Исследование реакций ацилирования, алкилирования и таутомерии β- или ᵧ-гидроксилсодержащих иминов

Химия

Գիրքը նվիրված է ազոտ պարունակող և մետաղային իոններ ներառող նոր տեսակի մոնոմերների սինթեզին, դրանց պոլիմերացման գործընթացների ուսումնասիրությանը և ստացված պոլիմերների հիման վրա ֆունկցիոնալ բաղադրանյութերի մշակմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են օրգանական և անօրգանական սինթեզի ժամանակակից մեթոդները, կոորդինացիոն միացությունների ձևավորման սկզբունքները, ինչպես նաև մետաղ-լիգանդ փոխազդեցությունների ազդեցությունը պոլիմերների կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է նոր մոնոմերների ռեակտիվությունը, պոլիմերացման մեխանիզմները և ստացված մակրոմոլեկուլների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ ներառյալ ջերմակայունությունը, մեխանիկական ամրությունը և էլեկտրաքիմիական վարքագիծը։ Գրքում քննարկվում են նաև այդ նյութերի կիրառական հնարավորությունները՝ կոմպոզիտային նյութերում, կատալիտիկ համակարգերում և ֆունկցիոնալ ծածկույթներում՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից նյութագիտության զարգացման մեջ։ Աշխատությունը համադրում է տեսական քիմիայի և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները՝ առաջարկելով նոր մոտեցումներ բազմաֆունկցիոնալ պոլիմերային համակարգերի ստեղծման համար։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, նյութագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է արդի պայմաններում ավագ դեռահաս դպրոցականների անձնային ուղղվածության ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով կրթական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը դեռահասների անձի զարգացման վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են արժեքային համակարգի, ինքնագիտակցության, պատասխանատվության, սոցիալական վարքագծի և կյանքի նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից հասարակության և կրթական միջավայրի պահանջները։ Գրքում ներկայացվում են մանկավարժական և հոգեբանական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են սովորողների ինքնազարգացմանը, սոցիալական ակտիվության բարձրացմանը և բարոյական ու քաղաքացիական արժեքների ամրապնդմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, դասղեկների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների, ուսանողների և դեռահասների զարգացման հարցերով հետաքրքրվող բոլոր ընթերցողների համար։

Литература

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Ումբերտո Էկոյի ստեղծագործության մեջ Միջնադարի գեղարվեստական և փիլիսոփայական ընկալման ուսումնասիրությանը՝ հատկապես երկու վեպերի համադրական վերլուծության միջոցով։ Հեղինակը Միջնադարը դիտարկում է ոչ միայն որպես պատմական ժամանակաշրջան կամ վեպերի գործողությունների ֆոն, այլ որպես մշակութային, մտավոր և նշանային համակարգ, որը Էկոն վերակառուցում է ժամանակակից ընթերցողի համար։ Էկոյի մոտ Միջնադարը ներկայացվում է բազմաշերտ և հակասական աշխարհ, որտեղ կրոնը, փիլիսոփայությունը, գիտությունը, քաղաքականությունը, իշխանությունը, հերետիկոսությունը, գրականությունը և առասպելը մշտապես փոխազդում են միմյանց հետ։ Նրա պատմական վեպերի ուսումնասիրության մեջ հատկապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ գրողը չի փորձում պարզապես վերարտադրել անցյալը. նա ստեղծում է անցյալի մի մոդել, որի միջոցով հնարավոր է հարցեր բարձրացնել նաև պատմության, ճշմարտության, գիտելիքի և ժամանակակից մշակույթի մասին։ Գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Էկոյի միջնադարյան վեպերում պատմական ժամանակը կառուցվում է հետմոդեռնիստական սկզբունքներով՝ անցյալի և ներկայի փոխներթափանցմամբ, միջտեքստայնությամբ, պատմողի դիրքի ընդգծմամբ և պատմության նկատմամբ իրատեսական ու միաժամանակ հեգնական վերաբերմունքով։ Առաջին վեպում Միջնադարի պատկերը ձևավորվում է հիմնականում ինտելեկտուալ և կրոնական միջավայրի միջոցով։ Գործողությունները տեղի են ունենում տասնչորսերորդ դարի բենեդիկտյան վանքում, իսկ հետաքննության դետեկտիվ կառուցվածքը զուգակցվում է միջնադարյան աստվածաբանության, փիլիսոփայության, տրամաբանության և գրքային մշակույթի լայն ներկայացման հետ։ Վանքը այստեղ դառնում է ամբողջ միջնադարյան հասարակության յուրօրինակ մոդել, որտեղ իշխանության, հավատքի և գիտելիքի շուրջ պայքարը բացահայտում է դարաշրջանի ներքին հակասությունները։ Հատկապես կարևոր է գրքի և գրադարանի թեման. գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մարդու ազատագրման միջոց, այլև որպես իշխանության գործիք, որը կարող է վերահսկվել, սահմանափակվել կամ նույնիսկ ոչնչացվել։ Էկոյի միջնադարյան աշխարհում ճշմարտությունը երբեք ամբողջությամբ և անմիջականորեն հասանելի չէ․ այն ընթերցվում է նշանների, ձեռագրերի, մեկնությունների և տարբեր տեսանկյունների միջոցով։ Այդ պատճառով էլ սեմիոտիկան՝ նշանների և դրանց մեկնաբանության տեսությունը, դառնում է Էկոյի միջնադարյան աշխարհի ընկալման կարևոր բանալին։ Հետազոտություններում առաջին վեպը հաճախ դիտարկվում է որպես Էկոյի սեմիոտիկական և մշակութաբանական գաղափարների գեղարվեստական իրականացում։ Երկրորդ վեպում Միջնադարի պատկերը զգալիորեն փոխվում է։ Եթե առաջին դեպքում գերակշռում է փակ, գրքային, վանական և ինտելեկտուալ միջավայրը, ապա այստեղ ընթերցողը հայտնվում է շարժուն, բազմազան և արկածային աշխարհում, որտեղ իրական պատմական դեմքերն ու իրադարձությունները միախառնվում են առասպելների, կեղծ փաստաթղթերի, հրաշապատումների և երևակայական աշխարհագրության հետ։ Գործողությունների պատմական հիմքը կապված է Ֆրիդրիխ Բարբարոսայի ժամանակաշրջանի, խաչակրաց արշավանքների և հատկապես 1204 թվականի Կոստանդնուպոլսի գրավման հետ, սակայն պատմական նյութը վերածվում է ավելի լայն խաղի՝ փաստի և հորինվածքի սահմանների շուրջ։ Այստեղ առանցքային նշանակություն է ստանում գլխավոր հերոսի՝ Բաուդոլինոյի կերպարը։ Նա օժտված է պատմություններ ստեղծելու, փաստերը վերափոխելու և համոզիչ սուտ հորինելու բացառիկ կարողությամբ, ինչի հետևանքով ընթերցողը մշտապես ստիպված է հարցնել՝ ներկայացված պատմության որ մասն է իրական, իսկ որը՝ հորինված։ Այդ անորոշությունը կարևոր է ամբողջ աշխատության համար, քանի որ ցույց է տալիս Էկոյի վերաբերմունքը պատմության նկատմամբ․ պատմությունը միայն անցյալում տեղի ունեցած փաստերի ամբողջություն չէ, այլ նաև պատմողների, փաստաթղթերի, հիշողությունների և մեկնաբանությունների միջոցով ստեղծվող պատկեր։ Ժամանակակից հետազոտությունները հենց այս առանձնահատկությունն են կապում «անվստահելի պատմողի» և այսպես կոչված «պատմագրական ժամանակի» գաղափարի հետ։ Երկու վեպերի համադրությունը թույլ է տալիս տեսնել Էկոյի Միջնադարի հայեցակարգի գլխավոր առանձնահատկությունը․ նրա համար Միջնադարը ստատիկ և միատարր անցյալ չէ։ Այն բազմակարծիք, փոփոխվող, շարժուն և մշակութային տարբեր շերտերի փոխազդեցությամբ ձևավորվող ժամանակաշրջան է։ Մի գիտական աշխատություն Էկոյի «սեփական» Միջնադարը բնութագրում է որպես անցումային, բազմազանության և բազմակարծության դարաշրջան՝ ընդգծելով նաև դրա շարժունությունն ու ապագային ուղղվածությունը։ Այդ պատճառով Էկոն միաժամանակ հրաժարվում է ինչպես Միջնադարի իդեալականացումից, այնպես էլ այն միայն խավարի, սնահավատության և հետամնացության դարաշրջան ներկայացնելուց։ Նրա գեղարվեստական աշխարհում գիտական միտքը կարող է հարևան լինել միստիկային, բարձր աստվածաբանությունը՝ ժողովրդական հավատալիքներին, իսկ պատմական փաստը՝ գիտակցված կեղծիքին։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս Միջնադարը ներկայացնել որպես մշակութային լաբիրինթոս, որտեղ յուրաքանչյուր պատմություն կարող է ունենալ բազմաթիվ մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր թեմաներից է նաև միջտեքստայնությունը․ Էկոյի վեպերը կառուցված են բազմաթիվ պատմական, փիլիսոփայական, կրոնական և գրական աղբյուրների հետ երկխոսության միջոցով։ Այդ պատճառով նրա Միջնադարը միաժամանակ և՛ պատմական իրականության վերակառուցում է, և՛ արդեն գոյություն ունեցող տեքստերի վերամշակում։ Երկրորդ վեպում այս սկզբունքը հատկապես ակնհայտ է, քանի որ գլխավոր հերոսի պատմությունները, միջնադարյան առասպելները և պատմական իրադարձությունները մշտապես փոխակերպվում են միմյանց ազդեցությամբ։ Արդյունքում աշխատանքը Միջնադարը ներկայացնում է որպես Էկոյի ստեղծագործության հիմնարար գեղարվեստական տարածք, որտեղ հեղինակը կարողանում է միավորել պատմական վեպը, դետեկտիվը, փիլիսոփայական վեպը, արկածային պատմությունը, առասպելը և սեմիոտիկական խաղը։ Երկու վեպերի համադրությամբ բացահայտվում է, որ Էկոյի նպատակը պարզապես ընթերցողին անցյալ տեղափոխելը չէ. նա ստիպում է վերանայել այն, թե ինչպես ենք մենք ընդհանրապես պատկերացնում անցյալը և ինչպես է ձևավորվում պատմական ճշմարտության մասին մեր պատկերացումը։ Այս տեսանկյունից Միջնադարը Էկոյի մոտ դառնում է ոչ միայն նկարագրվող պատմական դարաշրջան, այլև միջոց՝ ուսումնասիրելու մարդկային գիտելիքի սահմանները, ճշմարտության հարաբերականությունը, հիշողությունը, լեզուն, նշանները և պատմություն ստեղծելու մեխանիզմները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտում պետական կարգավորման տնտեսական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունների, դրանց արդյունավետության և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետության տնտեսական քաղաքականության այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է նպաստել գյուղատնտեսական արտադրության կայունությանը, արտադրողների տնտեսական ակտիվությանը, ներդրումների խթանմանը և գյուղական տնտեսությունների զարգացմանը։ Քննության են առնվում հարկաբյուջետային, վարկային, ներդրումային, գնային և ֆինանսական աջակցության գործիքների դերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրողների եկամուտների, ծախսերի, մրցունակության և զարգացման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական աջակցության ծրագրերի նպատակային կազմակերպմանը, ֆինանսական միջոցների արդյունավետ բաշխմանը, արտոնյալ ֆինանսավորման հնարավորություններին, գյուղատնտեսական ապահովագրության զարգացմանը և ներդրումային միջավայրի բարելավմանը։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ ագրարային արտադրությունը զգալիորեն կախված է բնական, կլիմայական, շուկայական և սեզոնային գործոններից, ինչի պատճառով պետական կարգավորման տնտեսական մեխանիզմները պետք է հաշվի առնեն ոլորտին բնորոշ ռիսկերը և արտադրական ցիկլերի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման, ենթակառուցվածքների զարգացման, վերամշակող արդյունաբերության հետ կապերի ամրապնդման և արտադրողների համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունի փոքր և միջին գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական հնարավորությունների գնահատումը, քանի որ պետական քաղաքականության արդյունավետությունը պայմանավորված է նաև աջակցության միջոցների հասանելիությամբ տարբեր չափերի տնտեսավարողների համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ միջազգային փորձին՝ համադրելով ագրարային ոլորտի պետական կարգավորման տարբեր մոդելներ և գնահատելով դրանց առանձին տարրերի կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Պետական տնտեսական լծակների կատարելագործումը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված միջոցառումների համակարգ, որը պետք է նպաստի ոչ միայն արտադրության ծավալների աճին, այլև արտադրողականության բարձրացմանը, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, գյուղական տարածքների տնտեսական կենսունակությանը և ագրարային ոլորտի երկարաժամկետ կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, պետական կարգավորման, ֆինանսական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ բացահայտելով ոլորտի զարգացմանն ուղղված տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործման հիմնական հնարավորությունները։

Литература

Սա գրականագիտական և թարգմանագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Լև Տոլստոյի կովկասյան թեմատիկայով ստեղծված պատմվածքների և վիպակների վերլուծությանը, ինչպես նաև դրանց հայերեն թարգմանությունների առանձնահատկությունների քննությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են Կովկասի պատկերագրության ձևավորումը Տոլստոյի ստեղծագործություններում, նրա կողմից ներկայացվող մշակութային, սոցիալական և բարոյական հակադրությունները, ինչպես նաև մարդ-հասարակություն-պատերազմ հարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Վերլուծվում են հայերեն թարգմանությունների լեզվաոճական առանձնահատկությունները, թարգմանական ռազմավարությունները, բնագրի իմաստային և գեղարվեստական նրբերանգների փոխանցման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանության ընթացքում առաջացող մշակութային ադապտացիաներին, լեզվական համարժեքության որոնումներին և ընթերցողի ընկալման առանձնահատկություններին հայ մշակութային միջավայրում։ Քննարկվում է նաև Տոլստոյի կովկասյան գործերի ազդեցությունը հայ գրականության և ընթերցողական ընկալումների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի համեմատական գրականագիտության, թարգմանագիտության և ռուս-հայ գրական կապերի ուսումնասիրության ոլորտներում՝ բացահայտելով տեքստերի միջմշակութային փոխանցման առանձնահատկությունները։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է հետծննդյան շրջանում անեմիայով և թարախային-սեպտիկ բարդություններով հիվանդների մոտ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված սեփական արյան աուտոտրանսֆուզիայի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ իմունաբանական ցուցանիշների և արյան բջիջներում իոնափոխադրական գործընթացների փոփոխությունների գնահատման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հետծննդյան շրջանի բարդությունների, անեմիայի և վարակաբորբոքային գործընթացների պայմաններում օրգանիզմում առաջացող հոմեոստազի խանգարումները, իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և արյան բջիջների թաղանթային ու իոնափոխադրական մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ մշակված արյան կրկնակի ներարկման հնարավոր ազդեցությանը իմունային պատասխանի տարբեր օղակների, արյան բջիջների ֆունկցիոնալ վիճակի և բջջային թաղանթներով իոնների տեղափոխման գործընթացների վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են բուժական միջամտության ազդեցության հետ կապված լաբորատոր և իմունոլոգիական ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը հիվանդների ընդհանուր կլինիկական վիճակի և վերականգնման ընթացքի հետ։ Վերլուծության միջոցով փորձ է արվում գնահատել տվյալ մեթոդի կիրառման նպատակահարմարությունը որպես համալիր բուժման լրացուցիչ ուղղություն՝ հաշվի առնելով հետծննդյան շրջանի առանձնահատկությունները, վարակային բարդությունների ընթացքը և անեմիայի առկայությունը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հետծննդյան վարակաբորբոքային վիճակների ժամանակ իմունային և բջջային ֆունկցիաների փոփոխությունների ուսումնասիրման, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հոմեոստատիկ մեխանիզմների վրա բուժական ազդեցությունների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հեմատոլոգիայի, իմունոլոգիայի, մանկաբարձության, գինեկոլոգիայի, կլինիկական բժշկության և պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան բժշկական ուղղությունների ուսանողների համար։