Իրավունքի աղբյուրների հիմնախնդիրը Հայաստանի Հանրապետությունում (տեսագործնական վերլուծություն)

Философия

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ գրող և մտավորական Ինտրայի ստեղծագործական ժառանգության մեջ ներանձնախոհական իմաստության դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա աշխարհայացքի, ինքնաճանաչման ձգտման և մարդու ներաշխարհի ընկալման առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են անհատի ներքին կյանքի, հոգևոր որոնումների, ինքնագիտակցության, գոյության իմաստի, կյանքի և մահվան, բնության ու մարդու փոխհարաբերության վերաբերյալ գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ներքին երկխոսությանը, որի միջոցով ստեղծագործական խոսքը վերածվում է ինքնաքննության և սեփական հոգևոր փորձառության բացահայտման միջոցի։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել հեղինակի ստեղծագործություններում արտահայտված փիլիսոփայական և հոգեբանական մոտիվները, զգացմունքների ու բանականության փոխհարաբերությունը, ներքին հակասությունները և անհատի հոգևոր ինքնակատարելագործման ձգտումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնության ընկալմանը, քանի որ բնապատկերը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես արտաքին միջավայր, այլև որպես հերոսի կամ հեղինակային «ես»-ի ներաշխարհի արտացոլման և ինքնաճանաչման տարածք։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ներանձնախոհական իմաստության այն դրսևորումները, որոնք կապված են մարդու սեփական էության, ընտրությունների, տառապանքի, սիրո, մենության և հոգևոր ազատության շուրջ մտորումների հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև լեզվական և գեղարվեստական այն միջոցները, որոնց միջոցով ներքին ապրումները վերածվում են փիլիսոփայական խորհրդածության և գեղարվեստական պատկերավորման։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ինտրայի գրական մտածողության առանձնահատկություններին և այն հանգամանքին, թե ինչպես են արևմտահայ գրականության ավանդույթները համադրվում անհատի ներաշխարհի նկատմամբ առավել խոր և ինքնուրույն հետաքրքրության հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հեղինակի ստեղծագործության նոր մեկնաբանություններին՝ ընդգծելով նրա գրական ժառանգության մեջ ինքնաճանաչման, հոգևոր որոնման և ներքին իմաստության նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև արևմտահայ գրականության գաղափարական և գեղագիտական բազմազանության բացահայտման տեսանկյունից և հնարավորություն է տալիս Ինտրայի ստեղծագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես գրական երևույթ, այլև որպես մարդու ներաշխարհի և գոյաբանական խնդիրների գեղարվեստական հետազոտություն։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, փիլիսոփայության և հոգեբանության ոլորտների հետազոտողներին, արևմտահայ գրականությամբ զբաղվող մասնագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экология

Նվիրված է շրջակա միջավայրի վիճակի համակարգված դիտարկման, գնահատման և վերահսկման տեսական ու կիրառական հիմունքներին։ Գիրքը ներկայացնում է մոնիտորինգի հիմնական նպատակներն ու խնդիրները՝ ընդգրկելով օդային, ջրային, հողային և կենսաբանական համակարգերի որակի գնահատման սկզբունքները և դրանց փոփոխությունների երկարաժամկետ դիտարկման մեթոդաբանությունը։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է շրջակա միջավայրի աղտոտման աղբյուրներին, աղտոտիչների տարածման օրինաչափություններին և դրանց ազդեցությանը էկոհամակարգերի ու մարդու առողջության վրա՝ բացատրելով բնապահպանական ռիսկերի գնահատման հիմունքները։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև մոնիտորինգի կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդները, ինչպես նաև էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի կիրառությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական ցուցանիշների ստանդարտացմանը և միջազգային պահանջներին համապատասխան մոնիտորինգային համակարգերի կառուցմանը։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգիայի, բնապահպանության, աշխարհագրության և հարակից բնագիտական ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես տեսական և գործնական կարևոր ուղեցույց շրջակա միջավայրի ուսումնասիրության և կառավարման ոլորտում։

Политология

Վահե Սարգսյան-ի «Ջավախահայության իրավունքների ամրագրումը միջազգային փաստաթղթերում» աշխատությունը գիտական-վերլուծական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ջավախքում ապրող հայ համայնքի իրավական կարգավիճակի, իրավունքների պաշտպանության և դրանց միջազգային իրավական հարթակներում արտացոլման խնդիրներին։ Գրքում մանրամասնորեն դիտարկվում են տարբեր միջազգային պայմանագրեր, կոնվենցիաներ և կազմակերպությունների փաստաթղթեր, որոնց միջոցով փորձ է արվում գնահատել ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանվածության աստիճանը և դրանց կիրառման արդյունավետությունը կոնկրետ տարածաշրջանային համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է իրավական նորմերի և իրական քաղաքական գործընթացների միջև առկա հակասությունները՝ ընդգծելով, թե որքանով են միջազգային իրավական մեխանիզմները գործում գործնականում և ինչ սահմանափակումներ ունեն դրանք։ Աշխատությունը միաժամանակ ունի և՛ գիտական, և՛ հասարակական-քաղաքական նշանակություն, քանի որ այն անդրադառնում է ինքնության պահպանման, լեզվական և մշակութային իրավունքների, ինչպես նաև տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին։ Տեքստը կառուցված է փաստաթղթային հղումների, իրավական վերլուծությունների և համեմատական մոտեցումների հիման վրա, ինչը այն դարձնում է օգտակար ինչպես հետազոտողների, այնպես էլ իրավապաշտպան գործունեությամբ զբաղվողների համար։

Медицина

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների մոտ տարբեր հիվանդությունների ընթացքում լյարդի վաղ ախտահարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և սկզբնական փուլերում առաջացող փոփոխությունների բացահայտմանը։ Հետազոտվում են լյարդի գործառական վիճակի խանգարումները, կլինիկական դրսևորումները և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները, որոնք կարող են վկայել ախտաբանական գործընթացի վաղ զարգացման մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ լյարդի ախտահարումը զարգանում է որպես հիմնական հիվանդությանը ուղեկցող կամ դրա հետևանքով առաջացող փոփոխություն և սկզբնական շրջանում կարող է չունենալ արտահայտված կլինիկական նշաններ։ Վերլուծվում են արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, լյարդի ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները և օրգանի գործառույթը բնութագրող այլ տվյալներ՝ դրանց ախտորոշիչ նշանակությունը գնահատելու նպատակով։ Քննարկվում են տարբեր հիվանդությունների դեպքում լյարդային փոփոխությունների առաջացման առանձնահատկությունները և դրանց համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Ուշադրություն է դարձվում վաղ ախտորոշման նշանակությանը, քանի որ լյարդի գործառույթի ժամանակին գնահատումը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի վերահսկմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և բուժական մոտեցումների ճիշտ ընտրությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկաբույժների, մանկական գաստրոէնտերոլոգների, լյարդաբանների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Հայաստանի ազգային գրադարանի 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեությունը Հայաստանի անկախության առաջին տարիներին, երբ պետական և մշակութային հաստատությունները գործում էին տնտեսական ճգնաժամի, ինստիտուցիոնալ վերափոխումների և տեղեկատվական համակարգերի ձևավորման բարդ պայմաններում։ Այդ տարվա հաշվետվության հիմնական ուղղությունը եղել է գրադարանի՝ որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի դերի պահպանումը և հնարավորության սահմաններում նրա աշխատանքի շարունակականության ապահովումը։ Առաջին հերթին առանձնացվում է գրքային ֆոնդերի համալրման գործընթացը, որը իրականացվել է պարտադիր օրինակների համակարգի միջոցով, ինչպես նաև նվիրատվությունների և փոխանակային կապերի շնորհիվ, քանի որ նոր տնտեսական պայմաններում ձեռքբերումների հնարավորությունները զգալիորեն սահմանափակվել էին։ Կարևոր խնդիր է եղել նաև գոյություն ունեցող ֆոնդերի պահպանումը և դասակարգումը՝ հատկապես հաշվի առնելով պահոցների ծանրաբեռնվածությունը և պահպանման պայմանների բարելավման անհրաժեշտությունը։ 1992 թվականի հաշվետվությունում ընդգծվում է մատենագիտական աշխատանքի շարունակականությունը՝ ազգային մատենագիտության կազմումը, տեղեկատու-հղումային ծառայությունների ապահովումը և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպումը, ինչը կարևոր դեր է ունեցել գիտական և ուսումնական գործընթացների աջակցման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանում գրադարանը բախվել է նաև տեխնիկական և նյութական դժվարությունների, որոնք սահմանափակել են ավտոմատացման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, սակայն աշխատանքներ են տարվել ապագա համակարգչայինացման նախադրյալներ ստեղծելու ուղղությամբ։ Միաժամանակ շարունակվել է ընթերցողների սպասարկումը ընթերցասրահներում՝ պահպանելով գիտական, կրթական և մշակութային տեղեկատվության հասանելիությունը, ինչը հատկապես կարևոր էր նոր պետականության ձևավորման փուլում։ Հաշվետվությունը նաև անդրադառնում է միջազգային և միջգրադարանային կապերի պահպանման փորձերին, որոնք թույլ են տվել որոշ չափով ապահովել տեղեկատվական փոխանակում և մասնագիտական համագործակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, 1992 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային դժվարին ժամանակաշրջան, երբ գրադարանը փորձում էր պահպանել իր հիմնական գիտամշակութային գործառույթները և միաժամանակ հարմարվել անկախ Հայաստանի նոր իրականությանը։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է վիճակագրական հասկացությունների և օրինաչափությունների ձևավորման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը մոլեկուլային ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը սովորողների մոտ նյութի միկրոսկոպիկ կառուցվածքի, մասնիկների շարժման և փոխազդեցության, ինչպես նաև այդ գործընթացները նկարագրող վիճակագրական օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտական և համակարգված պատկերացումների ձևավորման արդյունավետ մանկավարժական մոտեցումների բացահայտումն է։ Մոլեկուլային ֆիզիկայի բազմաթիվ երևույթներ հիմնված են մեծ թվով մասնիկների հավաքական վարքի վրա, ինչի պատճառով առանձին մասնիկների շարժումը նկարագրելու փոխարեն անհրաժեշտ է կիրառել հավանականային և վիճակագրական մեթոդներ։ Այդ հանգամանքը ուսուցման գործընթացում առաջացնում է որոշակի դժվարություններ, քանի որ սովորողը պետք է անցում կատարի առանձին, անմիջականորեն չդիտարկվող միկրոմակարդակային պատկերացումներից դեպի մակրոսկոպիկ մեծությունների և վիճակագրական օրինաչափությունների ընկալում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են այն մանկավարժական պայմաններն ու մեթոդները, որոնք կարող են նպաստել այդ անցման արդյունավետ իրականացմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի առանցքային հասկացությունների ձևավորմանը, ինչպիսիք են մասնիկների ջերմային շարժումը, ջերմաստիճանը, ճնշումը, ներքին էներգիան, հավանականությունը, միջին արժեքը և մասնիկների արագությունների կամ էներգիաների բաշխումը։ Հետազոտությունը կարևորում է հասկացությունների աստիճանական ձևավորումը՝ դիտարկումից և փորձից դեպի տեսական ընդհանրացում, իսկ այնուհետև՝ մաթեմատիկական և վիճակագրական նկարագրություն անցնելու սկզբունքը։ Ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով կարող են կիրառվել խնդիրների լուծում, փորձարարական աշխատանքներ, մոդելավորում, գրաֆիկական ներկայացումներ, համակարգչային սիմուլյացիաներ, աղյուսակների և վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, ինչպես նաև միջառարկայական կապեր մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի սովորողների կողմից վիճակագրական օրինաչափությունների էմպիրիկ բացահայտումը, երբ նրանք բազմակի դիտարկումների կամ մոդելավորման արդյունքների հիման վրա ինքնուրույն նկատում են որոշակի օրինաչափություններ և այնուհետև փորձում դրանք ձևակերպել ու հիմնավորել։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս վիճակագրական ֆիզիկայի գաղափարները ներկայացնել ոչ միայն որպես պատրաստի բանաձևերի և սահմանումների ամբողջություն, այլ որպես իրական ֆիզիկական երևույթները բացատրելու և կանխատեսելու միջոց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների տարածված սխալ պատկերացումներին, օրինակ՝ միկրոսկոպիկ և մակրոսկոպիկ մեծությունների շփոթությանը, միջին մեծության ֆիզիկական իմաստի ոչ լիարժեք ընկալմանը կամ հավանականային նկարագրությունը բացարձակ կանխատեսման հետ նույնացնելուն։ Այդ դժվարությունների բացահայտումը կարևոր է ուսուցման մեթոդների նպատակային ընտրության և ուսումնառության արդյունքների բարելավման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են մշակվել դասերի կառուցվածքային մոդելներ, ուսումնական առաջադրանքների համակարգ և մեթոդական ցուցումներ, որոնք ուղղված են վիճակագրական մտածողության աստիճանական զարգացմանը։ Կարևոր է նաև գնահատել առաջարկվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը՝ համեմատելով սովորողների գիտելիքների, հասկացությունների կիրառման կարողությունների, խնդիրների լուծման հմտությունների և ֆիզիկական երևույթները բացատրելու ունակությունների փոփոխությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է մոլեկուլային ֆիզիկայի բովանդակային առանձնահատկությունները և ֆիզիկայի դասավանդման ժամանակակից մեթոդաբանությունը՝ նպատակ ունենալով ձևավորել սովորողների մոտ վիճակագրական մտածողություն և օգնել նրանց հասկանալ, թե ինչպես են բազմաթիվ միկրոմասնիկների անկանոն շարժումից առաջանում նյութի դիտարկելի մակրոսկոպիկ հատկությունները։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի ֆիզիկայի խորացված ուսուցման համար, քանի որ վիճակագրական հասկացությունների ճիշտ և գիտակցված ձևավորումը հիմք է ստեղծում ոչ միայն մոլեկուլային ֆիզիկայի, այլև վիճակագրական մեխանիկայի, թերմոդինամիկայի և հարակից ֆիզիկական ուղղությունների հետագա ուսումնասիրության համար։