Հովհաննես Օձնեցու երկերի լեզուն

Медицина

Կենսաբժշկական, կենսաֆիզիկական և ռադիոկենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է էլեկտրամագնիսական դաշտերի և ռադոնի ազդեցության փորձարարական ուսումնասիրությանը կենդանի օրգանիզմի վրա՝ ֆիզիկական գործոնների կենսաբանական ներգործության օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Քննության են առնվում տարբեր բնութագրեր ունեցող էլեկտրամագնիսական դաշտերի ֆիզիկական հատկությունները, ռադոնի՝ որպես բնական ռադիոակտիվ գազի առանձնահատկությունները և դրանց հետ օրգանիզմի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին ֆիզիկական գործոնների ազդեցությամբ բջջային, հյուսվածքային և օրգանային մակարդակներում առաջացող ֆունկցիոնալ ու կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ազդեցության ինտենսիվության, տևողության, հաճախականային բնութագրերի և օրգանիզմի անհատական առանձնահատկությունների նշանակությունը կենսաբանական պատասխանների ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են էլեկտրամագնիսական դաշտերի ոչ իոնացնող ազդեցությունների և ռադոնի ու դրա տրոհման արգասիքների իոնացնող ճառագայթման ազդեցությունների տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր համակցված ներգործության գնահատման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել փորձարարական հետազոտությունների կազմակերպման, ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական ցուցանիշների գնահատման, հյուսվածաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում հետազոտվող գործոնների ազդեցության կենսաբանական անվտանգության գնահատմանը, շրջակա միջավայրի ֆիզիկական աղտոտիչների վերահսկմանը և մարդու առողջության պահպանության համար գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, ռադիոկենսաբանության, փորձարարական բժշկության, շրջակա միջավայրի հիգիենայի և ֆիզիկական գործոնների կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բարձր արդյունավետությամբ արագացնող կառուցվածքների ստացման տեխնոլոգիական մեթոդների մշակմանը, դրանց ֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը և աշխատանքային պարամետրերի օպտիմալացման հիմնախնդիրներին։ Դիտարկվում են մասնիկների արագացման համար նախատեսված կառուցվածքների նախագծման տեսական սկզբունքները, էլեկտրամագնիսական դաշտերի բաշխման առանձնահատկությունները, էներգիայի փոխանցման մեխանիզմները և արագացման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային տարրերի երկրաչափական պարամետրերի ընտրությանը, նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններին, պատրաստման տեխնոլոգիական ճշգրտությանը և ստացված համակարգերի շահագործման հուսալիությանը։ Քննարկվում են արագացնող կառուցվածքների պատրաստման ժամանակ կիրառվող տեխնոլոգիական գործընթացները, մակերևույթների մշակման եղանակները, էներգետիկ կորուստների նվազեցման և էլեկտրամագնիսական բնութագրերի բարելավման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջերմային կայունության ապահովմանը, կառուցվածքային դեֆորմացիաների կանխարգելմանը, փորձարարական չափումների կազմակերպմանը և արագացման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Դիտարկվում են մշակված տեխնոլոգիական լուծումների կիրառման հեռանկարները մասնիկների արագացուցիչներում, միջուկային ֆիզիկայի հետազոտություններում և ժամանակակից գիտատեխնիկական սարքավորումներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կիրառական ֆիզիկայի, արագացուցչային տեխնիկայի, ռադիոֆիզիկայի, նյութագիտության և ինժեներական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բերանի խոռոչի հեղուկի (թքի) կրիաստալագոյացման գործընթացների ախտորոշիչ և կանխատեսողական նշանակության ուսումնասիրությանը պարոդոնտի հիվանդությունների դեպքում՝ ծխախոտի ազդեցության և բերանի խոռոչի հիգիենիկ միջոցների կիրառման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են թքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց փոփոխությունները պարոդոնտալ հյուսվածքների բորբոքային և դեգեներատիվ պրոցեսների ընթացքում, ինչպես նաև կրիաստալագոյացման ձևերի կապը հիվանդության ակտիվության և ընթացքի ծանրության հետ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ծխախոտի նիկոտինային և տոքսիկ բաղադրիչների ազդեցությունը բերանի խոռոչի միկրոմիջավայրի վրա՝ ընդգծելով դրանց դերը բորբոքային պատասխանների ուժեղացման և հյուսվածքների վերականգնման խանգարման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիգիենիկ միջոցների՝ ատամի մածուկների, ողողող լուծույթների և հակաբակտերիալ միջոցների ազդեցությանը թքի կրիաստալագոյացման բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են նաև այս ցուցանիշների կիրառման հնարավորությունները վաղ ախտորոշման և բուժման արդյունավետության մոնիթորինգի համար։ Աշխատությունը նախատեսված է ստոմատոլոգների, պարոդոնտոլոգների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների և կլինիկական հետազոտողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է առանձին ֆոտոնների գրանցման համար նախատեսված ջերմաէլեկտրական դետեկտորի զգայուն տարրի ֆիզիկական և մաթեմատիկական մոդելի ձևավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆոտոնի էներգիայի կլանման հետևանքով զգայուն տարրում առաջացող ջերմային փոփոխությունների և դրանց՝ չափելի էլեկտրական ազդանշանի փոխակերպման օրինաչափություններն են։ Քննվում են ջերմային ու էլեկտրական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, ջերմաստիճանի փոփոխության դինամիկան, ջերմափոխանակությունը շրջակա միջավայրի հետ և նյութի ջերմաէլեկտրական հատկությունների ազդեցությունը դետեկտորի արձագանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում զգայուն տարրի ջերմունակությանը, ջերմահաղորդականությանը, երկրաչափական պարամետրերին և նյութական բնութագրերին, քանի որ դրանց համակցությունը կարող է որոշել համակարգի զգայունությունը, արձագանքման ժամանակը և էներգետիկ լուծաչափը։ Մոդելավորման ընթացքում զգայուն տարրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ջերմային և էլեկտրական ենթահամակարգերից կազմված կառուցվածք, որի վարքը կարելի է նկարագրել համապատասխան էներգետիկ հաշվեկշռի և փոխակերպման գործընթացների միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև ջերմային աղմուկի և այլ ֆոնային ազդեցությունների նշանակությունը, որոնք սահմանափակում են թույլ ազդանշանների հայտնաբերման հնարավորությունը և կարևոր դեր ունեն միաֆոտոնային գրանցման հուսալիության գնահատման ժամանակ։ Մաթեմատիկական մոդելը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու տարբեր պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը դետեկտորի հիմնական բնութագրերի վրա և համեմատելու զգայուն տարրի կառուցվածքային տարբերակները։ Կարևորվում է մոդելի կիրառումը համակարգի աշխատանքային բնութագրերի կանխատեսման և փորձարարական տվյալների մեկնաբանման համար՝ առանց յուրաքանչյուր հնարավոր կառուցվածքային տարբերակի առանձին ֆիզիկական իրականացման անհրաժեշտության։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հաշվարկային արդյունքների համադրումը փորձարարական չափումների հետ՝ մոդելի համապատասխանությունն ու կիրառելիության սահմանները գնահատելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆոտոնիկայի, ջերմաֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ բարձր զգայունությամբ միաֆոտոնային գրանցման համակարգերի գիտական հիմքերի զարգացման համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է կլիմայական պայմանների փոփոխությունների և գյուղատնտեսական հողատեսքերի օգտագործման միջև փոխկապակցվածության տարածաժամանակային գնահատմանը՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և հեռահար զոնդավորման տվյալների համատեղ կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում գյուղատնտեսական տարածքների կառուցվածքի, տարածական բաշխման և օգտագործման փոփոխությունների բացահայտումն է՝ դրանք համադրելով ջերմաստիճանի, տեղումների, խոնավության և գյուղատնտեսական արտադրության համար նշանակություն ունեցող այլ կլիմայական գործոնների փոփոխությունների հետ։ Իրանի հյուսիսային հատվածը դիտարկվում է որպես ուսումնասիրության տարածքային օրինակ, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր բնական և կլիմայական պայմաններում գյուղատնտեսական հողօգտագործման փոփոխությունների բնույթը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում բազմաժամանակային արբանյակային պատկերների մշակմանը և դրանց հիման վրա հողածածկույթի ու հողօգտագործման դասերի առանձնացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր ժամանակաշրջանների տարածական պատկերը և հայտնաբերել գյուղատնտեսական նշանակության տարածքների փոփոխությունները։ Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը դիտարկվում են որպես տարբեր աղբյուրներից ստացված տարածական և նկարագրական տվյալների միավորման, քարտեզագրման, վերլուծության և մոդելավորման հիմնական գործիք։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլիմայական դիտարկումների շարքերը, թվային քարտեզները, ռելիեֆի տվյալները, հողային և բուսածածկույթի վերաբերյալ տեղեկությունները և հեռահար զոնդավորման արդյունքները։ Դիտարկվում է նաև հողօգտագործման փոփոխությունների վրա բնական պայմանների և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցությունը, քանի որ գյուղատնտեսական տարածքների ընդարձակումը, կրճատումը կամ օգտագործման ձևերի փոփոխությունը միշտ չէ, որ պայմանավորված է միայն կլիմայական գործոններով։ Տարածական մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել առավել զգայուն տարածքները, բացահայտել փոփոխությունների հիմնական միտումները և ձևավորել գյուղատնտեսական հողային ռեսուրսների վիճակի համալիր գնահատական։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հողային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական տարածքների պլանավորման, կլիմայական փոփոխություններին հարմարվողականության և բնապահպանական որոշումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կլիմայագիտության, հողօգտագործման ուսումնասիրության, հեռահար զոնդավորման և GIS տեխնոլոգիաների մեթոդները՝ գյուղատնտեսական տարածքների փոփոխությունների օրինաչափությունները տարածական տեսանկյունից գնահատելու նպատակով։

Технология

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ճարպաթթուների ազդեցության բացահայտմանը Lactobacillus ցեղի բակտերիաների բջջաթաղանթների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և մածնի պատրաստման կենսատեխնոլոգիական գործընթացի վրա։ Աշխատանքի հիմքում կաթնաթթվային բակտերիաների բջջաթաղանթի կառուցվածքի և հատկությունների փոփոխությունների ուսումնասիրությունն է՝ տարբեր ճարպաթթուների ազդեցության պայմաններում, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների հնարավոր կապի գնահատումը բակտերիաների կենսագործունեության և խմորման գործընթացի արդյունավետության հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել բջջաթաղանթի կառուցվածքային կազմակերպվածությունը, թափանցելիությունը, հեղուկությունը, մակերևութային հատկությունները և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն մանրէային բջիջների կենսունակության, նյութափոխանակության և արտաքին միջավայրին հարմարվելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարպաթթուների և բակտերիալ թաղանթի բաղադրիչների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, թե ինչպես կարող են տարբեր ճարպաթթուներ փոփոխել բջջաթաղանթի ֆունկցիոնալ վիճակը և, հետևաբար, ազդել մանրէների աճի ու կաթնաթթվային խմորման ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը մածնի պատրաստման կենսատեխնոլոգիական գործընթացն է, որտեղ Lactobacillus բակտերիաների ակտիվությունն անմիջականորեն կապված է կաթի բաղադրիչների փոխակերպման, թթվայնության ձևավորման, կաթի սպիտակուցների կառուցվածքային փոփոխությունների և վերջնական արտադրանքի հատկությունների հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել միկրոօրգանիզմների բջջային մակարդակում տեղի ունեցող փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը տեխնոլոգիական գործընթացի ցուցանիշների վրա՝ ներառյալ խմորման արագությունը, թթվայնության զարգացումը, արտադրանքի կառուցվածքը, խտությունը և հնարավոր այլ որակական հատկանիշներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել կաթնաթթվային մանրէների կենսաբանական հատկությունների ավելի խոր ըմբռնմանը և դրանց կիրառման արդյունավետության բարձրացմանը սննդի կենսատեխնոլոգիայում։ Ստացված գիտական տվյալները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մածնի և այլ ֆերմենտացված կաթնամթերքի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման, մանրէային կուլտուրաների ընտրության և արտադրանքի որակի ու կայունության բարելավման համար։ Նյութը կարող է հետաքրքրել մանրէաբանության, կենսաքիմիայի, սննդի կենսատեխնոլոգիայի, կաթնամթերքի տեխնոլոգիայի և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ որպես բակտերիալ բջջաթաղանթների հատկությունների և դրանց տեխնոլոգիական նշանակության փոխկապակցված ուսումնասիրության օրինակ։