Քաղաքական բանավեճի լեզվամշակույթը

Политология

Աշխատանքը նվիրված է Ալեքսիս դը Տոկվիլի ժողովրդավարության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը և դրա քննադատական վերաիմաստավորմանը ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Տոկվիլի այն պատկերացումն է, որ ժողովրդավարությունը միայն պետական կառավարման ձև չէ, այլ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական մշակույթի, քաղաքացիների վարքագծի և իշխանության ու հասարակության փոխհարաբերությունների ամբողջական համակարգ։ Նրա մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ժողովրդավարական հասարակության զարգացումը միաժամանակ ստեղծում է քաղաքական հավասարության ընդլայնման, անհատի ազատության ամրապնդման և քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություններ, բայց կարող է առաջացնել նաև նոր վտանգներ՝ կապված անհատականացման, մեծամասնության գերիշխանության և հասարակական պասիվության հետ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ժողովրդավարության վերաբերյալ Տոկվիլի հիմնական գաղափարները, մասնավորապես՝ քաղաքական և սոցիալական հավասարության, ազատության, քաղաքացիական մասնակցության, տեղական ինքնակառավարման, միավորումների ազատության և ժողովրդավարական մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մեծամասնության բռնապետության գաղափարը, որի միջոցով Տոկվիլը մատնանշում էր այն վտանգը, երբ ժողովրդավարական մեծամասնությունը կարող է ճնշել փոքրամասնությունների կամ անհատների իրավունքներն ու ազատությունները։ Այս խնդիրը ժամանակակից պայմաններում կարող է դիտարկվել մարդու իրավունքների, սահմանադրական վերահսկողության, անկախ ինստիտուտների և քաղաքական բազմակարծության պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև անհատականության և քաղաքացիների հասարակական պասիվության խնդիրը։ Տոկվիլի դիտարկմամբ՝ ժողովրդավարական հասարակությունում անհատների սոցիալական և տնտեսական հավասարության խորացումը կարող է միաժամանակ ուժեղացնել անձնական շահերի վրա կենտրոնանալու միտումը և թուլացնել հասարակական կապերը։ Այդ երևույթը ժամանակակից պայմաններում կարող է համադրվել քաղաքացիական մասնակցության փոփոխվող ձևերի, հասարակական վստահության մակարդակի, քաղաքական ապատիայի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման և քաղաքացիական միավորումների դերին։ Տոկվիլի համար ժողովրդավարության կայունությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքացիների՝ ինքնակազմակերպվելու, ընդհանուր խնդիրներ լուծելու և պետական իշխանությունից անկախ հասարակական կապեր ձևավորելու կարողությամբ։ Ժամանակակից հասարակություններում այս գաղափարը կարող է կիրառվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, համայնքային նախաձեռնությունների, հասարակական շարժումների և այլ մասնակցային կառույցների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ազատության և հավասարության հարաբերակցությանը։ Տոկվիլյան մոտեցման կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ինչպես կարելի է համատեղել սոցիալական հավասարության ձգտումը անհատի քաղաքական և քաղաքացիական ազատությունների պահպանման հետ։ Հավասարության բացարձակացման դեպքում կարող են առաջանալ պետական կենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության սահմանափակման վտանգներ, մինչդեռ չափազանց մեծ սոցիալական անհավասարությունը կարող է թուլացնել ժողովրդավարական համակարգի լեգիտիմությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը։ Աշխատանքի քննադատական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե Տոկվիլի գաղափարներից որոնք են պահպանել իրենց արդիականությունը, իսկ որոնք պահանջում են վերաիմաստավորում՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ժողովրդավարությունների կառուցվածքային փոփոխությունները։ Գլոբալացումը, զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերի զարգացումը, քաղաքական պոպուլիզմի տարածումը, հասարակական բևեռացումը, ապատեղեկատվությունը, տնտեսական անհավասարությունը և պետական կառավարման ինստիտուտների նկատմամբ վստահության փոփոխությունները ստեղծում են նոր պայմաններ, որոնք Տոկվիլի ժամանակաշրջանում գոյություն չունեին։ Միևնույն ժամանակ նրա ուշադրությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևական կառուցվածքից բացի հասարակական սովորույթների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիների վարքագծի նկատմամբ շարունակում է կարևոր տեսական գործիք լինել ժամանակակից ժողովրդավարությունների խնդիրները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է քննության առնել նաև կենտրոնացման և ապակենտրոնացման խնդիրը։ Տոկվիլը մեծ նշանակություն էր տալիս տեղական ինքնակառավարմանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքացիների քաղաքական փորձի և պատասխանատվության ձևավորման միջավայր։ Ժամանակակից պայմաններում այս մոտեցումը կարող է կապվել համայնքային կառավարման, մասնակցային ժողովրդավարության և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության հետ։ Աշխատանքի տեսական արժեքը կայանում է դասական քաղաքական մտքի և ժամանակակից ժողովրդավարության խնդիրների միջև կապի հաստատման մեջ։ Տոկվիլյան գաղափարների քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատելու նրա տեսության պատմական նշանակությունը, այլև օգտագործելու այն ժամանակակից քաղաքական համակարգերի ուժեղ և թույլ կողմերը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ժողովրդավարությունը դիտարկում է որպես մշտական հավասարակշռության պահանջող համակարգ, որտեղ ազատությունը, հավասարությունը, մեծամասնության իշխանությունը, փոքրամասնությունների իրավունքները, քաղաքացիական մասնակցությունը և պետական կենտրոնացման սահմանափակումը փոխկապակցված են։ Տոկվիլի հայեցակարգի ժամանակակից քննությունը ցույց է տալիս, որ նրա բարձրացրած մի շարք խնդիրներ շարունակում են արդիական մնալ, թեև դրանց դրսևորման ձևերը փոփոխվել են՝ նոր տեխնոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությամբ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում թեյի արտադրության գործընթացների կառավարման կատարելագործմանը և արտադրանքի որակի բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են թեյի արտադրության տեխնոլոգիական փուլերը, հումքի ստացման և մշակման առանձնահատկությունները, արտադրական գործընթացների կազմակերպման սկզբունքները և որակի վերահսկման ժամանակակից մոտեցումները։ Աշխատությունում վերլուծվում են թեյի մշակության, հավաքման, չորացման, վերամշակման և փաթեթավորման գործընթացների վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են արտադրողականության բարձրացման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և արտադրանքի մրցունակության ապահովման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում որակի կառավարման համակարգերին, տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացմանը, շուկայական պահանջներին համապատասխան արտադրության կազմակերպմանը և ոլորտի զարգացման խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել թեյի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, արտադրանքի որակի կայունացմանը և արդյունաբերական կառավարման համակարգերի կատարելագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել սննդի արդյունաբերության մասնագետների, գյուղատնտեսների, արտադրության կառավարման ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև թեյի արտադրության տեխնոլոգիաներով և ագրոբիզնեսով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսարևմտյան Իրանում բնակվող ժողովուրդների գենետիկական կառուցվածքի, նրանց միջև կենսաբանական ազգակցության և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հայրական և մայրական գծերով փոխանցվող գենետիկական մարկերների համադրված վերլուծության միջոցով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Y քրոմոսոմի և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի փոփոխականության վրա, որոնք պոպուլյացիոն գենետիկայում հնարավորություն են տալիս համապատասխանաբար ուսումնասիրել հայրական և մայրական ծագումնաբանական գծերի տարածվածությունն ու բազմազանությունը։ Տարբեր բնակչական խմբերից ստացված տվյալների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով գնահատվում են գենետիկական նմանություններն ու տարբերությունները, առանձին գենետիկական գծերի հաճախականությունները և պոպուլյացիաների միջև հնարավոր պատմական կապերը։ Կարևորվում է տարածաշրջանի աշխարհագրական և պատմամշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությունը բնակչության գենետիկական կազմի ձևավորման վրա, քանի որ Հյուսիսարևմտյան Իրանը պատմականորեն գտնվել է տարբեր ժողովուրդների տեղաշարժերի, առևտրային ճանապարհների և մշակութային փոխազդեցությունների տարածքում։ Գենետիկական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բնակչության ձևավորման երկարաժամկետ գործընթացները, հնարավոր միգրացիոն հոսքերը, տարբեր խմբերի միջև գենային փոխանակությունը և որոշ հայրական կամ մայրական գծերի աշխարհագրական տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Y քրոմոսոմային և միտոքոնդրիումային տվյալների համեմատությանը, քանի որ դրանց միջև արձանագրվող տարբերությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել անցյալում տղամարդկանց և կանանց տեղաշարժերի ու ժողովրդագրական գործընթացների առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև ուսումնասիրվող խմբերի տվյալների համեմատություն հարևան տարածաշրջանների և այլ պոպուլյացիաների գենետիկական ցուցանիշների հետ՝ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխհարաբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրությունը կատարվում է բնակչությունների պատմության վերակառուցման համատեքստում և չի ենթադրում անհատների մշակութային, լեզվական կամ ազգային ինքնության որոշում միայն կենսաբանական տվյալների հիման վրա։ Աշխատությունը համադրում է գենետիկայի, մարդաբանության, ժողովրդագրության և բնակչությունների պատմության մոտեցումները՝ տարածաշրջանի բնակչական կազմի ձևավորման վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պոպուլյացիոն և էվոլյուցիոն գենետիկայի, մոլեկուլային մարդաբանության, պատմական ժողովրդագրության և տարածաշրջանի ժողովուրդների ծագման ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Համո Սահյանի պոետիկայի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա քնարերգության գեղարվեստական ինքնատիպությունը, թեմատիկ ու գաղափարական առանձնահատկությունները, լեզվաոճական համակարգը և բանաստեղծական մտածողության հիմնական դրսևորումները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Սահյանի ստեղծագործական աշխարհի այն բնորոշ գծերն են, որոնց շնորհիվ նրա պոեզիան առանձնանում է բնության, հայրենի հողի, մարդու ներաշխարհի, հիշողության, ժամանակի և գոյության թեմաների յուրօրինակ մեկնաբանությամբ։ Հեղինակը դիտարկում է բնության և մարդու փոխհարաբերությունը որպես բանաստեղծական աշխարհի առանցքային սկզբունք՝ ցույց տալով, թե ինչպես են բնապատկերները վերածվում հոգեբանական և փիլիսոփայական իմաստների կրողների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքին, պատկերային համակարգին, փոխաբերություններին, խորհրդանիշներին, կրկնություններին, հնչերանգին և ռիթմական կազմակերպմանը, ինչպես նաև ժողովրդական խոսքի ու ազգային լեզվամտածողության տարրերի կիրառությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Սահյանի քնարական հերոսի ներաշխարհը, նրա վերաբերմունքը հայրենիքի, մարդու և ժամանակի նկատմամբ, ինչպես նաև բանաստեղծի կողմից պարզ ու անմիջական խոսքի միջոցով խորքային գաղափարներ արտահայտելու եղանակները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է նաև հեղինակի ստեղծագործական լեզվի և ավանդական ու նորարարական պոետական միջոցների փոխհարաբերության քննությունը, որի միջոցով ներկայացվում է Սահյանի տեղն ու նշանակությունը հայ նորագույն քնարերգության մեջ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետների, գրականագետների, լեզվաբանների, դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև հետաքրքրել Համո Սահյանի ստեղծագործությունը խորությամբ ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է լեյկեմիան արգելակող գործոնի՝ LIF-ի, նշանակության ուսումնասիրությանը մարդու վերարտադրողական գործընթացներում։ Այն ներկայացված է որպես գրականության տեսություն և դիտարկում է տվյալ ցիտոկինի դերը վերարտադրողական համակարգի տարբեր փուլերում, հատկապես արգանդի էնդոմետրիումի պատրաստվածության, սաղմի իմպլանտացիայի և հղիության սկզբնական փուլերի ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտության առանցքում է այն պատկերացումը, որ հաջող իմպլանտացիան պայմանավորված է ոչ միայն սաղմի կենսունակությամբ, այլև էնդոմետրիումի համապատասխան մոլեկուլային և բջջային վիճակով, որի ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն ցիտոկինները և աճի գործոնները։ LIF-ը դիտարկվում է որպես այդ կարգավորող համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը մասնակցում է էնդոմետրիումի ընկալունակության և սաղմի ու մայրական հյուսվածքների փոխազդեցության գործընթացներին։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև LIF-ի և դրա ազդանշանային համակարգերի հնարավոր կապին տրոֆոբլաստի կենսաբանության, իմպլանտացիայի և վաղ հղիության զարգացման հետ։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակը կապված է նաև անպտղության պատճառների ուսումնասիրության հետ, քանի որ էնդոմետրիումի ոչ բավարար ընկալունակությունը կարող է խոչընդոտել սաղմի հաջող ամրացմանը։ Այս համատեքստում LIF-ի մակարդակի կամ արտահայտվածության ուսումնասիրությունը ներկայացվում է որպես վերարտադրողական գործընթացների հնարավոր կենսաբանական ցուցիչի ուսումնասիրման ուղղություն։ Գրականության տվյալները ցույց են տալիս, որ LIF-ի դերը քննարկվում է նաև օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների, մասնավորապես արտամարմնային բեղմնավորման շրջանակում՝ կապված էնդոմետրիումի ընկալունակության և իմպլանտացիայի հավանականության գնահատման հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ համադրում է վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի, էնդոկրին և իմունաբանական կարգավորման վերաբերյալ տվյալները և ընդգծում է մոլեկուլային գործոնների նշանակությունը մարդու վերարտադրողական հաջողության ապահովման գործում։ Աղբյուրների տվյալներով՝ տվյալ թեմայով ուսումնասիրությունը հրապարակվել է նաև որպես 2004 թվականի գիտական աշխատանք, իսկ նույն հեղինակների հոդվածը տպագրվել է «Ակուշերություն և գինեկոլոգիա» ամսագրում՝ 2004 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարող է հետաքրքրել վերարտադրողական բժշկության, գինեկոլոգիայի, սաղմնաբանության և վերարտադրողական իմունոլոգիայի ոլորտներով զբաղվող մասնագետներին և հետազոտողներին՝ որպես մարդու իմպլանտացիայի և պտղաբերության մոլեկուլային մեխանիզմների վերաբերյալ տեսական աղբյուր։

Экономика

Տնտեսագիտական և տարածաշրջանային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների արտաքին տնտեսական կապերի զարգացման հիմնախնդիրների, միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնման և տարածքային տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերությունների ձևավորման նախադրյալները և արտաքին տնտեսական գործունեության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարզերի և համայնքների արտադրական, ներդրումային, արտահանման ու զբոսաշրջային ներուժին, ինչպես նաև միջազգային շուկաներում դրանց տնտեսական հնարավորությունների ներկայացման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են արտաքին առևտրային կապերի զարգացման վրա ազդող աշխարհագրական, ենթակառուցվածքային, ֆինանսական, կազմակերպական և իրավական գործոնները։ Քննարկվում են նաև միջտարածաշրջանային և անդրսահմանային համագործակցության հնարավորությունները, օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման պայմանները, տեղական արտադրանքի արտահանման խթանման և միջազգային գործընկերային հարաբերությունների հաստատման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարածքային կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերը արտաքին տնտեսական կապերի զարգացման գործում, պետական աջակցության գործիքները և միջազգային համագործակցության ծրագրերի կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանային տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցմանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը և վարչատարածքային միավորների տնտեսական մրցունակության բարձրացման ուղիներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանային տնտեսագիտության, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, տարածքային կառավարման և տնտեսական զարգացման քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։