Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
Ceasefire with Azerbaijan reached in Nagorno-Karabakh, reports Armenian news
Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ ձեռք բերված հրադադարի համաձայնությանը և դրա շուրջ ձևավորված քաղաքական ու հումանիտար իրավիճակին։ Սեպտեմբերի 20-ին Լեռնային Ղարաբաղի հայկական կողմը համաձայնեց ռուսական խաղաղապահ ուժերի միջնորդությամբ ներկայացված հրադադարի պայմաններին՝ Ադրբեջանի կողմից նախորդ օրը սկսված ռազմական գործողություններից հետո։ Համաձայն հրապարակված պայմանների՝ նախատեսվում էր ռազմական գործողությունների դադարեցում, տեղի հայկական զինված կազմավորումների զինաթափման և ռազմական տեխնիկայի դուրսբերման հետ կապված քայլեր, ինչպես նաև Ադրբեջանի ներկայացուցիչների և Լեռնային Ղարաբաղի հայ ներկայացուցիչների միջև հետագա բանակցություններ։ Նյութում իրադարձությունները ներկայացվում են նաև ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ անդրադառնալով երկարատև հակամարտությանը, 2020 թվականի պատերազմից հետո տարածաշրջանում ռուսական խաղաղապահ ուժերի ներկայությանը և Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների շարունակվող լարվածությանը։ Հրադադարի հաստատումը դիտարկվում է որպես ռազմական գործողությունների անմիջական դադարեցման միջոց, սակայն դրան հաջորդող գործընթացները ներառում էին անվտանգության, բնակչության իրավունքների, հումանիտար իրավիճակի և տարածաշրջանի հետագա կառավարման վերաբերյալ բարդ հարցեր։ Հաջորդ օրերին հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ հրադադարի պայմանների իրականացումը շարունակվում էր, անցկացվում էին հանդիպումներ կողմերի ներկայացուցիչների միջև, իսկ տարածաշրջան էր հասցվում նաև մարդասիրական օգնություն։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է հրադադարի ձեռքբերման հանգամանքները, դրա հիմնական պայմանները և դրանից հետո առաջացած քաղաքական ու հումանիտար խնդիրները՝ հնարավորություն տալով դիտարկել իրադարձությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության և Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։
Обновлено. 2026-09-26Биология
Экология серебряного карася Carassius auratus gibelio (Bloch, 1783) в условиях повышения уровня озера Севан
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արծաթափայլ կարասի՝ Carassius auratus gibelio (Bloch, 1783) էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Սևանա լճի մակարդակի բարձրացման պայմաններում։ Գրքում ուսումնասիրվում են ձկնատեսակի կենսաբանական առանձնահատկությունները, տարածման օրինաչափությունները, բնակության միջավայրի փոփոխություններին հարմարվողականությունը, սննդային կապերը, բազմացման առանձնահատկությունները և պոպուլյացիայի վիճակը։ Հեղինակը վերլուծում է ջրային էկոհամակարգի փոփոխությունների ազդեցությունը արծաթափայլ կարասի կենսագործունեության վրա, այդ թվում՝ լճի հիդրոլոգիական ռեժիմի, ջրի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և էկոլոգիական պայմանների փոփոխությունների դերը։ Աշխատությունում ներկայացվում են դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, ձկնաբանական դիտարկումներ, պոպուլյացիոն ցուցանիշների գնահատումներ և եզրակացություններ, որոնք կարևոր են Սևանա լճի կենսաբազմազանության պահպանման և ջրային ռեսուրսների կառավարման համար։ Գիրքը նախատեսված է ջրաբանների, կենսաբանների, իխթիոլոգների, բնապահպանների, էկոլոգների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և քաղցրահամ ջրային էկոհամակարգերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-09-01Технология
Պղնձի հիմքով բարձր հաղորդականությամբ և ջերմակայունությամբ փոշեկոմպոզիտային նյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը
Աշխատությունը նվիրված է պղնձի հիմքով բարձր էլեկտրական հաղորդականությամբ և ջերմակայունությամբ փոշեկոմպոզիտային նյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի կոմպոզիտային նյութերի ստեղծումն է, որոնք կարող են միաժամանակ ապահովել պղնձին բնորոշ բարձր էլեկտրական և ջերմային հաղորդականություն, ինչպես նաև բարձր ջերմաստիճաններում աշխատելու, մեխանիկական բեռնվածություններին դիմակայելու և շահագործման ընթացքում իրենց հատկությունները պահպանելու անհրաժեշտ կարողություն։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ ժամանակակից էլեկտրատեխնիկական, էներգետիկ, մեքենաշինական և այլ տեխնիկական համակարգերում կիրառվող նյութերից պահանջվում է ոչ միայն բարձր հաղորդականություն, այլև ջերմային կայունություն, մաշակայունություն, ամրություն և երկարատև շահագործման հնարավորություն։ Մաքուր պղինձն ունի գերազանց հաղորդականություն, սակայն որոշ բարձր ջերմաստիճանային և մեխանիկական պայմաններում դրա կիրառումը կարող է սահմանափակվել, ինչն էլ առաջացնում է հատկությունները նպատակային կերպով բարելավված կոմպոզիտային նյութերի անհրաժեշտություն։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են փոշեկոմպոզիտային նյութերի ստացման հիմնական սկզբունքները, պղնձային հիմքի և ամրացնող կամ ֆունկցիոնալ բաղադրիչների ընտրության չափանիշները, դրանց համակցման առանձնահատկությունները և ստացված նյութի կառուցվածքի ու հատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի փոշիների մասնիկային կազմի, չափերի, ձևի և բաղադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն ազդել խառնուրդի համասեռության, սեղմելիության, ծակոտկենության և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Տեխնոլոգիական գործընթացը կարող է ներառել փոշիների նախապատրաստում և խառնում, ձևավորում կամ մամլում, սեղմված նախապատրաստվածքների ստացում և հետագա ջերմային մշակման կամ սինթրման փուլեր։ Յուրաքանչյուր փուլ պահանջում է համապատասխան ռեժիմների ընտրություն, քանի որ ջերմաստիճանը, պահման ժամանակը, ճնշումը և միջավայրի պայմանները կարող են որոշիչ ազդեցություն ունենալ նյութի խտության, կառուցվածքային ամբողջականության և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նյութի միկրոկառուցվածքի և դրա էլեկտրական, ջերմային ու մեխանիկական հատկությունների միջև կապի բացահայտումը։ Բարձր հաղորդականության պահպանման համար անհրաժեշտ է նվազագույնի հասցնել այն կառուցվածքային գործոնները, որոնք խոչընդոտում են էլեկտրական հոսանքի և ջերմության տարածմանը, մինչդեռ ջերմակայունության և ամրության բարձրացումը հաճախ պահանջում է լրացուցիչ բաղադրիչների կամ կառուցվածքային փոփոխությունների կիրառում։ Հետևաբար տեխնոլոգիայի մշակման առանցքային խնդիրներից է տարբեր հատկությունների միջև օպտիմալ հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ստացված նմուշների խտությունը, ծակոտկենությունը, էլեկտրական դիմադրությունը, էլեկտրական և ջերմային հաղորդականությունը, կարծրությունը, ամրությունը, ջերմային կայունությունը և բարձր ջերմաստիճաններում կառուցվածքի փոփոխությունները։ Ստացված արդյունքների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրելու նյութի բաղադրության և տեխնոլոգիական մշակման առավել արդյունավետ պայմանները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կապված է այնպիսի նոր կամ կատարելագործված նյութերի ստացման հնարավորության հետ, որոնք կարող են կիրառվել էլեկտրական հոսանք հաղորդող և ջերմային ծանրաբեռնվածության ենթարկվող հանգույցներում, կոնտակտային տարրերում, էլեկտրատեխնիկական սարքերում, ջերմահաղորդիչ համակարգերում և այլ տեխնիկական ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է փոշեմետալուրգիայի, կոմպոզիտային նյութերի, մետալուրգիայի և կիրառական նյութագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել պղնձի հիմքով բարձր ֆունկցիոնալ հատկություններ ունեցող նյութերի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական գործընթաց և պարզել դրանց կառուցվածքի, բաղադրության ու շահագործական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։
Обновлено. 2026-09-22Литература
Վերջին երգը խավարում
Գեղարվեստական, հոգեբանական և քնարական շերտերով հագեցած վեպ կամ պատմվածքային ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը ուսումնասիրում է մարդու ներաշխարհի մթագնած վիճակները, կորուստի ցավը, հիշողության ուժը և լույսի որոնումը կյանքի դժվարագույն պահերին։ Գործում կենտրոնական գաղափարը այն է, թե ինչպես է մարդը փորձում պահպանել իր հոգևոր հավասարակշռությունը «խավարի»՝ այսինքն՝ կյանքի ճգնաժամային, ցավալի և անորոշ փուլերի մեջ, և ինչպես է վերջին «երգը» դառնում ներքին պայքարի, հույսի կամ հրաժեշտի խորհրդանիշ։ Նաիրա Մխիթարյանը ստեղծում է զգացմունքային և պատկերավոր լեզվով կառուցված պատմություն, որտեղ սիրո, միայնության, կորուստի և ինքնաճանաչման թեմաները փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով խոր հոգեբանական ենթաշերտ։ Ստեղծագործությունը հաճախ ընթերցողին մղում է մտորելու մարդու ընտրությունների, հիշողությունների ազդեցության և ներքին վերափոխման հնարավորության մասին։
Обновлено. 2026-09-18Другие предметы
Формирование структурно-планировочного каркаса ядра центральной зоны крупного города в условиях платного землепользования (на примере Еревана )
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է խոշոր քաղաքի կենտրոնական գոտու միջուկի կառուցվածքային-պլանային հենքի ձևավորման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ վճարովի հողօգտագործման պայմաններում, Երևանի օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն քաղաքաշինական, տարածական և տնտեսական օրինաչափությունները, որոնք ազդում են քաղաքի կենտրոնական հատվածի զարգացման, հողատարածքների օգտագործման և տարբեր գործառույթների տարածական կազմակերպման վրա։ Աշխատանքի շրջանակում կենտրոնական գոտին դիտարկվում է որպես քաղաքի առավել ակտիվ և բազմաֆունկցիոնալ տարածք, որտեղ խտորեն փոխկապակցված են բնակելի, հասարակական, վարչական, առևտրային, մշակութային, տրանսպորտային և հանգստի գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ գործառույթների տարածական փոխհարաբերություններին և դրանց հիման վրա կենտրոնի կառուցվածքային-պլանային համակարգի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քաղաքային տարածքի կազմակերպումը դիտարկվում է վճարովի հողօգտագործման պայմաններում, երբ հողի արժեքը, հողամասերի տնտեսական արդյունավետությունը, սեփականության և օգտագործման իրավական ձևերը կարող են էական ազդեցություն ունենալ քաղաքի տարածական զարգացման վրա։ Այս պայմաններում ուսումնասիրվում են հողօգտագործման ինտենսիվության, կառուցապատման խտության, հողամասերի գործառութային նշանակության փոփոխության և քաղաքաշինական սահմանափակումների փոխկապակցվածությունը։ Երևանի օրինակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պատմականորեն ձևավորված կենտրոնի, հիմնական տրանսպորտային և հետիոտնային կապերի, հասարակական տարածքների, մշակութային օբյեկտների և նոր կառուցապատման փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել կենտրոնական գոտու պլանավորման կառուցվածքը, փողոցային ցանցը, հանգույցները, առանցքները, հրապարակները, բաց և կանաչ տարածքները, ինչպես նաև դրանց կապը քաղաքի մյուս հատվածների հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև հողօգտագործման տնտեսական և քաղաքաշինական շահերի հավասարակշռության ուսումնասիրությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն խնդրին, թե ինչպես ապահովել հողի տնտեսական արդյունավետ օգտագործումը՝ միաժամանակ պահպանելով քաղաքի պատմական միջավայրը, ճարտարապետական ժառանգությունը, հասարակական տարածքների հասանելիությունը, տրանսպորտային համակարգի արդյունավետությունը և բնակելի միջավայրի որակը։ Աշխատանքի շրջանակում հնարավոր է նաև մշակել կենտրոնական գոտու զարգացման քաղաքաշինական մոդելներ և առաջարկություններ, որոնք հաշվի են առնում հողօգտագործման տնտեսական գործոնները և քաղաքի երկարաժամկետ տարածական զարգացման պահանջները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել Երևանի կենտրոնական հատվածի վերակազմավորման, հողօգտագործման արդյունավետ կառավարման, քաղաքաշինական ծրագրերի մշակման, կառուցապատման գործընթացների կարգավորման և քաղաքային միջավայրի կայուն զարգացման նպատակներով։
Обновлено. 2026-09-12Экономика
Հայաստանի ստվերային տնտեսությունը և դրա կրճատման ուղիները
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության չդիտարկվող և պաշտոնական հաշվառումից դուրս մնացող գործունեության ձևերի, դրանց առաջացման պատճառների, սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և կրճատման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական հարաբերություններն են, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չեն արտացոլվում պաշտոնական վիճակագրական, հարկային և վարչական հաշվառման համակարգերում։ Քննվում են ստվերային գործունեության ձևավորման տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները՝ հարկային բեռի ընկալումը, վարչարարության արդյունավետությունը, կարգավորումների բարդությունը, կանխիկ գործարքների տարածվածությունը, չգրանցված զբաղվածությունը և տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման հետ կապված խթանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատման մեթոդաբանական դժվարություններին, քանի որ դրա բնույթը սահմանափակում է ուղղակի վիճակագրական դիտարկումների հնարավորությունը և պահանջում է տարբեր ցուցանիշների ու անուղղակի գնահատման մեթոդների համադրում։ Վերլուծվում են չգրանցված տնտեսական գործունեության հնարավոր հետևանքները պետական եկամուտների, մրցակցային միջավայրի, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական պաշտպանության համակարգի և պաշտոնական տնտեսական վիճակագրության արժանահավատության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստվերային զբաղվածության խնդիրը, երբ աշխատանքային հարաբերությունները կարող են ամբողջությամբ չարտացոլվել պաշտոնական հաշվառման մեջ՝ ազդելով հարկային և սոցիալական վճարումների, աշխատողների սոցիալական երաշխիքների և աշխատանքի շուկայի իրական պատկերի գնահատման վրա։ Կրճատման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական գործունեության պաշտոնականացման խթանների ուժեղացման, հարկային ու վարչական ընթացակարգերի պարզեցման, թվային հաշվառման համակարգերի զարգացման, վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական հաստատությունների նկատմամբ վստահության ամրապնդման համատեքստում։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ ստվերային գործունեության նվազեցումը պահանջում է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներ, այլև այնպիսի ինստիտուցիոնալ պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական տնտեսական գործունեությունը տնտեսվարողների և աշխատողների համար դառնում է առավել հասանելի ու կանխատեսելի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառներն ու դրա սահմանափակման տնտեսական մեխանիզմները վերլուծելու նպատակով։
Обновлено. 2026-09-22