Կաթի փորձաքննությունը և սանիտարական գնահատականը՝ կովերին ցորենի խմորման մնացորդներով կերակրելու դեպքում

Экономика

Ինստիտուտները և արդյունավետ շուկան տնտեսական համակարգի երկու փոխկապակցված հասկացություններ են, որոնք կարևոր դեր ունեն շուկայի կայունության և զարգացման ապահովման գործում։ Ինստիտուտները ձևական և ոչ ձևական կանոնների, օրենքների, նորմերի և կազմակերպությունների ամբողջությունն են, որոնք կարգավորում են տնտեսական հարաբերությունները։ Դրանք ներառում են պետական մարմիններ, օրենքներ, դատական համակարգ, ֆինանսական վերահսկողություն, ինչպես նաև հասարակական վարքագծի ընդունված կանոններ։ Ինստիտուտների հիմնական էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք նվազեցնում են անորոշությունը, պաշտպանում են սեփականության իրավունքները և ապահովում են տնտեսական գործարքների վստահությունը։ Արդյունավետ (էֆեկտիվ) շուկան այն շուկան է, որտեղ բոլոր հասանելի տեղեկատվությունը արագ և ամբողջությամբ արտացոլվում է ակտիվների գների մեջ, և որտեղ անհնար է համակարգված կերպով ստանալ ավելորդ շահույթ միայն տեղեկատվության առավելության հաշվին։ Այս գաղափարը հայտնի է որպես արդյունավետ շուկայի վարկած։ Արդյունավետ շուկայի գործունեության համար անհրաժեշտ են ուժեղ ինստիտուտներ, որոնք ապահովում են թափանցիկություն, տեղեկատվության հավասար հասանելիություն և կանոնների պահպանում։ Եթե ինստիտուտները թույլ են, շուկայում կարող են առաջանալ խարդախություն, տեղեկատվական անհավասարություն և անարդյունավետ բաշխում։ Այսպիսով, ինստիտուտները և արդյունավետ շուկան փոխադարձաբար կապված են․ լավ գործող ինստիտուտները նպաստում են շուկայի արդյունավետությանը, իսկ արդյունավետ շուկան խթանում է տնտեսական աճը, ներդրումների ներգրավումը և ռեսուրսների օպտիմալ բաշխումը։

Лингвистика

Աշխատությունը հայոց լեզվի և հայ ժողովրդի լեզվամշակութային առանձնահատկություններին նվիրված գիտական նախաբան-ուսումնասիրություն է, որը հայագիտական հարցերը դիտարկում է համեմատական լեզվաբանության և պատմալեզվաբանական ուսումնասիրությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում հայերենի բնույթը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և նրա տեղը հնդեվրոպական լեզուների համակարգում ներկայացնելու խնդիրն է։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում լեզվի ձևավորման և պատմական զարգացման գործընթացներին, լեզվական առանձնահատկությունների համեմատությանը հարակից ու ազգակից լեզուների հետ, ինչպես նաև լեզվի և ժողովրդի պատմամշակութային զարգացման փոխկապակցվածությանը։ Հեղինակը լեզվական փաստերի և պատմական դիտարկումների միջոցով փորձում է բացահայտել հայերենի ինքնատիպ գծերը և դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ծագումնաբանական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվի կառուցվածքի, բառապաշարի և պատմական փոփոխությունների քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել լեզվական զարգացման տարբեր փուլերի վերաբերյալ պատկերացումներ։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես վաղ շրջանի եվրոպական հայագիտական և համեմատական լեզվաբանական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է հայոց լեզվի ու ժողովրդի վերաբերյալ գիտական հետաքրքրության ձևավորման փուլերից մեկը։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, պատմաբաններին, հնդեվրոպական լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ և հայագիտական գրականության զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Социология

Մահացությունը և կյանքի տևողությունը ժողովրդագրական կարևոր ցուցանիշներ են, որոնք բնութագրում են բնակչության առողջական վիճակը, կյանքի որակը և սոցիալ-տնտեսական զարգացման մակարդակը։ Մահացությունը ցույց է տալիս որոշակի ժամանակահատվածում բնակչության շրջանում մահերի քանակը, սովորաբար հաշվարկվում է տարվա ընթացքում և արտահայտվում է 1000 բնակչի հաշվով՝ որպես մահացության ընդհանուր ցուցանիշ։ Կյանքի տևողությունը կամ կյանքի միջին սպասվող տևողությունը ցույց է տալիս, թե որքան տարի միջինում կարող է ապրել նոր ծնված մարդը՝ եթե տվյալ ժամանակահատվածի մահացության պայմանները պահպանվեն։ Մահացության ցուցանիշները բաժանվում են ընդհանուր, մանկական, մայրական և տարիքային հատուկ ցուցանիշների, որոնք օգնում են ավելի մանրամասն գնահատել բնակչության առողջական վիճակը տարբեր խմբերում։ Մահացության ընդհանուր ցուցանիշը հաշվարկվում է՝ որոշակի տարվա մահերի ընդհանուր թիվը բաժանելով նույն տարվա միջին բնակչության վրա և բազմապատկելով 1000-ով։ Մանկական մահացության ցուցանիշը հաշվարկվում է մինչև մեկ տարեկան երեխաների մահերի թիվը բաժանելով նույն տարվա կենդանի ծնունդների ընդհանուր թվի վրա և բազմապատկելով 1000-ով։ Կյանքի տևողության հաշվարկը կատարվում է հատուկ ժողովրդագրական աղյուսակների՝ կյանքի տախտակների միջոցով, որտեղ հաշվի են առնվում տարբեր տարիքային խմբերում մահանալու հավանականությունները։ Այս ցուցանիշները կարևոր են պետության սոցիալական քաղաքականության մշակման, առողջապահական համակարգի գնահատման և բնակչության կենսամակարդակի վերլուծության համար, քանի որ դրանք ցույց են տալիս հասարակության ընդհանուր բարեկեցության և առողջապահական վիճակի մակարդակը։

Культура

Հրատարակությունը հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը համապատասխան ոլորտներում հրապարակված նոր նյութերի մասին համակարգված և արագ կողմնորոշիչ տեղեկատվության տրամադրումն է։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային շտեմարանում այն ներկայացված է որպես տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն, իսկ 1992 թվականի թողարկման նկարագրության մեջ նշվում է, որ այն կազմվել է Ա. Աբգարյանի, Մ. Մարտիրոսյանի և Ն. Մոսինյանի կողմից և ընդգրկում է հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ցանկ։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկտեղում և համակարգում է տարբեր ժամանակներում ու տարբեր հրատարակչական աղբյուրներում լույս տեսած նյութերի մասին մատենագիտական տվյալները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հետևելու հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության նորություններին։ Նման տեղեկատուներում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ, գիտական և մշակութային հրատարակություններ, ինչպես նաև արվեստի ու մշակույթի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ նյութեր։ Թեմատիկ ընդգրկումը կարող է ներառել հայ գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, ճարտարապետությունը, ժողովրդական արվեստը, մշակութային ժառանգությունը և հարակից գիտական ուղղությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը նյութերի մատենագիտական համակարգումն է․ աղբյուրները ներկայացվում են այնպիսի տվյալներով, որոնք հեշտացնում են անհրաժեշտ հրատարակության նույնականացումը, որոնումը և հետագա օգտագործումը գիտահետազոտական կամ կրթական աշխատանքում։ Այս առումով տեղեկատուն ոչ թե առանձին մշակութային թեմայի վերլուծական ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի արժեքը հատկապես մեծ է մեծածավալ գրական հոսքում արագ կողմնորոշվելու համար։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացի ժամանակագրական պատկերը վերականգնելու աղբյուր՝ հնարավորություն տալով հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում որ թեմաների, հեղինակների, մշակութային երևույթների և արվեստի ճյուղերի վերաբերյալ ինչպիսի գրականություն է շրջանառվել։ Նման ընթացիկ մատենագիտական աշխատանքը կարևոր է նաև գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտողների տեղեկատվական պահանջների ապահովման համար։ Հայաստանի ազգային գրադարանի համապատասխան հավաքածուներում նման հրապարակումները դասվում են տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակությունների շարքին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվական դաշտը համակարգող աղբյուր, որն օգտակար է ինչպես մասնագիտական հետազոտությունների սկզբնական փուլում գրականության որոնման, այնպես էլ արդեն առկա մատենագիտական տվյալների ճշգրտման և լրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Математика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բազմակի Ֆուրիեի շարքերի զուգամիտության հարցերին՝ ընդգծելով բազմաչափ ֆունկցիաների ներկայացման և վերլուծության հիմնական մաթեմատիկական խնդիրները։ Նյութում քննարկվում է, թե ինչ պայմաններում են բազմաչափ պարբերական ֆունկցիաների Ֆուրիեի մասնակի գումարները զուգամիտում տվյալ ֆունկցիային՝ կետային, միատարր կամ միջին քառակուսային իմաստներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զուգամիտության չափանիշներին՝ Դիրիխլեի, Ջորդանի և Լեբեգի տիպի պայմաններին, ինչպես նաև միջին արժեքների և միջին օպերատորների դերին բազմաչափ դեպքերում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Ռիմանի և Լեբեգի ինտեգրելիության տարբերությունները բազմաչափ տարածքներում և դրանց ազդեցությունը Ֆուրիեի շարքերի վարքի վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են զուգամիտության խանգարումների օրինակներ, Գիբսի երևույթը և կոնվերգենցիայի բարելավման մեթոդները՝ մասնավորապես սումավորման տեխնիկաների կիրառմամբ։

Лингвистика

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերենի և իվերերեն լեզվի (վրացերենի հին անվանումներից մեկի) հնարավոր մերձավորության հարցին՝ դիտարկելով երկու լեզուների կառուցվածքային, բառապաշարային և պատմական փոխհարաբերությունները համեմատական լեզվաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը փորձում է պարզել, թե արդյոք գոյություն ունեն բավարար լեզվական հիմքեր՝ խոսելու այդ երկու լեզուների միջև գենետիկ մերձավորության մասին, թե դրանք պարզապես տարածքային և մշակութային երկարատև շփումների արդյունքում ձևավորված փոխազդեցությունների արդյունք են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանական համակարգերի, ձևաբանության և հիմնական բառապաշարի համեմատությանը, որտեղ վերլուծվում են հնարավոր զուգահեռները և տարբերությունները։ Աշխատանքը նաև քննարկում է պատմական աղբյուրների տվյալները՝ կապված Կովկասի ժողովուրդների վաղ շփումների հետ, ինչպես նաև այն գիտական վարկածները, որոնք տարբեր ժամանակներում առաջ են քաշվել երկու լեզուների ծագման և զարգացման վերաբերյալ։ Ընդհանուր եզրակացություններում ընդգծվում է, որ նման համեմատությունները պահանջում են խիստ մեթոդաբանական մոտեցում, քանի որ տարածքային մոտիկությունը ինքնին դեռևս բավարար հիմք չէ լեզվական ազգակցության հաստատման համար, և անհրաժեշտ է տարբերակել լեզվական փոխառությունները իրական գենետիկ կապերից։