Հովհաննես Ոսկեբերանի՝ Մատթեոսի Ավետարանի մեկնությունը, գիրք երկրորդ

Литература

Աշխատությունը նվիրված է թուրք գրող Ֆաքիր Բայքուրթի արձակի ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական աշխարհընկալման, թեմատիկ ուղղությունների, կերպարային համակարգի և գեղարվեստական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի արձակ ստեղծագործություններն են, որոնցում արտացոլվում են Թուրքիայի գյուղական բնակչության առօրյան, սոցիալական հարաբերությունները, հասարակական անհավասարությունը, աղքատությունը, անարդարությունը և հասարակության տարբեր շերտերի միջև գոյություն ունեցող հակասությունները։ Բայքուրթի ստեղծագործական աշխարհում կարևոր տեղ է զբաղեցնում գյուղական միջավայրը, որը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գործողությունների տարածք, այլև որպես սոցիալական և հոգեբանական հարաբերությունների ձևավորման միջավայր։ Գրողի կերպարները հաճախ հասարակության սոցիալապես խոցելի շերտերի ներկայացուցիչներ են, որոնց միջոցով բացահայտվում են աշխատանքի, հողի, կրթության, իշխանության և սոցիալական արդարության հետ կապված խնդիրները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հեղինակի արձակի իրապաշտական բնույթը, կյանքի իրական երևույթների գեղարվեստական վերարտադրությունը և հասարակական խնդիրների նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղացի մարդու կերպարին, նրա հոգեբանությանը, աշխարհընկալմանը և սոցիալական պայմանների ազդեցությանը նրա ճակատագրի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժողովրդական խոսքի, բարբառային արտահայտությունների, առօրյա լեզվի և բանահյուսական տարրերի կիրառությունը, որոնք ստեղծագործություններին հաղորդում են բնականություն, ազգային ինքնատիպություն և կենդանի խոսքի ազդեցություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Բայքուրթի արձակի սյուժետային կառուցվածքը, պատմողական եղանակները, հումորի և երգիծանքի կիրառությունը, բնության ու միջավայրի նկարագրությունները, ինչպես նաև հեղինակի կողմից սոցիալական իրականության գնահատման եղանակները։ Գրողի ստեղծագործություններում անհատի ճակատագիրը հաճախ ներկայացվում է հասարակական պայմանների հետ սերտ կապի մեջ, ինչի շնորհիվ անձնական խնդիրները վերածվում են ավելի լայն սոցիալական հարցադրումների։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Բայքուրթի արձակի տեղին թուրքական նորագույն գրականության համատեքստում՝ ցույց տալով նրա կապը սոցիալական իրապաշտության և գյուղական թեմատիկայի զարգացման հետ։ Նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն գրական միջոցները, որոնց միջոցով առօրյա կյանքի մանրամասները վերածվում են հասարակական քննադատության և մարդկային արժեքների շուրջ մտորումների։ Աշխատությունը արժեքավոր է թուրքական գրականության և հատկապես 20-րդ դարի թուրքական արձակի առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թյուրքագետներին, արևելագետներին, համեմատական գրականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, ուսանողներին և թուրք գրականության պատմությամբ ու սոցիալական արձակով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է հասարակության իրավական գիտակցության և քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական միջավայրի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքացիների իրավունքի, օրենքի, արդարության, պետական ինստիտուտների և իրավական կարգի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումն ու դրանց դրսևորումն է քաղաքական մասնակցության տարբեր ձևերում։ Իրավագիտակցությունը դիտարկվում է որպես հասարակական գիտակցության կարևոր բաղադրիչ, որն ընդգրկում է իրավական գիտելիքները, արժեքային վերաբերմունքները, իրավական գնահատականները և իրավաչափ վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննվում է, թե այդ բաղադրիչներն ինչպես կարող են արտահայտվել քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության, հանրային քննարկումների, պետական կառույցների հետ հարաբերությունների և հասարակական նախաձեռնությունների շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական ու քաղաքական մշակույթի փոխկապակցվածությանը, իրավական սոցիալականացման գործընթացներին և այն ինստիտուտների դերին, որոնց միջոցով անհատը ձեռք է բերում իրավական գիտելիքներ ու հասարակական վարքագծի նորմեր։ Դիտարկվում են կրթության, ընտանիքի, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների, քաղաքացիական հասարակության և պետական ինստիտուտների հնարավոր ազդեցությունները իրավական պատկերացումների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օրենքի նկատմամբ վստահության, իրավական նորմերի ընկալման և քաղաքացիների քաղաքական վարքագծի միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև իրավական նիհիլիզմի, իրավական պասիվության, քաղաքացիական պատասխանատվության և իրավական ակտիվության հասկացություններին՝ որպես հասարակության իրավագիտակցության տարբեր դրսևորումների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, համեմատական վերլուծության և քաղաքական ու իրավական գործընթացների ուսումնասիրության մեթոդներ՝ հասարակական դիրքորոշումների կառուցվածքն ու դրանց փոփոխության միտումները բացահայտելու նպատակով։ Հայաստանի օրինակը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել պետական և հասարակական ինստիտուտների փոխակերպման, քաղաքացիական մասնակցության և իրավական մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, քաղաքականագիտության, իրավական սոցիոլոգիայի և քաղաքացիական հասարակության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելով իրավագիտակցության նշանակությունը քաղաքական գործընթացներում քաղաքացիների վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի բազմաօջախային քաղցկեղի կլինիկական դրսևորումների, ճառագայթային ախտորոշման և սոնոգրաֆիկ առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են հիվանդության առաջացման և զարգացման առանձնահատկությունները, ուռուցքային օջախների տեղակայման բնույթը, դրանց կլինիկական արտահայտվածությունը և վաղ հայտնաբերման կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռենտգենաբանական և ուլտրաձայնային հետազոտությունների ախտորոշիչ հնարավորություններին, պատկերային նշանների գնահատմանը, տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների համեմատական արդյունավետությանը և դրանց դերին հիվանդության տարածվածության ճշգրիտ գնահատման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև բազմաօջախային ախտահարումների տարբերակման սկզբունքները, նախավիրահատական գնահատման առանձնահատկությունները, բուժման մարտավարության ընտրության վրա ազդող գործոնները և պատկերային ախտորոշման նշանակությունը վիրաբուժական ու համալիր բուժման պլանավորման ընթացքում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանների, մամոլոգների, ճառագայթաբանների, սոնոգրաֆիայի մասնագետների, վիրաբույժների, ռեզիդենտների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար՝ որպես կրծքագեղձի քաղցկեղի ախտորոշման և կլինիկական գնահատման արդիական հիմնախնդիրներին նվիրված մասնագիտական աղբյուր։

Религия

Գիրքը ներառում է Հին Կտակարանի սաղմոսները՝ քրիստոնեական հոգևոր և աղոթական գրականության հիմնարար երկերից մեկը։ Ավանդաբար Դավիթ թագավորին վերագրվող սաղմոսներում արտահայտված են մարդու և Աստծո հարաբերության տարբեր կողմերը՝ հավատը, փառաբանությունը, գոհությունը, ապաշխարությունը, աղերսանքը, հույսը և աստվածային ողորմության ակնկալիքը։ Դրանք ներկայացնում են մարդկային հոգևոր ապրումների լայն շրջանակ՝ ուրախությունից ու երախտագիտությունից մինչև վիշտ, փորձություն և մխիթարության որոնում։ Սաղմոսները դարեր շարունակ կարևոր դեր են ունեցել Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային կյանքում, ժամերգություններում և անհատական աղոթքի ավանդույթում։ Դրանք կիրառվել են թե՛ եկեղեցական արարողությունների ընթացքում, թե՛ հավատացյալների անձնական ընթերցանության ու հոգևոր խորհրդածության համար։ Հրատարակությունը հայերեն աստվածաշնչյան գրականության և կրոնական ընթերցանության պատմության արժեքավոր օրինակ է։ Այն վկայում է սաղմոսների՝ հայ հոգևոր մշակույթում ունեցած շարունակական նշանակության, ինչպես նաև հայերեն կրոնական գրքի հրատարակման և տարածման ավանդույթի մասին։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես աղբյուր սաղմոսարանի հայերեն տպագիր տարբերակների, եկեղեցական գրականության և հայ քրիստոնեական աղոթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արծաթափայլ կարասի՝ Carassius auratus gibelio (Bloch, 1783) էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման պայմաններում։ Գրքում ուսումնասիրվում են ձկնատեսակի կենսաբանական առանձնահատկությունները, տարածման օրինաչափությունները, բնակության միջավայրի փոփոխություններին հարմարվողականությունը, սննդային կապերը, բազմացման առանձնահատկությունները և պոպուլյացիայի վիճակը։ Հեղինակը վերլուծում է ջրային էկոհամակարգի փոփոխությունների ազդեցությունը արծաթափայլ կարասի կենսագործունեության վրա, այդ թվում՝ լճի հիդրոլոգիական ռեժիմի, ջրի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և էկոլոգիական պայմանների փոփոխությունների դերը։ Աշխատությունում ներկայացվում են դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, ձկնաբանական դիտարկումներ, պոպուլյացիոն ցուցանիշների գնահատումներ և եզրակացություններ, որոնք կարևոր են Սևանա լճի կենսաբազմազանության պահպանման և ջրային ռեսուրսների կառավարման համար։ Գիրքը նախատեսված է ջրաբանների, կենսաբանների, իխթիոլոգների, բնապահպանների, էկոլոգների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և քաղցրահամ ջրային էկոհամակարգերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի արվեստի բաժնում պահպանվող Խաչատուր Աբովյանին նվիրված ոչ գրքային նյութերի ամբողջական հավաքածուն՝ ընդգծելով դրանց մշակութային, պատմական և պատկերագրական նշանակությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են գեղարվեստական բնօրինակ նկարները, լուսանկարները, բացիկները, օրացույցները, պատկերազարդ հրատարակությունները և այլ վիզուալ տպագրական արտադրանքներ, որոնք ձևավորվել են Աբովյանի կերպարի շուրջ դեռևս 19-րդ դարից սկսած և շարունակաբար համալրվել են հետագա տարիներին՝ դառնալով նրա հիշատակի և հանրային ընկալման կարևոր կրողներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն փաստին, որ Աբովյանի առաջին դիմանկարի հիման վրա ստեղծված պատկերները լայնորեն տարածվել են և դարձել են նրա պատկերագրական ավանդույթի հիմքը, իսկ ժամանակի ընթացքում այդ պատկերները վերարտադրվել են տարբեր տեխնիկաներով՝ պահպանելով և միաժամանակ ձևափոխելով նրա հանրային կերպարը։ Հետազոտությունը նաև բացահայտում է, որ ազգային գրադարանի արվեստի բաժինը հանդիսանում է այս նյութերի կարևոր պահոցներից մեկը, որտեղ դրանք ոչ միայն պահպանվում են, այլև օգտագործվում են գիտական ուսումնասիրությունների համար՝ նպաստելով հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանն ու հանրահռչակմանը, ինչպես նաև ցույց տալով, թե ինչպես է Աբովյանի կերպարը արտացոլվել հայ գեղարվեստական մշակույթի տարբեր շերտերում։