական ուսումնասիրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, ֆիզիկաքիմիական անալիզի և կենսաբանական փորձարկումների մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների կառուցվածքային բազմազանությունը, դրանց քիմիական վարքը և կենսաբանական հատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել նոր պիրոլիդինային ածանցյալների ստացման, դրանց հատկությունների համակարգման և կառուցվածք-ակտիվություն փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնման գործընթացին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին և կենսաբանական ակտիվ նոր միացությունների որոնմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Экономика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մեջ միջազգային վարկային միջոցների ներգրավման, օգտագործման և արդյունավետության հիմնախնդիրներին։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են միջազգային վարկերի նշանակությունը երկրի տնտեսական զարգացման, պետական ծրագրերի ֆինանսավորման, ենթակառուցվածքների բարելավման և տնտեսության առանձին ոլորտների զարգացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային միջոցների նպատակային օգտագործմանը, դրանց բաշխման արդյունավետությանը և այն պայմաններին, որոնց դեպքում արտաքին ֆինանսավորումը կարող է նպաստել երկարաժամկետ տնտեսական աճին։ ՀՀ փորձի հիման վրա ուսումնասիրվում են միջազգային ֆինանսական կազմակերպություններից և այլ արտաքին աղբյուրներից ներգրավվող վարկերի կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց հետ կապված ֆինանսական, արժութային և պարտքային ռիսկերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է վարկային ծրագրերի արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց տնտեսական արդյունքները, սպասարկման ծախսերը, վերադարձելիությունը և պետական ֆինանսների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ վարկային միջոցների ոչ արդյունավետ կամ ոչ լիարժեք օգտագործման, ծրագրերի ձգձգման, կառավարման թերությունների և վերահսկողության անբավարարության հետևանքով։ Պատմականորեն ՀՀ միջազգային վարկային ծրագրերը ներառել են գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, ճանապարհաշինության և տրանսպորտի, առողջապահության, կրթության և աղքատության կրճատման ուղղություններ, ինչը ցույց է տալիս արտաքին վարկավորման բազմոլորտային նշանակությունը։

Психология

Աշխատանքը նվիրված է միջազգային կազմակերպությունների միջավայրում մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի տեղայնացման հոգեբանական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հիմնախնդիրն է, թե ինչպես կարող են կազմակերպությունները մարդկային ռեսուրսների կառավարման ընդհանուր սկզբունքներն ու գործիքները հարմարեցնել կոնկրետ երկրի, հասարակության, մշակույթի և աշխատաշուկայի առանձնահատկություններին՝ պահպանելով կազմակերպության ընդհանուր արժեքներն ու կառավարման չափանիշները։ Ուսումնասիրությունը ելնում է այն մոտեցումից, որ մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը միայն վարչական կամ տնտեսական գործընթաց չէ, այլ ներառում է աշխատակիցների վարքագծի, մոտիվացիայի, արժեքների, վերաբերմունքների, հաղորդակցության և կազմակերպական մշակույթի բազմաթիվ հոգեբանական բաղադրիչներ։ Միջազգային կազմակերպություններում այս հարցն առավել բարդ է, քանի որ տարբեր մշակութային միջավայրերից եկած աշխատակիցները կարող են ունենալ աշխատանքի, ղեկավարության, հեղինակության, համագործակցության, պատասխանատվության և մասնագիտական զարգացման վերաբերյալ տարբեր պատկերացումներ։ Այդ տարբերությունները կարող են ազդել ինչպես անհատական աշխատանքի արդյունավետության, այնպես էլ թիմային փոխգործակցության և կազմակերպության ընդհանուր գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղայնացման և ստանդարտացման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Միջազգային կազմակերպությունը կարող է ունենալ մարդկային ռեսուրսների կառավարման միասնական քաղաքականություն, սակայն դրա գործնական կիրառումը տարբեր երկրներում կարող է պահանջել որոշակի հարմարեցումներ։ Այդ հարմարեցումների արդյունավետությունը մեծապես կախված է տվյալ հասարակության մշակութային նորմերից, աշխատակիցների սպասումներից, հաղորդակցական առանձնահատկություններից և կազմակերպական միջավայրի ընկալումից։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն հոգեբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են աշխատակիցների կողմից նոր կառավարման մեթոդների ընդունումը կամ մերժումը։ Փոփոխությունների նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է կախված լինել վստահության մակարդակից, ղեկավարության նկատմամբ վերաբերմունքից, կազմակերպության արժեքների հետ նույնականացումից, մասնագիտական ինքնավստահությունից և փոփոխությունների անհրաժեշտության ընկալումից։ Այդ պատճառով տեղայնացման գործընթացը պահանջում է ոչ միայն կառավարչական որոշումներ, այլև աշխատակիցների հոգեբանական պատրաստվածության և կազմակերպական միջավայրի գնահատում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կազմակերպական մշակույթին։ Այն ձևավորում է աշխատակիցների վարքագծի չգրված կանոնները, հաղորդակցության ընդունված ձևերը, ղեկավարության և ենթակաների փոխհարաբերությունները, համագործակցության եղանակները և աշխատանքային միջավայրի ընդհանուր մթնոլորտը։ Միջազգային կազմակերպության ընդհանուր մշակույթի և տեղական մշակութային առանձնահատկությունների միջև անհամապատասխանությունը կարող է առաջացնել թյուրըմբռնումներ, դիմադրություն կամ աշխատակիցների ներգրավվածության նվազում։ Հետևաբար տեղայնացման արդյունավետ ռազմավարությունը պետք է հաշվի առնի ինչպես կազմակերպության համընդհանուր արժեքները, այնպես էլ տեղական հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է աշխատանքային մոտիվացիայի հարցը։ Տարբեր մշակութային միջավայրերում աշխատակիցների համար նյութական վարձատրության, մասնագիտական ճանաչման, կարիերայի առաջխաղացման, ինքնուրույնության, աշխատանքի կայունության և սոցիալական կապերի նշանակությունը կարող է տարբեր լինել։ Մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի տեղայնացումը ենթադրում է մոտիվացիոն գործիքների այնպիսի ընտրություն, որը համապատասխանում է աշխատակիցների իրական պահանջմունքներին և միաժամանակ համահունչ է կազմակերպության ռազմավարական նպատակներին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև առաջնորդության հոգեբանական առանձնահատկություններին։ Ղեկավարի կառավարման ոճի ընկալումը կարող է էապես տարբերվել տարբեր մշակութային միջավայրերում։ Որոշ պայմաններում բարձր գնահատվում է ղեկավարի մասնակցային և գործընկերային մոտեցումը, իսկ այլ միջավայրերում կարող է առավել ընդունելի լինել հստակ հիերարխիան և որոշումների կենտրոնացված ընդունումը։ Այս տարբերությունները հաշվի չառնելու դեպքում նույնիսկ արդյունավետ համարվող կառավարչական մեթոդները կարող են չտալ ակնկալվող արդյունքը։ Միջազգային կազմակերպությունների համար կարևոր խնդիր է նաև բազմամշակութային թիմերի ձևավորումը և կառավարումը։ Տարբեր մշակույթներ ներկայացնող աշխատակիցների համագործակցությունը կարող է առաջացնել հաղորդակցական դժվարություններ, սակայն ճիշտ կազմակերպման դեպքում այն կարող է դառնալ ստեղծագործականության, նորարարության և խնդիրների բազմակողմանի լուծման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել միջմշակութային հաղորդակցության, փոխադարձ վստահության, հանդուրժողականության և խմբային նույնականացման հոգեբանական գործոնները։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև աշխատակիցների ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և մասնագիտական զարգացման համակարգերի տեղայնացման հարցերը։ Տեղական աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները, կրթական համակարգը, մասնագիտական որակավորումների կառուցվածքը և աշխատանքային արժեքները կարող են պահանջել անձնակազմի հավաքագրման ու զարգացման գործիքների հարմարեցում։ Վերապատրաստման ծրագրերի դեպքում նույնպես կարևոր է հաշվի առնել սովորելու նախընտրելի ձևերը, հաղորդակցության մշակույթը և մասնակիցների նախնական փորձը։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակում կարող են կիրառվել հարցումներ, հարցազրույցներ, հոգեբանական թեստեր, կազմակերպական միջավայրի գնահատման մեթոդներ և համեմատական վերլուծություն։ Այդպիսի գործիքները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու աշխատակիցների վերաբերմունքը կառավարման տարբեր մեխանիզմների նկատմամբ, գնահատելու կազմակերպական մշակույթի առանձնահատկությունները և պարզելու տեղայնացմանը նպաստող կամ խոչընդոտող գործոնները։ Կարևոր է նաև գնահատել տեղայնացման ազդեցությունը աշխատակիցների բավարարվածության, ներգրավվածության, աշխատանքի արդյունավետության և կազմակերպության նկատմամբ նվիրվածության վրա։ Աշխատանքը կարող է հանգել այն եզրակացության, որ մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգի հաջող տեղայնացումը պահանջում է հավասարակշռություն միջազգային միասնական չափանիշների և տեղական առանձնահատկությունների միջև։ Ամբողջականորեն տեղական պայմանները անտեսող համակարգը կարող է առաջացնել հոգեբանական դիմադրություն, իսկ չափազանց մեծ տեղայնացումը կարող է թուլացնել կազմակերպության ընդհանուր կառավարման միասնականությունը։ Հետևաբար արդյունավետ մոտեցումը ենթադրում է հիմնական արժեքների և սկզբունքների պահպանում՝ դրանց իրականացման ձևերի ճկուն հարմարեցմամբ։

Культура

Այս հրատարակությունը մասնագիտացված մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը և այդպիսով ընթերցողներին, գիտնականներին, մասնագետներին ու գրադարաններին ապահովել տվյալ ոլորտում ընթացիկ հրատարակությունների մասին արագ և կառուցակարգված տեղեկատվությամբ։ Հրատարակությունը կազմվել է Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի կողմից, որը նման տեղեկատուն հրապարակում էր պարբերաբար՝ յուրաքանչյուր ամիս։ Պաշտոնական նախաբանում նշվում է, որ ցանկում ներառվում էին մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով գրադարան նոր մուտք գործած գրքերի, ինչպես նաև հանրապետությունում հրատարակվող ամսագրերի և թերթերի հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ։ Նյութերի ընդգրկման այս սկզբունքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ թե որևէ առանձին մշակութաբանական կամ արվեստագիտական թեմայի վերաբերյալ վերլուծական աշխատություն, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի միջոցով հնարավոր էր հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի բնագավառներում ստեղծվող ու շրջանառվող գրականությանը։ Հատկապես արժեքավոր է նյութերի դասակարգման համակարգը․ տեղեկությունները դասավորվել են ըստ տասնորդական դասակարգման սխեմայի, իսկ յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորված են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով։ Յուրաքանչյուր գրառման սկզբնամասում նշվել է նաև գրքի գրադարանային շիֆրը, ինչը պետք է հեշտացներ համապատասխան հրատարակության որոնումը և օգտագործումը գրադարանային ֆոնդերում։ Կարևոր առանձնահատկություն է նաև նյութերի համարակալման շարունակականությունը․ հերթական համարները մի թողարկումից մյուսը շարունակվել են ամբողջ տարվա ընթացքում։ Այս կառուցվածքը թույլ էր տալիս տեղեկատուն օգտագործել որպես տարվա ընթացքում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ հաշվառման ամբողջական համակարգ, այլ ոչ թե որպես միմյանցից անկախ առանձին մատենագիտական ցանկերի շարք։ Մատենագիտական տարեգրքի տվյալները ցույց են տալիս, որ հրատարակությունը շարունակաբար ընդգրկվել է Հայաստանի գրադարանային և մատենագիտական պարբերականների համակարգում․ օրինակ՝ արձանագրված են 1987–1989 թվականների մի շարք համարներ, որոնց ծավալը տարբեր թողարկումներում տատանվել է մոտավորապես 14-ից 55 էջի սահմաններում։ Հայաստանի ազգային գրադարանի էլեկտրոնային կատալոգում պահպանվել են նաև ավելի ուշ տարիների թողարկումների մատենագիտական գրառումներ, այդ թվում՝ 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1989 և 1990 թվականների համարներ, ինչը վկայում է հրատարակության երկարատև պարբերական բնույթի մասին։ Հրատարակության բովանդակային արժեքը հատկապես մեծ է ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը վերականգնելու տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողին պարզել, թե տվյալ ժամանակահատվածում ինչ գրքեր, հոդվածներ և այլ նյութեր էին հասանելի կամ մուտք գործում հանրապետության խոշոր գրադարանային ֆոնդեր, ինչ թեմաներ էին ներկայացված մշակույթի և արվեստի ոլորտներում և ինչպիսի տեղեկատվական հոսքեր էին ձևավորվում հայերեն ու ռուսերեն հրատարակությունների միջոցով։ Այդ պատճառով այն կարող է դիտարկվել նաև որպես խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրման օժանդակ սկզբնաղբյուր։ Միաժամանակ տեղեկատուն արժեքավոր է գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էր խորհրդային շրջանում կազմակերպվում ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության հավաքագրումը, դասակարգումը և տարածումը։ Հրատարակության կառուցվածքը վկայում է, որ դրա հիմնական հասցեատերերը եղել են ոչ միայն ակադեմիական հետազոտողները, այլև գրադարանները, մասնագետները, մշակույթի և արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող կազմակերպություններն ու ընթերցողների ավելի լայն շրջանակները։ Ընդհանուր առմամբ, սա կարևոր տեղեկատու աղբյուր է խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական դաշտը ուսումնասիրելու համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ մեկ համակարգում ամփոփում է տարբեր տեսակի հրատարակությունների մասին մատենագիտական տվյալներ և հնարավորություն է տալիս ժամանակագրական ու թեմատիկ կտրվածքով հետևել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել մշակույթի պատմությամբ, արվեստագիտությամբ, գրականությամբ, գրադարանագիտությամբ, մատենագիտությամբ և խորհրդային Հայաստանի մտավոր ու հրատարակչական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և գրադարանային մասնագետների համար։

Другие предметы

Մեթոդական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատանքի շրջանակում ալկոհոլի չարաշահման կանխարգելմանն ուղղված լուսավորչական գործունեության կազմակերպման համար։ Քննության են առնվում ընթերցողների շրջանում առողջ ապրելակերպի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման, կանխարգելիչ տեղեկատվության մատուցման և համապատասխան գրականության հանրահռչակման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարների կողմից թեմատիկ ցուցադրությունների, գրքային տեսությունների, զրույցների, քննարկումների և տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման հնարավորություններին։ Ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները նպաստում են տարբեր տարիքային խմբերի համար հասկանալի և նպատակային տեղեկատվական աշխատանք իրականացնելուն։ Քննարկվում են նաև գրադարանների կրթական և սոցիալական գործառույթները, ընթերցողների հետ հաղորդակցության ձևերը և կանխարգելիչ բնույթի գրականության ընտրության սկզբունքները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու թեմային վերաբերող գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքը և արդյունավետորեն կազմակերպելու հանրային իրազեկման միջոցառումները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին ու կանխարգելիչ լուսավորչական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Математика

Գիրքը նվիրված է ուղղորդված (օրիենտացված) գրաֆների գագաթային համարակալման խնդիրների տեսական և ալգորիթմական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց դերը դիսկրետ մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են գրաֆների հիմնական հասկացությունները, համարակալման տարբեր տեսակները և դրանց կիրառման ոլորտները՝ ներառյալ օպտիմալացման խնդիրները, ցանցային մոդելավորումը և հաշվարկային բարդության գնահատումը։ Հեղինակը վերլուծում է գագաթային համարակալման տարբեր մեթոդներ, սահմանափակումներով և օպտիմալության չափանիշներով խնդիրների լուծման մոտեցումները, ինչպես նաև ալգորիթմների արդյունավետության համեմատական գնահատումը։ Գրքում քննարկվում են նաև ուղղորդված գրաֆների կառուցվածքային հատկությունները, ցիկլերի և ուղիների ազդեցությունը համարակալման վրա, ինչպես նաև կիրառական խնդիրներ՝ կապված տվյալների կառուցվածքների և տեղեկատվական համակարգերի հետ։ Աշխատությունը համադրում է տեսական արդյունքները և ալգորիթմական լուծումները՝ ներկայացնելով նոր մոտեցումներ բարդ կոմբինատոր խնդիրների լուծման համար։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, ինֆորմատիկայի մասնագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն մաթեմատիկայի ու համակարգչային գիտությունների ոլորտների ուսանողների համար։