Կենսագործունեության անվտանգություն բաժին

Литература

Խ. Պ. Միսաքյանի այս ստեղծագործության վերնագիրը համադրում է հին հունական ավանդությունից հայտնի Եպիմենիդեսի կերպարը և Բոսֆորի աշխարհագրական ու մշակութային միջավայրը։ Եպիմենիդեսը հին հունական ավանդության մեջ հիշատակվող իմաստուն և մարգարեական կերպար է, որի շուրջ ձևավորվել են տարբեր պատմություններ ու առասպելական պատկերացումներ։ Նրա անվան հիշատակումը ստեղծագործության վերնագրում հուշում է դասական մշակույթի նյութի օգտագործման մասին, մինչդեռ Բոսֆորի հիշատակումը երկը կապում է Կոստանդնուպոլսի և շրջակա տարածաշրջանի պատմամշակութային միջավայրի հետ։ Վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել ստեղծագործության սյուժեն կամ ժանրը, սակայն այն հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայ գրականության մեջ հին աշխարհի կերպարների և մշակութային հղումների կիրառության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, դասական ավանդությունների հայերեն ընկալմամբ և Կոստանդնուպոլսի հայ մտավոր միջավայրի գրական կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր է որպես պատմական տպագիր աղբյուր՝ Խ. Պ. Միսաքյանի գրական ժառանգության և տվյալ ժամանակաշրջանի հայալեզու գրական հրատարակությունների ուսումնասիրության շրջանակում։

Педагогика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կոլեկտիվ ուսուցման սկզբունքների իրականացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ֆիզիկայի դասավանդման օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է ուսուցման այնպիսի կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությունը, որոնց դեպքում սովորողները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես գիտելիք ստացողներ, այլև որպես միմյանց հետ համագործակցող, քննարկող և համատեղ խնդիրներ լուծող ակտիվ մասնակիցներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են կոլեկտիվ ուսուցման տեսական հիմքերը, հիմնական սկզբունքները և դրանց կիրառման մանկավարժական պայմանները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ֆիզիկայի առարկայի բովանդակային ու մեթոդական առանձնահատկություններին։ Հեղինակը դիտարկում է համագործակցային աշխատանքի, փոխուսուցման, խմբային քննարկումների, համատեղ փորձարարական գործունեության և խնդիրների լուծման այնպիսի ձևերը, որոնք կարող են նպաստել սովորողների ճանաչողական ակտիվության և ուսումնական ինքնուրույնության զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դասարանում փոխգործակցության կազմակերպմանը, սովորողների միջև դերերի բաշխմանը և յուրաքանչյուր աշակերտի ակտիվ մասնակցության ապահովմանը։ Ֆիզիկայի դասավանդման համատեքստում կոլեկտիվ ուսուցումը կարող է արդյունավետորեն կիրառվել ինչպես տեսական նյութի յուրացման, այնպես էլ ֆիզիկական երևույթների բացատրության, փորձերի իրականացման, խնդիրների լուծման և ստացված արդյունքների քննարկման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցչի դերի փոփոխությանը՝ ավանդական տեղեկատվություն փոխանցողից դեպի ուսումնական գործընթացի կազմակերպիչ, ուղղորդող և խորհրդատու։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կոլեկտիվ ուսուցման ազդեցության գնահատումը սովորողների գիտելիքների, տրամաբանական մտածողության, հաղորդակցական հմտությունների, համագործակցելու կարողության և ուսման նկատմամբ հետաքրքրվածության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են նման մոտեցման իրականացման հնարավոր դժվարությունները՝ դասարանի կազմի առանձնահատկությունները, սովորողների պատրաստվածության տարբեր մակարդակները, ժամանակի արդյունավետ կառավարումը և խմբային աշխատանքի վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման և ավելի ակտիվ, համագործակցային ու սովորողակենտրոն ուսումնական միջավայրի ձևավորման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, կրթության մեթոդաբաններին, ուսուցիչների վերապատրաստմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է կոլեկտիվ ուսուցման հնարավորությունների և իրականացման պայմանների համալիր ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համագործակցային և փոխգործակցային մեթոդները նպատակային կիրառել ֆիզիկայի դասավանդման գործընթացում՝ բարձրացնելով սովորողների ակտիվությունը, գիտելիքի յուրացման արդյունավետությունը և ինքնուրույն մտածելու կարողությունը։

История

Աշխատանքը ներկայացնում է ՍՄԿՊ XXII համագումարի որոշումների և նյութերի գրադարանային պրոպագանդայի կազմակերպմանն ու իրականացմանը վերաբերող մեթոդական և բիբլիոգրաֆիական նյութերի ամբողջություն։ Այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանների առջև դրված գաղափարական, տեղեկատվական և մշակութային խնդիրները, երբ գրադարանը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես գրականության պահպանման և ընթերցողների սպասարկման հաստատություն, այլև որպես հասարակության քաղաքական և գաղափարական դաստիարակության կարևոր օղակ։ Նյութերի հիմնական նպատակն է ներկայացնել, թե ինչպիսի մեթոդներով և կազմակերպչական միջոցներով կարող էին գրադարանները հանրությանը ծանոթացնել համագումարի որոշումներին, քաղաքական ծրագրերին և հարակից գաղափարական նյութերին։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, մատենագիտական ցանկերի, գրականության տեսությունների, ընթերցողական կոնֆերանսների, զրույցների, դասախոսությունների և այլ մշակութային-տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համապատասխան գրականության ընտրության, դասակարգման և ընթերցողներին նպատակային ներկայացման մեթոդներին, ինչպես նաև բիբլիոգրաֆիական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Նյութերը կարող են ծառայել գրադարանավարներին որպես գործնական ուղեցույց՝ օգնելով մշակել թեմատիկ միջոցառումների ծրագրեր, կազմել մատենագիտական ցանկեր և ընտրել համապատասխան գրականություն տարբեր խմբերի ընթերցողների համար։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր աղբյուր է խորհրդային գրադարանային գործի պատմությունն ուսումնասիրողների համար, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային աշխատանքի նկատմամբ ներկայացվող գաղափարական պահանջները և տեղեկատվության տարածման ընդունված մեթոդները։ Բովանդակության մեջ միավորվում են մեթոդական ցուցումները և բիբլիոգրաֆիական տեղեկությունները, ինչի շնորհիվ այն միաժամանակ ունի ինչպես տեսական-տեղեկատվական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն։ Գրադարանների գործունեությունը ներկայացվում է որպես կազմակերպված համակարգ, որի միջոցով քաղաքական և հասարակական նշանակության փաստաթղթերը պետք է հասանելի դառնային ընթերցողների լայն շրջանակին։ Ընդհանուր առմամբ, նյութերի ժողովածուն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային պրոպագանդայի սկզբունքների, մատենագիտական սպասարկման ձևերի և ընթերցողների հետ գաղափարական-լուսավորչական աշխատանքի մեթոդների մասին՝ միաժամանակ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական և մշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները։

Философия

Գիրքը ներկայացնում է նշանավոր հեղինակների խորհրդածությունների և իմաստալից մտքերի ընտրանի, որն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու մարդկային կյանքի, բարոյական արժեքների, վարքագծի, հասարակական հարաբերությունների և անձնական կատարելագործման վերաբերյալ տարբեր գաղափարների։ Խորհրդածական բնույթի այսպիսի ժողովածուները միավորում են մտքեր, դատողություններ և խրատական ձևակերպումներ, որոնք խրախուսում են ինքնաճանաչումը, սեփական արարքների վերագնահատումը և կյանքի տարբեր երևույթների շուրջ խորքային մտածողությունը։ Հեղինակների ընտրանին կարող է ընդգրկել մարդու պարտականություններին, խղճին, առաքինությանը, գիտելիքին, իմաստությանը, արդարությանը և հասարակության մեջ անհատի դերին վերաբերող թեմաներ՝ ընթերցողին ներկայացնելով բարոյական ու մտավոր հարցերի շուրջ ձևավորված տարբեր մոտեցումներ։ Այսպիսի երկերը սովորաբար առանձնանում են համառոտ, բայց բովանդակալից շարադրանքով, ինչի շնորհիվ առանձին մտքեր կարող են ընկալվել որպես ինքնուրույն խորհրդածության նյութեր և կիրառվել առօրյա կյանքում։ Ժողովածուն կարող է ծառայել նաև որպես ինքնակրթության և դաստիարակության օժանդակ միջոց՝ նպաստելով ընթերցողի դատողության, քննադատական մտածողության և բարոյական ըմբռնումների զարգացմանը։ Այն արտացոլում է խրատական ու իմաստասիրական գրականության այն ավանդույթը, որի շրջանակում նշանավոր մտածողների գաղափարները տարածվել են ընտրանիների միջոցով՝ հասանելի դառնալով ավելի լայն ընթերցողական շրջանակների։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում փիլիսոփայական և բարոյագիտական մտքի տարածման, խրատական գրականության, ընթերցանության մշակույթի և հայերենով հրատարակված մտավոր-դաստիարակչական նյութերի պատմության ուսումնասիրության համար։

Биология

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է պրոլինի կենսասինթեզի և քայքայման գործընթացներում ներգրավված ֆերմենտային համակարգերը կրծողների ուղեղիկում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ակտիվության կարգավորման մեխանիզմներին տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում։ Նյութում ներկայացվում են պրոլինի նյութափոխանակության հիմնական ուղիները, այդ թվում՝ գլուտամատից և օրխինից ստացվող սինթեզային փուլերը, ինչպես նաև օքսիդատիվ քայքայման ճանապարհները, որոնք կապվում են էներգետիկ փոխանակության և նյարդային հյուսվածքի հոմեոստազի պահպանման հետ։ Քննարկվում է rat-ի ուղեղիկում ֆերմենտային ակտիվության փոփոխականությունը՝ կախված նեյրոֆիզիոլոգիական վիճակից, սթրեսային գործոններից և զարգացման փուլերից, ինչպես նաև այն հորմոնալ և ալոստերիկ մեխանիզմները, որոնք կարգավորում են այդ ակտիվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտների կարգավորման բարդ ցանցին, որը ներառում է հետադարձ կապի մեխանիզմներ, սուբստրատային հասանելիություն և էներգետիկ վիճակի ազդեցություն բջջային մակարդակում։ Աշխատությունը համադրում է կենսաքիմիական փորձարարական տվյալները և նյարդաբանական ֆունկցիոնալ վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ամինաթթվային փոխանակության դերը կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքի և հարմարվողականության գործընթացներում։

Математика

Նյութում քննարկվում են հանրահաշվի հիմնական կառուցվածքների՝ բազմությունների, խմբերի, օղակների և դաշտերի ալգորիթմական ներկայացման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գծային և ոչ գծային հավասարումների համակարգերի լուծման ալգորիթմներին, մատրիցային հաշվարկներին, ինչպես նաև խորհրդանշական հաշվարկների մեթոդներին։ Ձեռնարկը նաև ընդգծում է ալգորիթմների արդյունավետության գնահատումը և դրանց կիրառությունը համակարգչային հանրահաշվական համակարգերում՝ կապ ստեղծելով մաթեմատիկայի և ինֆորմատիկայի միջև։