Քանակական մեթոդները ֆինանսներում

Биология

Գիրքը նվիրված է ֆոսֆոտրիոզների կատաբոլիզմին մասնակցող ֆերմենտների վերամոլեկուլային (նադմոլեկուլային) կազմակերպության և դրանց ակտիվության կարգավորման մեխանիզմների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բջջային նյութափոխանակության տարածական-կառուցվածքային վերահսկման դերը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են գլիկոլիտիկ ուղու հիմնական ֆերմենտների կառուցվածքային-ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, դրանց փոխազդեցությունը բազմաֆերմենտային կոմպլեքսներում և մետաբոլիտների հոսքերի կազմակերպման սկզբունքները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆերմենտների ակտիվության կարգավորման ալոստերիկ մեխանիզմները, հետթարգմանական մոդիֆիկացիաների ազդեցությունը և բջջային կոմպարտմենտալացման դերը նյութափոխանակային վերահսկման մեջ։ Գրքում քննարկվում են նաև ժամանակակից փորձարարական մոտեցումները՝ սպեկտրոսկոպիա, կառուցվածքային կենսաբանություն, մոլեկուլային մոդելավորում, որոնք օգտագործվում են ֆերմենտային համակարգերի դինամիկայի ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ փոխանակության կարգավորման ինտեգրացված մոդելներին և բջջի մետաբոլիկ հարմարվողականության մեխանիզմներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական կենսաքիմիայի և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները՝ առաջարկելով նոր պատկերացումներ ֆերմենտային համակարգերի կազմակերպման և կարգավորման վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է կենսաքիմիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսաֆիզիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է առաձգական գլանաձև մարմինների կոնտակտային փոխազդեցության տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով շփման, ջերմության առաջացման և մակերևույթների մաշվածության ազդեցությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիկական գործընթացների վրա, որոնք զարգանում են երկու առաձգական մարմինների շփման գոտում արտաքին բեռնվածքների և հարաբերական շարժման պայմաններում։ Քննության են առնվում կոնտակտային ճնշումների, շոշափող լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը մարմինների երկրաչափական պարամետրերից, նյութերի առաձգական հատկություններից և բեռնավորման պայմաններից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում շփման գործոնին, քանի որ կոնտակտային մակերևույթների հարաբերական շարժման ժամանակ առաջացող շփման ուժերը փոփոխում են համակարգի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը և կարող են էական ազդեցություն ունենալ մակերևութային շերտերի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրվում է նորմալ և շոշափող ուժերի փոխկապակցված ազդեցությունը՝ տարբեր շփման պայմաններում կոնտակտային գոտու մեխանիկական վիճակը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև շփման հետևանքով առաջացող ջերմության ուսումնասիրությունը։ Մեխանիկական էներգիայի մի մասի ջերմային էներգիայի վերածման արդյունքում կոնտակտային մակերևույթների շրջանում ձևավորվում են ջերմաստիճանային դաշտեր, որոնք կարող են առաջացնել լրացուցիչ ջերմային դեֆորմացիաներ և փոխել մարմինների սկզբնական կոնտակտային պայմանները։ Այդ պատճառով մեխանիկական և ջերմային երևույթները դիտարկվում են որպես փոխադարձաբար կապված գործընթացներ։ Քննության են առնվում ջերմության առաջացման ինտենսիվությունը, մարմիններում դրա տարածումը և ջերմաստիճանային փոփոխությունների ազդեցությունը կոնտակտային ճնշումների ու դեֆորմացիաների վրա։ Առանձին ուղղություն է մակերևույթների մաշվածության ուսումնասիրությունը, որը երկարատև աշխատանքի ընթացքում հանգեցնում է մարմինների սկզբնական երկրաչափության աստիճանական փոփոխության։ Մաշվածության հետևանքով կարող են փոփոխվել կոնտակտային գոտու չափերը, ճնշումների բաշխումը և ամբողջ համակարգի աշխատանքի պայմանները, ուստի այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես մակերևութային երևույթ, այլև որպես կոնտակտային խնդրի ժամանակային զարգացումը պայմանավորող գործոն։ Ուսումնասիրվում են մաշվածության արագության և ինտենսիվության կախվածությունները կոնտակտային ճնշումից, հարաբերական շարժումից, շփման պայմաններից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Շփման, ջերմային ազդեցությունների և մաշվածության համատեղ հաշվառումը հնարավորություն է տալիս կառուցել իրական տեխնիկական համակարգերի աշխատանքային պայմաններին առավել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ։ Խնդիրների ձևակերպման ժամանակ կիրառվում են առաձգականության տեսության հիմնական հավասարումները, կոնտակտային և սահմանային պայմանները, ջերմահաղորդականության հարաբերությունները և մաշվածությունը նկարագրող մոդելները։ Դիտարկվում են համապատասխան խնդիրների լուծման անալիտիկ և թվային եղանակները՝ հնարավորություն տալով որոշել համակարգի հիմնական մեխանիկական ու ջերմային բնութագրերը։ Թվային մեթոդների կիրառումը հատկապես կարևոր է փոխկապակցված ոչ գծային գործընթացների ուսումնասիրության համար, երբ պարզեցված անալիտիկ մոտեցումները չեն կարող ամբողջությամբ նկարագրել մարմինների վարքը։ Հաշվարկային փորձերի միջոցով հնարավոր է գնահատել շփման գործակցի, արտաքին բեռնվածքի, նյութերի հատկությունների, մարմինների չափերի և ջերմային պայմանների փոփոխության ազդեցությունը կոնտակտային համակարգի վրա։ Կարևորվում է նաև տարբեր աշխատանքային ռեժիմների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ առավել վտանգավոր կամ ինտենսիվ մաշվածություն առաջացնող պայմանները բացահայտելու նպատակով։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կոնտակտային հանգույցների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, նյութերի ընտրության և շահագործական հուսալիության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրության կիրառական նշանակությունը կապված է մեքենաշինական այն համակարգերի հետ, որոնց աշխատանքում առկա է գլանաձև տարրերի երկարատև կամ պարբերական կոնտակտային փոխազդեցություն։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել հանգույցների աշխատունակությունը, կանխատեսել մակերևույթների աստիճանական փոփոխությունները և նախագծման փուլում հաշվի առնել շփման ու ջերմային ազդեցությունների հետևանքները։ Միաժամանակ մաշվածության մոդելավորումը կարևոր է մեքենաների և մեխանիզմների ծառայության ժամկետի գնահատման ու դրանց կառուցվածքային կատարելագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունը տեսական մեխանիկայի և ինժեներական կիրառությունների միջև կապող հետազոտական ուղղություն է՝ համատեղելով առաձգականության տեսությունը, ջերմամեխանիկան և տրիբոլոգիան։ Այն կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, մեքենաշինության, կոնտակտային մեխանիկայի, տրիբոլոգիայի, նյութագիտության և հաշվողական մեխանիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, նախագծողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Политология

Տեքստը անդրադառնում է Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած զանգվածային բնակչության տեղահանման գործընթացին, որի ընթացքում, ըստ հաղորդվող տվյալների, տարածաշրջանի բնակիչների շուրջ 80 տոկոսը ստիպված է եղել լքել իր բնակավայրերը։ Իրադարձությունը ներկայացվում է որպես լայնածավալ հումանիտար ճգնաժամի մաս, որը ծագել է ռազմական և քաղաքական սրացումների հետևանքով՝ կապված երկարամյա հակամարտության հետ Լեռնային Ղարաբաղ-ի կարգավիճակի շուրջ, որտեղ հիմնական ներգրավված կողմերից է Ադրբեջան-ը։ Նյութում ընդգծվում է բնակչության զանգվածային արտագաղթի սոցիալական և հոգեբանական հետևանքները, ներառյալ սեփականության կորուստը, անվտանգության խնդիրները և փախստականների հոսքը դեպի Հայաստան։ Վերլուծական տեսանկյունից քննարկվում են նաև միջազգային արձագանքները, հումանիտար կազմակերպությունների գնահատականները և տարածաշրջանային կայունության վրա ազդեցությունը։ Իրադարձությունը դիտարկվում է որպես հակամարտության վերջին փուլերից մեկը, որը հանգեցրել է ժողովրդագրական կտրուկ փոփոխությունների և խորացրել է տարածաշրջանային լարվածությունը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմաիրավական, տեսական և գործնական տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են բարձրագույն դատական ատյանի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղն ու դերը Հայաստանի դատական իշխանության համակարգում, ինչպես նաև դատական պաշտպանության և արդարադատության արդյունավետ իրականացման գործում ունեցած նշանակությունը։ Պատմաիրավական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու վճռաբեկ ատյանի ինստիտուտի ձևավորման գործընթացին, դրա իրավական կարգավորման փոփոխություններին և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած գործառույթների զարգացմանը։ Տեսական հատվածում ուշադրություն է դարձվում վճռաբեկ դատարանի իրավական բնույթին, լիազորություններին, դատական ակտերի վերանայման սահմաններին, դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման և օրենքի միատեսակ կիրառության խնդիրներին։ Գործնական վերլուծության շրջանակում կարևորվում է վճռաբեկ վարույթի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ դատական ակտերի բողոքարկման հիմքերը, ընդունելիության չափանիշները, դատարանի կողմից իրավական հարցերի գնահատումը և կայացվող որոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների հետագա գործունեության վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև դատական իշխանության անկախության, իրավական որոշակիության, արդար դատաքննության և անձի դատական պաշտպանության իրավունքի ապահովման հետ կապված խնդիրներին։ Վճռաբեկ դատարանի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կոնկրետ գործերի վերանայման մեխանիզմ, այլև որպես իրավական համակարգում միասնական և կանխատեսելի դատական պրակտիկայի ձևավորման կարևոր գործիք։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և դատական համակարգի գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար՝ նպաստելով վճռաբեկ արդարադատության դերի և իրավական կարգավիճակի ավելի խորքային ընկալմանը։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական համակարգերում և ցանցային միջավայրերում տվյալների հոսքերի արդյունավետ կազմակերպման ու կառավարման մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տեղեկատվության փոխանցման արագությունը, նվազեցնել համակարգի ծանրաբեռնվածությունը և ապահովել առկա հաշվարկային ու հաղորդակցական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործումը։ Հետազոտության շրջանակում տեղեկատվական հոսքը դիտարկվում է որպես տվյալների ձևավորման, փոխանցման, մշակման, պահպանման և սպառողին հասցնելու փոխկապակցված գործընթացների ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համակարգի տարբեր հանգույցների միջև տվյալների բաշխման, հաղորդակցական ուղիների ընտրության, թողունակության օգտագործման և առաջացող ծանրաբեռնվածության գնահատման խնդիրներին։ Քննվում են այն գործոնները, որոնք կարող են առաջացնել տեղեկատվության փոխանցման ուշացումներ, տվյալների կուտակում, առանձին հանգույցների գերբեռնվածություն կամ համակարգի ընդհանուր արտադրողականության նվազում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղեկատվական հոսքերի կառուցվածքի մաթեմատիկական և ալգորիթմական ներկայացումը, որը հնարավորություն է տալիս սահմանել օպտիմալացման չափանիշներ և համեմատել տվյալների կառավարման տարբեր ռազմավարություններ։ Որպես հիմնական չափանիշներ կարող են դիտարկվել փոխանցման ժամանակը, թողունակությունը, համակարգի ռեսուրսների զբաղվածությունը, տվյալների մշակման հերթերը և ծառայության ընդհանուր արդյունավետությունը։ Կարևորվում է տեղեկատվության փոխանցման երթուղիների օպտիմալ ընտրությունը՝ հատկապես այն համակարգերում, որտեղ տվյալները կարող են միևնույն նպատակակետին հասնել մի քանի տարբեր ճանապարհներով։ Դիտարկվում են նաև առաջնահերթությունների սահմանման, հոսքերի դասակարգման և ռեսուրսների դինամիկ բաշխման մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգի աշխատանքը հարմարեցնել ընթացիկ ծանրաբեռնվածությանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական հոսքերի փոփոխական բնույթին, քանի որ դրանց ինտենսիվությունը, կառուցվածքը և ուղղությունը կարող են ժամանակի ընթացքում փոփոխվել։ Այդ պայմաններում արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն նախապես սահմանված կանոնների կիրառում, այլև համակարգի ընթացիկ վիճակի գնահատման և համապատասխան կառավարման որոշումների ընդունման մեխանիզմներ։ Մշակվող մեթոդների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական համեմատությունների միջոցով՝ ուսումնասիրելով տարբեր ալգորիթմների ազդեցությունը տվյալների փոխանցման արագության, ծանրաբեռնվածության հավասարակշռման և համակարգի կայուն աշխատանքի վրա։ Օպտիմալացման մոտեցումների կիրառումը կարող է նպաստել մեծածավալ տվյալների մշակման, բաշխված տեղեկատվական համակարգերի, համակարգչային ցանցերի և կառավարման ավտոմատացված համակարգերի աշխատանքի կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, համակարգչային ցանցերի, օպտիմալացման մեթոդների, տվյալների կառավարման և բաշխված համակարգերի նախագծման ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական վերափոխումների և զբաղվածության ոլորտում առաջացած հիմնախնդիրների փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում աշխատանքի շուկայի կառուցվածքային փոփոխություններն են, աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, գործազրկության առաջացման գործոնները և բնակչության տնտեսական ակտիվության փոփոխությունները։ Քննության են առնվում տնտեսության տարբեր ճյուղերում սեփականության ձևերի, արտադրական հարաբերությունների և կազմակերպական կառուցվածքների վերափոխումների ազդեցությունները զբաղվածության մակարդակի ու կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին, որոնք պայմանավորված են արտադրության ծավալների փոփոխությամբ, ձեռնարկությունների վերակազմավորմամբ, մասնավոր հատվածի ձևավորմամբ և աշխատատեղերի կառուցվածքի փոփոխությամբ։ Ուսումնասիրվում են գործազրկության տարբեր դրսևորումները, աշխատուժի մասնագիտական և տարածքային շարժունակությունը, աշխատանքի շուկայում պահանջվող որակավորումների փոփոխությունը և աշխատուժի վերապատրաստման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական զբաղվածության քաղաքականության վերլուծությունը՝ ներառելով աշխատանքի տեղավորման աջակցության, մասնագիտական ուսուցման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և սոցիալական պաշտպանության հետ կապված մոտեցումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման նշանակությանը՝ այն դիտարկելով որպես տնտեսական ակտիվության և զբաղվածության ընդլայնման հնարավոր ուղղություն։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տարածքային անհամաչափություններին, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում աշխատանքի հնարավորությունների տարբերություններին, ինչպես նաև աշխատանքային միգրացիայի և բնակչության եկամուտների հետ զբաղվածության փոխկապակցվածությանը։ Տնտեսական բարեփոխումների և աշխատանքի շուկայի ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների սոցիալական ազդեցությունները և գնահատելու զբաղվածության կարգավորման մեխանիզմների դերը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը զբաղվածության հիմնախնդիրները դիտարկում է տնտեսական վերափոխումների լայն համատեքստում՝ համադրելով մակրոտնտեսական գործընթացների, աշխատանքի շուկայի, սոցիալական քաղաքականության և մարդկային ռեսուրսների օգտագործման հարցերը։