Հռոմեական հին տոմարի համառոտ նկարագրություն, որով ընդհանուր առմամբ առաջնորդվում է հայ ժողովուրդը

Химия

Քիմիական և կենսաքիմիական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ տեղակալված ոչ սպիտակուցային α-ամինաթթուներ պարունակող դի- և տրիպեպտիդների սինթեզի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և սերինային պրոտեազների ֆերմենտային ակտիվության վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ոչ սպիտակուցային α-ամինաթթուների քիմիական հատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի նշանակությունը և դրանց ներմուծման հնարավորությունները կարճ պեպտիդային շղթաների կառուցվածքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դի- և տրիպեպտիդների ստացման սինթետիկ մոտեցումներին, պեպտիդային կապերի ձևավորման պայմաններին և նպատակային միացությունների կառուցվածքի հաստատման մեթոդներին։ Վերլուծվում են ամինաթթվային մնացորդների կառուցվածքային փոփոխությունների, տեղակալիչների բնույթի և տարածական դասավորության հնարավոր ազդեցությունները ստացվող պեպտիդների ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են սերինային պրոտեազների կատալիտիկ գործունեության առանձնահատկությունները, սուբստրատների ճանաչման մեխանիզմները և պեպտիդային միացությունների հետ դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սինթեզված միացությունների ազդեցությամբ ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները, հնարավոր արգելակող կամ ակտիվացնող հատկությունները և կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված նյութերի մաքրության, կառուցվածքային բնութագրերի և կենսաքիմիական փորձարկումների արդյունքների գնահատման մեթոդներին։ Կարևորվում է ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների կիրառությունը կենսաբանորեն ակտիվ պեպտիդների նախագծման և ֆերմենտների գործունեության կարգավորման նոր մոտեցումների մշակման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պեպտիդային քիմիայի զարգացմանը, սերինային պրոտեազների հետ փոխազդող միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմանը և կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր նյութերի հետազոտությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, պեպտիդների սինթեզի, ֆերմենտաբանության, կենսաքիմիայի և դեղագործական քիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Այս աշխատությունը վերաբերում է ավագ դպրոցում անգլերենի հատկաբանությունների (մասնավորապես՝ լեզվական կառուցվածքների, քերականական և իմաստային առանձնահատկությունների) ուսուցման հիմնախնդիրներին՝ մանկավարժության, լեզվամեթոդիկայի և օտար լեզուների ուսուցման տեսության շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն դժվարությունները, որոնց հանդիպում են աշակերտները անգլերենի հատկաբանությունների յուրացման գործընթացում, ինչպես նաև բացահայտել ուսուցման արդյունավետության բարձրացման մեթոդական ուղիները։ Ուսումնասիրվում են քերականական բարդ կառուցվածքների՝ ժամանակաձևերի, շարահյուսական կապերի, խոսքի մասերի գործառական կիրառությունների ընկալման առանձնահատկությունները, որոնք հաճախ դժվարություն են առաջացնում հայալեզու սովորողների համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին՝ հաղորդակցական մոտեցում, ինտերակտիվ վարժություններ, համեմատական լեզվաբանության տարրերի կիրառություն և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների օգտագործում դասավանդման գործընթացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ուսուցչի դերը՝ որպես միջնորդ լեզվական գիտելիքի փոխանցման և աշակերտների մոտ լեզվական մտածողության ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև գնահատման համակարգի ազդեցությունը ուսուցման արդյունավետության վրա։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ լեզվի հատկաբանությունների ուսուցման կատարելագործումը նպաստում է ոչ միայն քերականական գիտելիքների ամրապնդմանը, այլ նաև խոսքային հմտությունների զարգացմանը և հաղորդակցական կարողությունների ձևավորմանը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի օտար լեզուների ուսուցման մեթոդիկայի զարգացման համար՝ նպաստելով ավագ դպրոցում անգլերենի դասավանդման որակի բարձրացմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ռիսկերի կառավարման արդյունավետ համակարգի ձևավորման և գործնական ներդրման հետ կապված տեսական, մեթոդաբանական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բուհերի գործունեության ընթացքում առաջացող ռազմավարական, ֆինանսական, գործառնական, ակադեմիական, կառավարչական, տեղեկատվական և հեղինակության հետ կապված ռիսկերը, դրանց բացահայտման, գնահատման, դասակարգման և վերահսկման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել կրթական հաստատությունների կայուն գործունեության, կրթության որակի, կառավարման արդյունավետության, ֆինանսական կայունության և զարգացման ռազմավարական նպատակների իրականացման վրա։ Վերլուծվում են ռիսկերի կառավարման համակարգի ստեղծման հիմնական սկզբունքները, կազմակերպական կառուցվածքները, պատասխանատվության բաշխման մեխանիզմները և կառավարման տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը։ Կարևորվում է ռիսկերի վաղ հայտնաբերման, հնարավոր հետևանքների գնահատման և կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման անհրաժեշտությունը՝ որպես բուհերի կառավարման ընդհանուր համակարգի բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ներքին վերահսկողության, մշտադիտարկման, տեղեկատվության հավաքագրման և որոշումների կայացման գործընթացներում ռիսկերի վերաբերյալ տվյալների օգտագործման նշանակությանը։ Քննարկվում են Հայաստանի բարձրագույն կրթության համակարգին բնորոշ պայմանները և այն հնարավոր խոչընդոտները, որոնք կարող են առաջանալ ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման ընթացքում՝ ներառյալ համապատասխան կառավարչական մշակույթի ձևավորումը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումը, պատասխանատվության հստակ սահմանումը և անհրաժեշտ տեղեկատվական գործիքների կիրառումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռիսկերի կառավարման և բուհի ռազմավարական պլանավորման փոխկապակցվածությանը, քանի որ հնարավոր սպառնալիքների և անորոշությունների համակարգված գնահատումը կարող է նպաստել կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը և հաստատության զարգացման նպատակների առավել արդյունավետ իրականացմանը։ Աշխատանքում ռիսկերի կառավարումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հնարավոր բացասական հետևանքների նվազեցման միջոց, այլև որպես կառավարման որակի բարձրացման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և փոփոխվող կրթական միջավայրին հարմարվելու կարևոր գործիք։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բարձրագույն կրթության կառավարման ոլորտի մասնագետների, բուհերի ղեկավարների և վարչական ստորաբաժանումների աշխատակիցների, կրթական քաղաքականության հետազոտողների, ինչպես նաև կառավարման, տնտեսագիտության և կրթության կազմակերպման խնդիրներով զբաղվող ուսանողների ու գիտաշխատողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի վիպական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական, հոգեբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում վիպական աշխարհի ձևավորման սկզբունքները, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական տեխնիկան, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ներաշխարհի բացահայտմանը, հոգեբանական հակասությունների ներկայացմանը և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ արտաքին իրադարձությունները վերածվում են կերպարների ներքին ապրումների ու ինքնաճանաչման գործընթացի բաղադրիչների։ Վերլուծվում է նաև վիպական պատումի լեզուն՝ բառապաշարի, շարահյուսության, պատկերավորման համակարգի, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի կիրառության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է ստեղծագործությունների կապի բացահայտումը արևմտահայ հասարակության պատմական և մշակութային իրականության հետ, քանի որ վիպական նյութի միջոցով ներկայացվում են ոչ միայն անհատական ճակատագրեր, այլև հասարակական հարաբերություններ, ավանդական կենսակերպ, արժեքային համակարգեր և դրանց փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գրողի ստեղծագործական մեթոդի զարգացմանը՝ տարբեր գործերի համեմատությամբ առանձնացնելով թեմատիկ ու ոճական շարունակականությունները և փոփոխությունները։ Քննվում է նաև հիշողության, անցյալի, ինքնության, ընտանիքի, համայնքի և մարդկային գոյության բարոյահոգեբանական խնդիրների դերը վիպական համակարգում։ Առանձին նշանակություն ունի կերպարների և միջավայրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում է սոցիալական իրականության ազդեցությունը մարդու մտածողության և վարքագծի վրա։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև հեղինակի տեղը արևմտահայ և ընդհանրապես հայ վեպի զարգացման պատմության մեջ՝ ցույց տալով նրա գեղարվեստական որոնումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը ներկայացնում է վիպական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ հոգեբանական խորությունը, լեզվական ինքնատիպությունը և պատմամշակութային միջավայրի պատկերումը միավորվում են հայ արձակի զարգացման կարևոր երևույթներից մեկի մեջ։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է առողջապահական համակարգի բարեփոխումների ժամանակակից պայմաններում տարածաշրջանային մակարդակով բնակչությանը վիրաբուժական օգնության կազմակերպման կատարելագործման գիտական հիմնավորմանը՝ Էջմիածին քաղաքի և հարակից գյուղական բնակավայրերի օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել տվյալ տարածաշրջանում վիրաբուժական ծառայությունների կազմակերպման առկա համակարգը, բացահայտել դրա արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և մշակել այնպիսի կազմակերպական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բժշկական օգնության հասանելիության, ժամանակին տրամադրման և որակի բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի բնակչության առողջապահական կարիքներին, վիրաբուժական հիվանդությունների տարածվածությանը, բժշկական հաստատությունների հնարավորություններին, մասնագիտական կադրերի ապահովվածությանը, նյութատեխնիկական բազային և բուժօգնության տարբեր մակարդակների միջև փոխգործակցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի բնակչության համար վիրաբուժական օգնության հասանելիության համեմատական գնահատումը, քանի որ աշխարհագրական հեռավորությունը, տրանսպորտային պայմանները, բժշկական մասնագետների հասանելիությունը և հիվանդների ուղղորդման մեխանիզմները կարող են էական ազդեցություն ունենալ բուժօգնության ժամանակին ստացման վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել շտապ և պլանային վիրաբուժական օգնության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հիվանդների ընդունման և ուղղորդման գործընթացները, նախահիվանդանոցային և հիվանդանոցային ծառայությունների կապը, ինչպես նաև բուժման արդյունքների և կազմակերպական արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև առողջապահության ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների ազդեցության ուսումնասիրությունը վիրաբուժական ծառայությունների կառուցվածքի և կառավարման վրա։ Ստացված տվյալների հիման վրա առաջարկվող կազմակերպական լուծումները կարող են ուղղված լինել բուժօգնության օպտիմալացմանը, ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, բժշկական հաստատությունների միջև համագործակցության ամրապնդմանը և բնակչության համար անհրաժեշտ վիրաբուժական ծառայությունների առավել հավասար հասանելիության ապահովմանը։ Էջմիածնի և հարակից գյուղական բնակավայրերի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային առողջապահական համակարգի այն առանձնահատկությունները, որոնք պետք է հաշվի առնել վիրաբուժական օգնության կազմակերպման և կառավարման ժամանակ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, վիրաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահական քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների և բժշկական կրթության ոլորտի ներկայացուցիչների համար՝ որպես տարածաշրջանային պայմաններում վիրաբուժական ծառայությունների կատարելագործման կազմակերպական և գիտական մոտեցումների ուսումնասիրության աղբյուր։

Религия

Հրատարակությունը ներկայացնում է Դավթի սաղմոսները՝ քրիստոնեական հոգևոր ավանդության հիմնարար գրական երկերից մեկը, որն առանձնահատուկ տեղ ունի աղոթքի, եկեղեցական պաշտամունքի և անհատական հոգևոր կյանքի մեջ։ Սաղմոսները միավորում են փառաբանական, աղոթական, ապաշխարական և խորհրդածական ստեղծագործություններ, որոնցում արտահայտվում են մարդու հավատը, երախտագիտությունը, վիշտը, հույսը, զղջումը և աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Դրանց բովանդակությունը վերաբերում է մարդու հոգևոր որոնումներին, Աստծո արդարությանն ու ողորմությանը, կյանքի փորձություններին դիմակայելու և հավատը պահպանելու ձգտմանը։ Բանաստեղծական պատկերները, խորհրդանշական լեզուն, կրկնությունները և հուզական արտահայտչամիջոցները սաղմոսներին հաղորդում են գեղարվեստական խորություն և դարձնում դրանք հոգևոր ընթերցանության կարևոր աղբյուր։ Դարերի ընթացքում այս ստեղծագործությունները կիրառվել են քրիստոնեական եկեղեցու ժամերգություններում և տարբեր ծիսական արարողություններում, ինչպես նաև անհատական աղոթքի ու խորհրդածության ժամանակ։ Հայերեն սաղմոսագրքի հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել աստվածաշնչյան ժառանգության տարածման և հայ հոգևոր գրականության պահպանման գործում։ Այս գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաշնչագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, կրոնական գրականության և հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։