К вопросу о хирургическом лечении грыж межпозвонковых дисков и субартикулярных стенозов

Geography

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ջրամատակարարման նպատակով իրականացվող հնաջրաերկրաբանական ուսումնասիրություններին՝ Արագածի լեռնազանգվածի օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում է մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի փոխադարձ կապը և դրա նշանակությունը ջրային ռեսուրսների գնահատման ու արդյունավետ օգտագործման համար։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածքի ջրային համակարգերի ձևավորման, սնուցման, շարժման և փոխանակման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել ստորերկրյա ջրերի հնարավոր դերը բնակչության և տարբեր տնտեսության ճյուղերի ջրամատակարարման ապահովման գործում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական կառուցվածքը, ապարների ջրաթափանցելիությունը, ջրատար հորիզոնների տարածական դիրքը, ստորերկրյա ջրերի սնուցման աղբյուրները և դրանց կապը գետերի, լճերի, աղբյուրների ու այլ մակերևութային ջրային օբյեկտների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի փոխադարձ ազդեցության մեխանիզմներին, քանի որ այդ կապերի ճիշտ գնահատումը կարևոր է ջրային պաշարների քանակական և որակական բնութագրերի որոշման, ինչպես նաև ջրառի հնարավոր ազդեցությունների կանխատեսման համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել երկրաբանական, հիդրոլոգիական, հիդրոքիմիական և հիդրոերկրաբանական դիտարկումների ու վերլուծությունների արդյունքները՝ տարածաշրջանի ջրային համակարգի ամբողջական պատկերն ստանալու նպատակով։ Արագածի լեռնազանգվածի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տվյալ տարածքի ջրային ներուժը, առանձնացնել հեռանկարային ջրատար հորիզոնները և հիմնավորել ջրամատակարարման համար դրանց օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրային ռեսուրսների որոնման և գնահատման, ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման, ստորերկրյա ջրերի պահպանության և ռացիոնալ օգտագործման, ինչպես նաև տարածաշրջանի ջրային հաշվեկշռի և էկոլոգիական կայունության ապահովման համար։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է Գրիդ միջավայրում «Հերմես» փորձի Մոնտե Կառլոյի սիմուլյացիաների գործարկման և մոնիթորինգի գործընթացների ավտոմատացման համար նախատեսված ծրագրային միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի ծրագրային լուծումներ, որոնք հնարավորություն կտան կազմակերպված և վերահսկելի ձևով կառավարել մեծ թվով հաշվարկային առաջադրանքների նախապատրաստումը, գործարկումը, ընթացքի հետևումը և արդյունքների հավաքագրումը բաշխված հաշվարկային ենթակառուցվածքում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Մոնտե Կառլոյի մեթոդի կիրառման առանձնահատկությունները, որի դեպքում փորձի կամ ֆիզիկական գործընթացի վիճակագրական բնութագրերը գնահատվում են բազմաթիվ պատահական կամ պսևդոպատահական փորձարկումների միջոցով։ Նման հաշվարկների մեծ ծավալը պահանջում է զգալի հաշվողական ռեսուրսներ, ինչի պատճառով Գրիդ միջավայրը հնարավորություն է տալիս հաշվարկային առաջադրանքները բաշխել տարբեր հանգույցների միջև և կազմակերպել դրանց զուգահեռ կատարումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջադրանքների ավտոմատացված գործարկման մեխանիզմներին, դրանց վիճակի վերահսկմանը և հնարավոր խափանումների հայտնաբերմանը։ Ծրագրային միջոցները կարող են ապահովել առաջադրանքների հերթագրման, հեռակառավարման, կատարման ընթացքի գրանցման, ավարտված և ձախողված հաշվարկների տարբերակման, ինչպես նաև արդյունքների կենտրոնացված հավաքագրման և պահպանման գործառույթներ։ Կարևոր խնդիր է նաև բաշխված հաշվարկների ընթացքում առաջացող տարբեր վիճակների ճիշտ կառավարումը, որպեսզի օգտագործողը կարողանա արագ պարզել յուրաքանչյուր առաջադրանքի ընթացիկ կարգավիճակը և անհրաժեշտության դեպքում կրկին գործարկել չավարտված կամ սխալով ավարտված հաշվարկները։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել ծրագրային ճարտարապետություն, տվյալների փոխանակման մեխանիզմներ, մոնիթորինգի գործիքներ և օգտագործողի հետ փոխգործակցության միջոցներ, որոնք միասին ձևավորում են հաշվարկային գործընթացների կառավարման միասնական համակարգ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համակարգի հուսալիությանը, ընդլայնելիությանը և տարբեր հաշվարկային հանգույցների պայմաններում արդյունավետ աշխատանքին։ Մոնտե Կառլոյի սիմուլյացիաների ավտոմատացումը կարող է էապես նվազեցնել ձեռքով կատարվող գործողությունների քանակը, կրճատել հաշվարկների կազմակերպման ժամանակը և նվազեցնել մարդկային սխալների հավանականությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել մեծածավալ գիտական հաշվարկների, ֆիզիկական փորձերի համակարգչային մոդելավորման և այլ բաշխված հաշվողական խնդիրների ավտոմատացման համար։ Մշակված մոտեցումները կարող են նաև հիմք հանդիսանալ նմանատիպ Գրիդ կամ այլ բարձրարտադրողական հաշվարկային միջավայրերում առաջադրանքների կառավարման և մոնիթորինգի համակարգերի ստեղծման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ծրագրային ապահովման մշակողներին, համակարգային և ցանցային ինժեներներին, բարձրարտադրողական և բաշխված հաշվարկների մասնագետներին, ֆիզիկոսներին, գիտական հաշվարկներով զբաղվող հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Pedagogy

Այս աշխատանքը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում էկոլոգիական դաստիարակության կազմակերպման ուղիների և միջոցների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով սովորողների բնապահպանական գիտակցության ձևավորման, պատասխանատու վարքագծի զարգացման և կայուն զարգացման գաղափարների ներառման կարևորությունը կրթական գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է էկոլոգիական կրթության բովանդակային բաղադրիչները՝ ներառյալ բնության մասին գիտելիքների փոխանցումը, էկոհամակարգերի փոխկապակցվածության ըմբռնումը և մարդու գործունեության ազդեցության գնահատումը շրջակա միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին՝ նախագծային աշխատանքներ, բնագիտական փորձեր, էքսկուրսիաներ, քննարկումներ և միջառարկայական ինտեգրված դասեր, որոնք նպաստում են ակտիվ ուսուցմանը և գործնական հմտությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է դպրոցի դերը որպես էկոլոգիական մշակույթի ձևավորման հիմնական միջավայր, որտեղ կարևոր է ոչ միայն դասապրոցեսը, այլև դպրոցական կյանքի կազմակերպումը՝ թափոնների կառավարում, կանաչ տարածքների խնամք և բնապահպանական նախաձեռնություններ։ Ներկայացվում է ուսուցչի դերը որպես էկոլոգիական արժեքների փոխանցողի և վարքագծային օրինակ ապահովողի։ Շեշտվում է, որ էկոլոգիական դաստիարակությունը նպաստում է ոչ միայն գիտելիքների ձեռքբերմանը, այլև արժեքային համակարգի ձևավորմանը, որը հիմք է հանդիսանում բնության նկատմամբ պատասխանատու և գիտակցված վերաբերմունքի զարգացման համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական դպրոցում ավագ դպրոցական տարիքի աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետության բարձրացման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն կրթադաստիարակչական պայմանները, մեթոդները և կազմակերպական ձևերը, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել սովորողների գեղագիտական հետաքրքրությունների, ճաշակի, արժեքային կողմնորոշումների և մշակութային ակտիվության զարգացմանը։ Գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես անձի համակողմանի զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը չի սահմանափակվում արվեստի մասին գիտելիքների փոխանցմամբ, այլ ներառում է գեղեցիկը նկատելու, ընկալելու, գնահատելու, ստեղծագործաբար վերարտադրելու և առօրյա կյանքում գեղագիտական արժեքներ դրսևորելու կարողությունների ձևավորումը։ ՀՀ հանրակրթական համակարգում նույնպես գեղագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է դաստիարակության կարևոր ուղղություններից մեկը, իսկ դպրոցական դաստիարակչական աշխատանքների շրջանակում նախատեսվում են մշակութային այցելություններ, գրական ունկնդրումներ, ստեղծագործական և այլ գործունեություններ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունը պայմանավորված է գյուղական դպրոցի միջավայրով, որն ունի կրթադաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման իր յուրահատկությունները։ Գյուղական համայնքում դպրոցը հաճախ ոչ միայն կրթական հաստատություն է, այլև մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոն, ուստի նրա արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է անմիջականորեն կապված լինել համայնքի մշակութային միջավայրի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աշակերտների գեղագիտական պահանջմունքների մակարդակը, նրանց հետաքրքրությունները արվեստի տարբեր տեսակների նկատմամբ, մշակութային միջոցառումներին մասնակցության ակտիվությունը, ստեղծագործական հակումները և գեղագիտական արժեքների ընկալման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավագ դպրոցական տարիքին, քանի որ այս փուլում զարգանում է սովորողների ինքնուրույն մտածողությունը, արժեքային համակարգը, սեփական դիրքորոշումները ձևավորելու կարողությունը և մշակութային նախասիրությունների գիտակցված ընտրությունը։ Այդ պատճառով գեղագիտական դաստիարակությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ աշակերտներին առաջարկվում է ոչ միայն պատրաստի մշակութային բովանդակություն, այլև ինքնուրույն ընտրության, քննարկման, ստեղծագործելու և սեփական կարծիքն արտահայտելու հնարավորություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արվեստի և գրականության խմբակներ, երաժշտական և թատերական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, ստեղծագործական մրցույթներ, գրական քննարկումներ, մշակութային հաստատություններ այցելություններ, էքսկուրսիաներ, ժողովրդական արվեստին և ազգային մշակութային ժառանգությանը նվիրված միջոցառումներ։ ՀՀ գործող կրթական կարգավորումներում ևս դասղեկի գործունեության շրջանակում առանձնացվում են բանավեճերը, դերային խաղերը, ցերեկույթները, մրցույթները, արշավները, պատմամշակութային հաստատություններ այցելությունները և գրական ունկնդրումները՝ որպես սովորողների, այդ թվում՝ գեղագիտական դաստիարակությանը նպաստող միջոցներ։ Գյուղական դպրոցում առանձնահատուկ հնարավորություն կարող է ընձեռել տեղական մշակութային միջավայրի օգտագործումը։ Համայնքի պատմությունը, ժողովրդական ավանդույթները, երգը, պարը, ձեռարվեստը, ճարտարապետական և բնապատմական միջավայրը կարող են վերածվել գեղագիտական դաստիարակության բնական կրթական ռեսուրսների։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գեղագիտական արժեքները կապել աշակերտի սեփական կենսափորձի և համայնքի մշակութային ժառանգության հետ, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են դառնալ ավելի հասկանալի և անձնապես նշանակալի։ Հետազոտության մեջ կարող են առանձնացվել նաև մանկավարժական այն պայմանները, որոնք ապահովում են գեղագիտական պահանջմունքների ձևավորման արդյունավետությունը։ Դրանցից կարևոր են աշակերտների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, նրանց հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, ստեղծագործական նախաձեռնության խրախուսումը, գործունեության բազմազանությունը, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, ինչպես նաև դպրոցի և համայնքի մշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Ժամանակակից կրթական մոտեցումներում ևս ընդգծվում է սովորողի անհատական և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման, ընտանիքի հետ համագործակցության և բազմազան դաստիարակչական գործունեության կազմակերպման նշանակությունը։ Կարևոր խնդիր է նաև գեղագիտական դաստիարակության մեթոդների ընտրությունը։ Միայն տեղեկատվական կամ բացատրական մեթոդների կիրառումը կարող է բավարար չլինել գեղագիտական պահանջմունքների իրական ձևավորման համար։ Առավել արդյունավետ կարող են լինել ակտիվ և ստեղծագործական մեթոդները՝ քննարկումները, բանավեճերը, նախագծային աշխատանքները, արվեստի ստեղծագործությունների վերլուծությունը, դերային խաղերը, ստեղծագործական առաջադրանքները և աշակերտների ինքնուրույն նախաձեռնությունները։ Նման գործունեությունը սովորողին դարձնում է ոչ միայն գեղագիտական արժեքների ընկալող, այլև դրանց ստեղծման և գնահատման գործընթացի ակտիվ մասնակից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերը։ Մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես գեղագիտական միջավայրի կազմակերպիչ և անձնական օրինակ։ Նրա մշակութային հետաքրքրությունները, հաղորդակցման ոճը, արվեստի նկատմամբ վերաբերմունքը և աշակերտների ստեղծագործական նախաձեռնությունների նկատմամբ աջակցությունը կարող են էապես ազդել դաստիարակության արդյունքների վրա։ Գործնական կարևորություն ունի նաև ծնողների ներգրավումը, քանի որ ընտանիքը նույնպես մասնակցում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Աշխատության փորձարարական մասը կարող է ներառել աշակերտների հարցումներ, դիտարկումներ, զրույցներ, ստեղծագործական առաջադրանքների արդյունքների վերլուծություն և տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրություն։ Այդ մեթոդների միջոցով հնարավոր է գնահատել սովորողների գեղագիտական պահանջմունքների նախնական մակարդակը, իրականացնել նպատակային մանկավարժական միջամտություն և հետագայում պարզել դրա արդյունավետությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել գյուղական դպրոցների համար արտադասարանական և արտադպրոցական գեղագիտական դաստիարակության ծրագրերի, միջոցառումների համակարգի և մեթոդական առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են նպաստել դպրոցական միջավայրի մշակութային հարստացմանը, աշակերտների ստեղծագործական ներուժի բացահայտմանը և համայնքի մշակութային կյանքում նրանց ակտիվ մասնակցությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, դասղեկներին, գեղագիտական դաստիարակության մասնագետներին, դպրոցների կազմակերպիչներին, կրթության կառավարման մասնագետներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու այնպիսի մանկավարժական պայմանների համակարգ, որի միջոցով գյուղական դպրոցի արտադասարանական և արտադպրոցական գործունեությունը կարող է վերածվել ավագ դպրոցականների գեղագիտական պահանջմունքների, ստեղծագործական կարողությունների և մշակութային արժեքների նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման արդյունավետ միջավայրի։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է գյուղմեքենաների մեքենամասերի շրջատաշման և ռանդման գործընթացներում մետաղահատ հաստոցների թրթռակայունության (vibration stability) տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մեքենաշինության ճշգրիտ մշակման գործընթացների որակի և արտադրողականության բարձրացման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում են կտրող գործընթացների ընթացքում առաջացող ինքնաթրթռումների և հարկադրված տատանումների ֆիզիկական մեխանիզմները, դրանց ազդեցությունը մակերեսի որակի, գործիքի մաշվածության և մշակման ճշգրտության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի դինամիկ կայունության մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որտեղ դիտարկվում են «մեքենա–գործիք–դետալ» համակարգի թրթռային բնութագրերը, սեփական հաճախականությունները և դամփֆինգի գործակիցները։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տեխնոլոգիական լուծումներ՝ կտրող ռեժիմների օպտիմալ ընտրություն, գործիքային համակարգերի կոշտության բարձրացում, հակաթրթռային սարքերի կիրառություն և կառավարման ադապտիվ մեթոդներ, որոնք նպաստում են գործընթացի կայունացմանը։ Վերլուծվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք հաստատում են առաջարկվող մոտեցումների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Գրքի նպատակն է ձևավորել համալիր գիտական և ինժեներական հիմք գյուղմեքենաշինության մեջ մետաղահատ գործընթացների թրթռակայունության բարելավման համար։

Literature

Գիտաժողովային նյութերի այս ժողովածուն ընդգրկում է հայ-ֆրանսիական պատմական, մշակութային և գիտական առնչություններին նվիրված ուսումնասիրություններ ու զեկուցումներ։ Ներկայացված նյութերում քննության են առնվում երկու ժողովուրդների միջև տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական, հասարակական, կրթական, գրական և մշակութային կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական փոխհարաբերությունների զարգացմանը, մշակութային արժեքների փոխանակմանը, գրական ու գեղարվեստական ազդեցություններին և գիտակրթական համագործակցության տարբեր դրսևորումներին։ Հոդվածներում կարող են լուսաբանվել նաև հայ համայնքների դերը, մտավորականների ու մշակույթի գործիչների գործունեությունը, թարգմանական կապերը և փոխադարձ մշակութային ընկալման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս տարբեր գիտակարգերի տեսանկյունից դիտարկելու հայ-ֆրանսիական երկխոսության ձևավորման ու զարգացման ընթացքը և բացահայտելու դրա պատմամշակութային նշանակությունը։ Նյութերի բազմաբնույթ ընդգրկումը նպաստում է երկու երկրների ու ժողովուրդների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հետագա ուսումնասիրությունների համար նոր ուղղությունների առանձնացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, ֆրանսագետների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։