Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2020 թվականին

Математика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական վերլուծության և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության կարևոր հիմնախնդիրներից երկուսի՝ խոչընդոտի խնդրի և Բեռնուլիի տիպի ազատ սահմանով պարաբոլական խնդրի տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են անհայտ ֆունկցիայի վարքը որոշակի սահմանափակումների պայմաններում նկարագրող մաթեմատիկական մոդելները, դրանց լուծումների գոյության, միակության, կանոնավորության և որակական հատկությունների բացահայտման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոչընդոտի խնդրի մաթեմատիկական ձևակերպմանը, որի դեպքում որոնվող ֆունկցիան պետք է բավարարի ոչ միայն համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարմանը կամ անհավասարմանը, այլև նախապես սահմանված խոչընդոտով պայմանավորված սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրվում են նման խնդիրների կապերը վարիացիոն անհավասարությունների, օպտիմալացման մեթոդների, ֆունկցիոնալ վերլուծության և էլիպտական ու պարաբոլական հավասարումների տեսության հետ։ Քննարկվում են լուծման տիրույթի այն հատվածների առանձնացման հարցերը, որտեղ ֆունկցիան համընկնում է խոչընդոտի հետ, ինչպես նաև այն տիրույթների հատկությունները, որտեղ համապատասխան դիֆերենցիալ հարաբերությունները կատարվում են առանց ակտիվ սահմանափակման։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Բեռնուլիի տիպի ազատ սահմանով պարաբոլական խնդիրների ուսումնասիրությունն է, որոնց առանձնահատկությունն այն է, որ լուծման հետ միաժամանակ անհրաժեշտ է որոշել նաև անհայտ սահմանի դիրքը և ժամանակի ընթացքում դրա հնարավոր փոփոխությունը։ Դիտարկվում են ազատ սահմանի առաջացման մաթեմատիկական պայմանները, սահմանային հարաբերությունների կառուցվածքը, լուծումների ժամանակային զարգացումը և դրանց տարածական հատկությունները։ Կարևորվում են պարաբոլական դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառությունը փոփոխվող տիրույթներում ընթացող գործընթացների նկարագրման համար, ինչպես նաև ազատ սահմանի վրա սահմանվող լրացուցիչ պայմանների դերը խնդրի մաթեմատիկական որոշակիության ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում թույլ և դասական լուծումների հասկացություններին, համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրությանը, ապրիորի գնահատականների ստացմանը և լուծումների կանոնավորության հետազոտման մեթոդներին։ Քննության են առնվում խոչընդոտի և ազատ սահմանի խնդիրների միջև գոյություն ունեցող տեսական ընդհանրությունները, դրանց վարիացիոն կառուցվածքները և մաթեմատիկական հետազոտության ընթացքում կիրառվող վերլուծական մոտեցումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ազատ սահմանի երկրաչափական և որակական հատկություններին, դրա հարթության, շարունակականության և հնարավոր առանձնահատուկ կետերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև սկզբնական ու սահմանային պայմանների ազդեցությանը լուծումների վարքի վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են ոչ գծային մաթեմատիկական խնդիրների լուծման մեթոդները, համեմատության սկզբունքները, առավելագույնի սկզբունքի կիրառման հնարավորությունները և դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության ժամանակակից վերլուծական գործիքները։ Ուսումնասիրվող խնդիրներն ունեն նշանակություն նաև կիրառական մաթեմատիկայի համար, քանի որ նմանատիպ մոդելներ հանդիպում են ջերմահաղորդականության, դիֆուզիայի, ֆազային անցումների, հեղուկների շարժման, առաձգականության տեսության և փոփոխվող սահմաններով ֆիզիկական գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրության մեջ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ազատ սահմաններով խնդիրների տեսության զարգացմանը, դրանց լուծումների հատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը և բարդ մաթեմատիկական մոդելների վերլուծության մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների մասնագետների, ֆունկցիոնալ վերլուծության և մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողների, ասպիրանտների ու մաթեմատիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ռուսաց լեզվի դասերին բազմամշակութային դաստիարակության կազմակերպման տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմքում լեզվի ուսուցման և մշակութային կրթության փոխկապակցվածության գաղափարն է, ըստ որի լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես հաղորդակցման միջոց, այլև որպես ժողովրդի մշակույթի, պատմության, արժեքների և աշխարհընկալման արտահայտման կարևոր ձև։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բազմամշակութային կրթության նպատակները, սկզբունքները և մեթոդները, ինչպես նաև դպրոցականների շրջանում տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից և հանդուրժող վերաբերմունքի ձևավորման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսաց լեզվի դասի կրթադաստիարակչական ներուժին, քանի որ լեզվական նյութը հնարավորություն է տալիս աշակերտներին ծանոթացնել տարբեր ժողովուրդների գրականության, պատմության, ավանդույթների, կենցաղի և մշակութային արժեքների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դասագրքերի և ուսումնական նյութերի ընտրության սկզբունքները, մշակութային բովանդակությամբ տեքստերի կիրառումը, երկխոսության և քննարկումների կազմակերպումը, ստեղծագործական առաջադրանքները, նախագծային աշխատանքը և համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Այս մեթոդների միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում ոչ միայն զարգացնել լեզվական և հաղորդակցական կարողությունները, այլև համեմատել տարբեր մշակութային երևույթներ, բացահայտել դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ձևավորել փոխադարձ հարգանքի մշակույթ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բազմամշակութային դասարանի առանձնահատկություններին, որտեղ տարբեր մշակութային փորձ և աշխարհայացք ունեցող աշակերտների փոխգործակցությունը պահանջում է ուսուցչի կողմից ներառական և հանդուրժողական կրթական միջավայրի ստեղծում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությանը, միջմշակութային հաղորդակցության հմտություններին և այնպիսի ուսումնական իրավիճակների ստեղծմանը, որոնք նպաստում են կարծրատիպերի հաղթահարմանը և մշակութային բազմազանության դրական ընկալմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է արտահայտվել ռուսաց լեզվի դասերի համար բազմամշակութային բովանդակությամբ առաջադրանքների, թեմաների և մեթոդական մոտեցումների մշակման մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթության կազմակերպիչներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և բազմամշակութային կրթության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդական տոմարի համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա ծագումը, կառուցվածքը և կիրառման առանձնահատկությունները հայ ժողովրդի կենցաղում և ավանդական մշակույթում։ Հեղինակը վերլուծում է ժամանակի հաշվարկման ժողովրդական ձևերը, որոնք ձևավորվել են աստղագիտական դիտարկումների, գյուղատնտեսական փորձի և կրոնական պատկերացումների համադրության արդյունքում։ Գրքում դիտարկվում են տարվա բաժանումները, տոնական և աշխատանքային օրացուցային համակարգերը, ինչպես նաև եղանակային երևույթների հետ կապված ժողովրդական պատկերացումները, որոնք ազդել են տոմարային գիտակցության ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տոնացույցի և ծիսական համակարգի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման մեջ տոմարի դերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տարբեր տարածաշրջաններում պահպանված տոմարային տարբերակները՝ բացահայտելով դրանց լեզվական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ազգագրագետների, պատմաբանների և մշակութաբանների համար՝ նպաստելով հայ ավանդական ժամանակային պատկերացումների և ժողովրդական գիտելիքների համակարգված ըմբռնմանը։

Биология

Քաղբևեռ-ը նյարդային և մկանային բջիջներում առաջացող էլեկտրաքիմիական երևույթ է, որը հանդիսանում է ազդակների փոխանցման հիմնական մեխանիզմը կենդանի օրգանիզմներում։ Այն առաջանում է բջջաթաղանթի պոտենցիալի արագ փոփոխության արդյունքում, երբ նատրիումի և կալիումի իոնների շարժը թաղանթի միջով խախտում է հանգստի վիճակի հավասարակշռությունը և ստեղծում է էլեկտրական իմպուլս, որը տարածվում է նյարդաթելով։ Քաղբևեռի առաջացման ընթացքում տեղի են ունենում երեք հիմնական փուլեր՝ դեպոլյարիզացիա, երբ բջջի ներսը դառնում է ավելի դրական, ռեպոլյարիզացիա, երբ պոտենցիալը վերադառնում է ելքային վիճակին, և կարճ հիպերբոլյարիզացիա, երբ բջիջը ժամանակավորապես դառնում է ավելի բացասական, քան հանգստի վիճակում։ Այս գործընթացը ապահովում է տեղեկատվության արագ փոխանցում նյարդային համակարգում՝ թույլ տալով օրգանիզմին արձագանքել արտաքին և ներքին գրգռիչներին։ Քաղբևեռի հիմնական ազդանշանները ներառում են շեմային գրգռիչի հասնելը, իոնային անցուղիների բացումն ու փակումը և գործող պոտենցիալի ինքնատարածման ունակությունը, ինչը ապահովում է նյարդային ազդակի մեկ ուղղությամբ տարածումը։ Այս մեխանիզմը կենսական նշանակություն ունի զգայության, շարժման, ռեֆլեքսների և ուղեղի բարձրագույն գործառույթների իրականացման համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր բնույթի ազդանշանների ընդունման և փոխանցման համար նախատեսված ռադիոհեռաչափական համակարգի մշակմանը, դրա կառուցվածքային կազմակերպմանը և տեխնիկական բնութագրերի ուսումնասիրմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հեռաչափական համակարգերի աշխատանքի սկզբունքները, տեղեկատվության ստացման, մշակման, կոդավորման, մոդուլացման և կապի ուղիներով փոխանցման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տեսակի ազդանշանների՝ անալոգային և թվային տվյալների, չափման արդյունքների և այլ տեղեկատվության միասնական համակարգի միջոցով ընդունման ու փոխանցման հնարավորություններին։ Աշխատանքում քննարկվում են համակարգի հիմնական հանգույցների կառուցվածքն ու փոխազդեցությունը, ազդանշանների նախնական մշակման և վերականգնման գործընթացները, կապի հուսալիության ապահովումը, խանգարումների ազդեցության նվազեցումը և տվյալների փոխանցման ճշգրտության բարձրացումը։ Կարևորվում է ռադիոհեռաչափական համակարգի տեխնիկական պարամետրերի ընտրությունը՝ հաշվի առնելով աշխատանքի հեռավորությունը, փոխանցվող տեղեկատվության բնույթը, արագությունը և համակարգի շահագործման պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բազմաֆունկցիոնալ հեռաչափական համակարգերի նախագծման և կատարելագործման մեթոդների զարգացմանը, ինչպես նաև տարբեր տեխնիկական օբյեկտներից հեռակառավարվող եղանակով տվյալների ստացման ու փոխանցման արդյունավետության բարձրացմանը։ Մշակված մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ արդյունաբերական ավտոմատացման, հեռակառավարման, տեխնիկական ախտորոշման, չափիչ համակարգերի և այլ ոլորտներում, որտեղ անհրաժեշտ է տվյալների հուսալի անլար փոխանցում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռադիոէլեկտրոնիկայի, կապի համակարգերի, ավտոմատացման և չափիչ տեխնիկայի մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։