Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1950

Այլ առարկաներ

Այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքային կառավարման համակարգի համար միասնական թվային կադաստրի ստեղծման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հողային ռեսուրսների հաշվառման, քարտեզագրման և տվյալների թվայնացման ժամանակակից մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքային տեղեկատվական համակարգերի (GIS) կիրառությունները, որոնք թույլ են տալիս ինտեգրել կադաստրային տվյալները, գեոդեզիական չափումները և հողօգտագործման վերաբերյալ վարչական տեղեկատվությունը մեկ միասնական թվային հարթակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կադաստրային տվյալների ճշգրտության ապահովմանը, քարտեզագրական նյութերի թվայնացման տեխնոլոգիաներին և տարածքային օբյեկտների դասակարգման սկզբունքներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև տվյալների բազաների կառուցվածքը, տեղեկատվության թարմացման մեխանիզմները և դրանց համատեղելիությունը պետական կառավարման համակարգերի հետ։ Քննարկվում են թվային կադաստրի ներդրման առավելությունները՝ ներառյալ հողային հարաբերությունների թափանցիկության բարձրացումը, վարչարարական գործընթացների արդյունավետացումը և տարածքային պլանավորման բարելավումը։ Նպատակն է մշակել համակարգային մոտեցում միասնական թվային կադաստրի ստեղծման համար, որը կապահովի տարածքային տվյալների հուսալի կառավարում և երկարաժամկետ օգտագործում։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամերիկյան ռոմանտիկական վեպի գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ապագաղութացման գործընթացների համատեքստում։ Քննության են առնվում Ֆենիմոր Կուպերի, Հերման Մելվիլի և Հարիեթ Բիչեր Սթոուի ստեղծագործություններում ազգային ինքնության, ազատության, մշակութային ինքնուրույնության և հասարակական հակասությունների արտացոլման ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղութային անցյալի վերաիմաստավորմանը, նոր ազգային գիտակցության ձևավորմանը և եվրոպական մշակութային ու գրական ավանդույթների նկատմամբ ամերիկյան գրականության ինքնուրույն դիրքի հաստատմանը։ Վերլուծվում են բնության, անհատի, հասարակության, քաղաքակրթության և մշակութային ինքնության թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները, ինչպես նաև կերպարային ու խորհրդանշական համակարգերի առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ռոմանտիկական գեղագիտության և պատմական ու հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունները՝ գրական ստեղծագործությունը դիտարկելով որպես մշակութային ինքնության ձևավորման և վերաիմաստավորման տարածք։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամերիկյան ռոմանտիզմի և ապագաղութացման գաղափարական գործընթացների միջև առկա բազմաշերտ կապերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ամերիկյան գրականության, գրականագիտության, համեմատական գրականության և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային քվեարկության նոր համակարգերի նախագծմանը, մշակմանը և գործնական իրականացմանը՝ կենտրոնանալով քվեարկության գործընթացի անվտանգության, գաղտնիության, հուսալիության և վերահսկելիության ապահովման խնդիրների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են էլեկտրոնային քվեարկության գործող մեխանիզմները, դրանց հնարավոր խոցելիությունները և այն տեխնիկական ու կրիպտոգրաֆիական լուծումները, որոնք կարող են կիրառվել ավելի անվտանգ համակարգեր ստեղծելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քվեի գաղտնիության պահպանմանը՝ միաժամանակ հնարավորություն ընձեռելով ստուգելու, որ քվեն ճիշտ է գրանցվել և հաշվարկվել։ Աշխատանքում առաջարկվում են էլեկտրոնային քվեարկության նոր ընթացակարգեր, որոնց հիմքում կարող են կիրառվել բաշխված գաղտնագրության, անանուն կապուղիների և MIX ցանցերի մեխանիզմներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև համակարգի գործնական իրականացումը՝ մշակված ալգորիթմների հիման վրա ծրագրային լուծման ստեղծմամբ, որը հնարավորություն է տալիս կազմակերպել վերահսկելի էլեկտրոնային ընտրություններ։ Նման մոտեցումը միավորում է տեսական կրիպտոգրաֆիան, տեղեկատվական անվտանգությունը և ծրագրային համակարգերի նախագծումը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել քվեարկության ընթացքում հնարավոր խախտումների և չարտոնված միջամտությունների ռիսկերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային ընտրությունների կազմակերպման, անվտանգ թվային քվեարկության ենթակառուցվածքների զարգացման և կրիպտոգրաֆիական մեխանիզմների կիրառման ոլորտներում։ Աշխատության վերաբերյալ մատենագիտական տվյալները հաստատում են, որ այն հրատարակվել է 2013 թվականին որպես գիտական աշխատանք՝ ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտում։ T Tert Հայաստանի էլեկտրոնային քվեարկության համակարգի վերաբերյալ հետազոտության մեջ նույնպես ներկայացվում են քվեերի գաղտնիության և ընտրությունների ամբողջականության ապահովման խնդիրները, ինչպես նաև նոր ընթացակարգ և դրա հիման վրա ստեղծված SecureVoting ծրագրային համակարգը։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են գյուղատնտեսական գործունեությունները ազդում էկոհամակարգերի վրա և ինչպես կարելի է նվազեցնել այդ ազդեցությունը՝ կիրառելով էկոլոգիապես անվտանգ մոտեցումներ։ Քննարկվում են հողի, ջրի և կենսաբազմազանության պահպանության հարցերը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կայուն գյուղատնտեսության գաղափարին, որը ենթադրում է բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, քիմիական նյութերի վերահսկված կիրառում և շրջակա միջավայրի պահպանություն։

Պատմություն

Այս պատմաազգագրական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանում գորգագործության ձևավորման, զարգացման և տարածման պատմությանը՝ այն դիտարկելով որպես հայկական ժողովրդական մշակույթի, կենցաղի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի կարևորագույն դրսևորում։ Աշխատության կենտրոնում գորգերի ստեղծման ավանդույթներն են, դրանց պատրաստման տեխնիկաները, գեղարվեստական առանձնահատկությունները, օգտագործվող հումքը, զարդանախշային համակարգը և տարբեր պատմական ու աշխարհագրական միջավայրերում դրանց զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գորգագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես արհեստ կամ կենցաղային զբաղմունք, այլև որպես սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային ժառանգության կարևոր ձև, որի միջոցով արտահայտվել են համայնքների գեղագիտական պատկերացումները, խորհրդանշական մտածողությունը և սոցիալական կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը գորգագործության պատմական զարգացման ուսումնասիրությունն է։ Հայաստանի տարածքում գորգագործության ավանդույթները ձևավորվել և զարգացել են երկարատև ժամանակաշրջանի ընթացքում՝ փոխազդելով տարածաշրջանի այլ մշակույթների հետ և միաժամանակ պահպանելով տեղական առանձնահատկությունները։ Պատմական աղբյուրների, նյութական մշակույթի նմուշների և ազգագրական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել գորգագործության զարգացման տարբեր փուլերի, արտադրության կենտրոնների և տարածքային տարբերակների մասին։ Առանձին ուշադրության է արժանի գորգերի պատրաստման տեխնոլոգիան։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել թելերի և այլ նյութերի նախապատրաստումը, ներկանյութերի ստացումը, թելերի ներկման եղանակները, հենքի և միջնաթելի պատրաստումը, հանգույցների կապման տեխնիկան, գործվածքի կառուցվածքը և վերջնական մշակումը։ Այս տեխնոլոգիական գործընթացները ոչ միայն որոշում են գորգի ամրությունն ու որակը, այլև պայմանավորում են դրա արտաքին տեսքի և զարդանախշերի առանձնահատկությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բնական ներկանյութերի ուսումնասիրությունը։ Տարբեր բուսական, կենդանական կամ հանքային ծագման նյութերից ստացված ներկերը հնարավորություն են տվել ստեղծել գունային բազմազան համակարգեր, որոնց կայունությունն ու երանգային առանձնահատկությունները հաճախ կապված են տեղական բնական միջավայրի և ավանդական տեխնոլոգիական գիտելիքների հետ։ Գունային լուծումները գորգերի գեղարվեստական կառուցվածքի կարևոր մասն են և կարող են ծառայել որպես որոշակի տարածաշրջանային կամ ժամանակագրական առանձնահատկությունների բացահայտման միջոց։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից է զարդանախշերի համակարգը։ Հայկական գորգերի պատկերային լեզուն ներառում է երկրաչափական, բուսական, կենդանական և այլ մոտիվներ, որոնք կարող են ունենալ ինչպես դեկորատիվ, այնպես էլ խորհրդանշական նշանակություն։ Զարդանախշերի կառուցվածքը, դրանց դասավորությունը, կրկնությունը, համաչափությունը և գունային լուծումները ձևավորում են գորգի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժողովրդական պատկերացումների, խորհրդանիշների և գեղագիտական ավանդույթների որոշակի շերտեր։ Գորգագործության ազգագրական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է դրա կապը առօրյա կյանքի հետ։ Գորգերը կիրառվել են բնակելի տարածքների ձևավորման, կենցաղային նպատակների և ծիսական կամ սոցիալական տարբեր իրավիճակներում։ Դրանց պատրաստման գործընթացը նույնպես կարող էր ներառված լինել ընտանեկան և համայնքային կյանքի մեջ՝ գիտելիքներն ու հմտությունները փոխանցվելով հիմնականում սերնդեսերունդ։ Այս հանգամանքը գորգագործությունը դարձնում է ոչ միայն նյութական, այլև ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության մեջ նշանակալի է գորգագործության տարածքային տարբերակների բացահայտումը։ Հայաստանի տարբեր շրջաններում ստեղծված գորգերը կարող են տարբերվել իրենց գունային լուծումներով, զարդանախշերով, տեխնիկական առանձնահատկություններով, չափերով և կիրառության ձևերով։ Այդ տարբերությունները պայմանավորված են ինչպես տեղական մշակութային ավանդույթներով, այնպես էլ բնական միջավայրով, տնտեսական պայմաններով և տարածաշրջանային փոխազդեցություններով։ Տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել հայկական գորգագործության ներքին բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև գորգագործության կապը գյուղատնտեսական և անասնապահական տնտեսության հետ։ Ավանդական գորգագործությունը մեծապես հիմնված էր տեղական հումքի վրա, հատկապես բրդի օգտագործման վրա, որի ստացումը, մաքրումը, մշակումը և մանումը կապված էին գյուղական տնտեսության առօրյայի հետ։ Այսպիսով, գորգագործությունը ներառված էր արտադրական ամբողջ շղթայի մեջ՝ հումքի ստացումից մինչև պատրաստի արտադրանքի ստեղծում։ Այդ գործընթացի ուսումնասիրությունը արժեքավոր տեղեկություններ է տալիս հայկական ավանդական տնտեսության և կենցաղի վերաբերյալ։ Աշխատության պատմաազգագրական բնույթը ենթադրում է նաև գորգագործության և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Գորգերի արտադրությունը կարող էր կապված լինել ընտանիքի սոցիալական կարգավիճակի, հարսանեկան ավանդույթների, օժիտի ձևավորման և այլ կարևոր կենսական իրադարձությունների հետ։ Որոշ գորգեր կարող էին ունենալ հատուկ նշանակություն և օգտագործվել որոշակի ծեսերի կամ ընտանեկան արարողությունների ժամանակ։ Այդ տեսանկյունից գորգը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես առարկա, այլև որպես սոցիալական և մշակութային տեղեկատվություն պահպանող նյութական վկայություն։ Առանձին կարևորություն ունի հայկական գորգագործության փոխհարաբերությունը հարակից տարածաշրջանների մշակույթների հետ։ Պատմականորեն Հայաստանի տարածքը գտնվել է տարբեր ժողովուրդների և մշակութային ավանդույթների շփման գոտում, ինչի հետևանքով գեղարվեստական մոտիվների, տեխնոլոգիական հնարքների և արտադրական ձևերի միջև կարող էին առաջանալ փոխազդեցություններ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ընդհանուր տարածաշրջանային երևույթները տեղական առանձնահատկություններից և ավելի հիմնավորված գնահատել հայկական գորգագործության ինքնատիպությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր արժեքներից մեկը գորգերի՝ որպես պատմական աղբյուրի դիտարկումն է։ Գորգի պատկերային համակարգը, տեխնիկական կառուցվածքը, օգտագործված նյութերը և նույնիսկ արտադրության հետքերը կարող են տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի, տնտեսության և հասարակական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով գորգագործության ուսումնասիրությունը կարող է լրացնել գրավոր պատմական աղբյուրներից ստացված տվյալները և նպաստել Հայաստանի նյութական մշակույթի ավելի ամբողջական վերականգնմանը։ Թեման արդիական է նաև մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից։ Ավանդական գորգագործական տեխնիկաների և զարդանախշերի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել դրանց փաստագրմանը, պահպանմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Միաժամանակ այդ գիտելիքը կարող է օգտագործվել ժամանակակից դեկորատիվ-կիրառական արվեստում՝ ավանդական ձևերի ստեղծագործական վերաիմաստավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի գորգագործությունը որպես պատմականորեն ձևավորված, տեխնոլոգիապես բարդ և գեղարվեստականորեն բազմազան մշակութային երևույթ։ Այն միավորում է պատմական, ազգագրական, արվեստաբանական և տեխնոլոգիական դիտարկումները՝ բացահայտելու գորգագործության զարգացման ուղիները, տեղական առանձնահատկությունները, հասարակական նշանակությունն ու գեղարվեստական արժեքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, ժողովրդական արվեստի մասնագետներին, թանգարանագետներին, գորգագործության ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մշակույթ

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների ու մասնագիտական գրականության մատենագիտական տեղեկատվություն՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և ոլորտի մասնագետներին համակարգված կերպով տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած համապատասխան գրականության մասին։ Այն կազմված է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու և կարող է ընդգրկել մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ, տեղեկատու հրատարակություններ և այլ տպագիր նյութեր։ Ներկայացվող նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել ՀՍՍՀ մշակութային կյանքի, արվեստի զարգացման, պատմության, տեսության և առանձին ստեղծագործական ուղղությունների վերաբերյալ առկա նոր գրականության մեջ։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը կարող է ներառել կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրականությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, թանգարանային և մշակութային գործունեությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ արժեք ունի այն փաստը, որ նման ընթացիկ տեղեկատուները ոչ միայն արձանագրում են հրատարակված գրականությունը, այլև ձևավորում են ոլորտային տեղեկատվության համակարգված շտեմարան, որը կարող է օգտագործվել հետագա գիտական, կրթական և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատության մեջ մատենագիտական գրառումների դասակարգումն ու նկարագրությունը հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ստանալ հրատարակությունների վերաբերյալ անհրաժեշտ հիմնական տեղեկությունները և ընտրել հետազոտության համար համապատասխան աղբյուրներ։ Նման հրատարակությունը կարևոր դեր կարող է ունենալ նաև գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, գիտահետազոտական կենտրոնների և կրթական կազմակերպությունների տեղեկատվական սպասարկման գործում։ Այն նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության շրջանառությանը, մասնագիտական տեղեկատվության հասանելիության բարձրացմանը և տարբեր ոլորտների հետազոտողների միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը։ Ընթացիկ բնույթը հատկապես կարևոր է, քանի որ թույլ է տալիս պարբերաբար արձանագրել նոր հրատարակությունների հայտնվելը և ժամանակին լրացնել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվական դաշտը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և հրատարակչական կյանքի յուրօրինակ փաստաթուղթ, քանի որ ներկայացվող գրականության ամբողջությունը պատկերացում է տալիս այն թեմաների, հեղինակների, արվեստագետների և մշակութային երևույթների մասին, որոնք արտացոլվել են ՀՍՍՀ-ում հրատարակվող գրականության մեջ։ Այս տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է ոչ միայն որպես գործնական մատենագիտական գործիք, այլև որպես մշակութային պատմության ուսումնասիրման օժանդակ աղբյուր։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման, գիտական աշխատանքների աղբյուրագիտական ապահովման և մշակույթի ու արվեստի ոլորտում տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, թանգարանների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։