Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Особенности поражения деревянных конструкций зданий в Армянской ССР

    Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ-ում շենքերի փայտե կոնստրուկցիաների վնասման և քայքայման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով տեղական կլիմայական, երկրաբանական, շինարարական և շահագործման պայմանները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել փայտե կառուցվածքային տարրերի վնասման հիմնական պատճառները, դրանց զարգացման օրինաչափությունները և շենքերի կրողունակության ու շահագործման հուսալիության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել փայտե ծածկերը, հեծանները, սյուները, տանիքի կառուցվածքները, միջհարկային տարրերը և այլ փայտյա մասեր, որոնք երկարատև շահագործման ընթացքում ենթարկվում են խոնավության, ջերմաստիճանի փոփոխությունների, կենսաբանական գործոնների և մեխանիկական ազդեցությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փայտանյութի խոնավացմանը, փտման գործընթացներին, սնկային և կենսաբանական վնասումներին, միջատների ազդեցությանը, ինչպես նաև փայտի չորացման կամ խոնավության փոփոխության հետևանքով առաջացող ճաքերին, ձևախախտումներին և ամրության նվազմանը։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վնասվածքների կապը շենքերի կառուցվածքային և շահագործման պայմանների հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրամեկուսացման և օդափոխության թերությունները, տանիքների և ջրահեռացման համակարգերի անսարքությունները, փայտե տարրերի՝ խոնավ միջավայրում գտնվելու տևողությունը, ինչպես նաև կառուցման ընթացքում թույլ տրված տեխնոլոգիական սխալները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ կլիմայական գոտիների տարբերությունները, տեղումների քանակը, ջերմաստիճանային տատանումները և շենքերի տեղադրության առանձնահատկությունները, որոնք տարբեր կերպ են ազդում փայտե կոնստրուկցիաների պահպանվածության վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել վնասված կառուցվածքների տեսողական և գործիքային զննություններ, նյութի ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների գնահատում և վնասման աստիճանի դասակարգում։ Կարևոր խնդիր է նաև տարբերել փայտի բնական ծերացման հետևանքները շահագործման կամ արտաքին միջավայրի ազդեցությամբ առաջացած վտանգավոր վնասվածքներից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ փայտե կոնստրուկցիաների տեխնիկական վիճակի գնահատման չափանիշներին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել դրանց հետագա շահագործման, վերականգնման, ամրացման կամ փոխարինման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումներին՝ փայտանյութի պաշտպանությանը խոնավությունից և կենսաբանական վնասումներից, կառուցվածքների ճիշտ օդափոխությանը, պաշտպանիչ նյութերի կիրառմանը և պարբերական տեխնիկական զննությունների կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունն այն է, որ վնասման պատճառների ժամանակին հայտնաբերումը հնարավորություն է տալիս կանխել փայտե կրող տարրերի հետագա քայքայումը, նվազեցնել վերանորոգման ծախսերը և բարձրացնել շենքերի շահագործման անվտանգությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներներին, կոնստրուկտորներին, տեխնիկական վիճակի գնահատման մասնագետներին, վերականգնման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև շինարարության և ճարտարապետության համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փայտե կոնստրուկցիաների վնասումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված ֆիզիկական, կենսաբանական, կլիմայական և շահագործման գործոնների արդյունք՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի պայմաններում դրանց բնորոշ վնասման ձևերը, գնահատել դրանց վտանգավորության աստիճանը և հիմնավորել կանխարգելման, վերականգնման ու ամրացման առավել արդյունավետ մոտեցումները։

    Updated: 2026-09-16
    Особенности поражения деревянных конструкций зданий в Армянской ССР
    Online

    Environmental Science

    Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի դերը ժամանակակից պայմաններում

    Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը ժամանակակից պայմաններում համարվում է բնապահպանական անվտանգության և կայուն զարգացման ապահովման կարևորագույն գործիքներից մեկը։ Այն իրենից ներկայացնում է շրջակա միջավայրի վիճակի համակարգված դիտարկում, չափում, վերլուծություն և գնահատում, որի նպատակն է հայտնաբերել բնական և մարդածին փոփոխությունները և կանխել հնարավոր էկոլոգիական վտանգները։ Մոնիտորինգի միջոցով վերահսկվում են օդի, ջրի և հողի որակը, աղտոտման մակարդակը, կլիմայական փոփոխությունները, ինչպես նաև կենսաբազմազանության վիճակը։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ մոնիտորինգը իրականացվում է ոչ միայն դաշտային չափումների միջոցով, այլ նաև արբանյակային դիտարկումների, ավտոմատ սենսորային համակարգերի և թվային տվյալների վերլուծության միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ և ճշգրիտ ստանալ տեղեկատվություն շրջակա միջավայրի մասին։ Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը կարևոր դեր ունի նաև հանրային առողջության պահպանման գործում, քանի որ աղտոտվածության բարձր մակարդակը կարող է հանգեցնել տարբեր հիվանդությունների, այդ թվում՝ շնչառական և քաղցկեղային հիվանդությունների։ Այն նաև օգնում է կանխատեսել բնական աղետները, ինչպիսիք են ջրհեղեղները, սողանքները կամ անտառային հրդեհները, և ժամանակին իրականացնել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Մոնիտորինգի տվյալները օգտագործվում են պետական քաղաքականության մշակման, բնապահպանական օրենքների կատարելագործման և տնտեսական գործունեության կարգավորման համար՝ ապահովելով հավասարակշռություն զարգացման և բնության պահպանության միջև։ Բացի այդ, այն կարևոր դեր ունի միջազգային համագործակցության մեջ, քանի որ բնապահպանական խնդիրները հաճախ ունեն գլոբալ բնույթ և պահանջում են համատեղ լուծումներ։ Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը նաև նպաստում է հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը՝ օգնելով մարդկանց ավելի պատասխանատու վերաբերվել բնությանը և հասկանալ իրենց գործունեության ազդեցությունը էկոհամակարգերի վրա։

    Updated: 2026-10-23
    Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի դերը ժամանակակից պայմաններում
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Սեպտեմբեր, թիվ 9)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտի նոր գրականության մասին։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական, մշակութային և կրթական բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

    Updated: 2026-09-22
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Սեպտեմբեր, թիվ 9)
    Online

    Other Subjects

    Летопись исторических судеб армянского народа

    Պատմագիտական, հայագիտական և պատմագրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի, հասարակական-քաղաքական զարգացման և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած նշանակալի իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացմանը։ Քննության են առնվում հայ ժողովրդի պատմության հիմնական փուլերը, պետականության ձևավորման և զարգացման գործընթացները, օտար տիրապետությունների պայմաններում ազգային ինքնության պահպանման առանձնահատկությունները և պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը հասարակական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի քաղաքական պատմությանը, պատերազմներին, գաղթերին, ազգային-ազատագրական պայքարին և պատմական հայրենիքի սահմաններից դուրս հայկական համայնքների ձևավորմանը։ Աշխատության շրջանակներում կարող են ներկայացվել հայոց պետական կազմավորումների պատմությունը, հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային քաղաքական փոփոխությունների հետևանքները հայ ժողովրդի համար։ Անդրադարձ կարող է կատարվել հայկական մշակույթի, եկեղեցու, կրթության, գրականության և ազգային ավանդույթների դերին պատմական հիշողության պահպանման ու փոխանցման գործում։ Ժամանակագրական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու տարբեր դարաշրջանների իրադարձությունների հաջորդականությունը, դրանց պատճառահետևանքային կապերը և պատմական զարգացման շարունակականությունը։ Կարող են օգտագործվել պատմական սկզբնաղբյուրներ, տարեգրություններ, վավերագրական նյութեր և պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ հայ ժողովրդի անցյալի բազմակողմանի լուսաբանման նպատակով։ Կարևորվում է պատմական իրադարձությունների ներկայացումը դրանց քաղաքական, սոցիալական և մշակութային համատեքստում՝ հաշվի առնելով տարբեր ժամանակաշրջանների պատմագրական մեկնաբանությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, սփյուռքագիտության և հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Летопись исторических судеб армянского народа
    Online

    Linguistics

    Գոյականի բառաքերականական ներխոսքիմասային տեղաշարժերը հայերենում

    Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվում գոյականի բառաքերականական առանձնահատկությունների և գոյականի խոսքիմասային համակարգի ներսում տեղի ունեցող իմաստային ու քերականական տեղաշարժերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են գոյականի՝ որպես ինքնուրույն խոսքի մասի բնորոշ հատկանիշները, նրա բառային իմաստի և քերականական կարգերի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև գոյականների տարբեր բառաքերականական խմբերի միջև անցումների առաջացման և զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակ և հատուկ, անձնանիշ և իրանիշ, վերացական և թանձրացական, հավաքական և այլ գոյականների իմաստային ու գործառական առանձնահատկություններին, դրանց փոխադարձ անցումներին և լեզվական կիրառության ընթացքում առաջացող փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են համատեքստի, փոխաբերական իմաստափոխության, անվանափոխության և լեզվական գործածության ազդեցությունները գոյականի բառաքերականական բնութագրերի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ներխոսքիմասային տեղաշարժերի ձևավորման լեզվաբանական մեխանիզմներին, դրանց արտահայտությանը ժամանակակից գրական հայերենում, ինչպես նաև բառիմաստային փոփոխությունների և քերականական գործառույթների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում են գոյականի բառաքերականական դասակարգման սկզբունքների հստակեցումը, լեզվական միավորների բազմիմաստության ուսումնասիրությունը և խոսքիմասային համակարգի ներքին շարժունակության բացահայտումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հայոց լեզվի ուսուցիչների, դասախոսների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-13
    Գոյականի բառաքերականական ներխոսքիմասային տեղաշարժերը հայերենում
    Online

    Linguistics

    Գերմաներենի շարահյուսության տիպաբանական առանձնահատկությունները

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է գերմաներենի շարահյուսական համակարգի տիպաբանական առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես ինդոեվրոպական լեզուների շրջանակում զարգացած, համեմատաբար կոշտ կառուցվածք ունեցող շարահյուսական համակարգ։ Նյութում վերլուծվում են հիմնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ բառերի կարգի ֆիքսվածություն հիմնական և ենթակա նախադասություններում, երկրորդ դիրքի (V2) կանոնը պարզ նախադասություններում և բայերի վերջադիր դիրքը ենթակա կառույցներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ նախադասությունների ձևավորմանը՝ ենթակայական, հարաբերական և բարդ ստորադասական կառուցվածքների համակարգին, որոնք գերմաներենում ունեն բարձր աստիճանի ձևաբանական և շարահյուսական ինտեգրվածություն։ Քննարկվում են նաև շարահյուսության և ձևաբանության փոխկապակցվածությունը, մասնավորապես՝ հոլովային համակարգի սահմանափակվածության պայմաններում շարահյուսական միջոցների մեծացած դերը իմաստային հարաբերությունների արտահայտման գործում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ գերմաներենի շարահյուսական տիպաբանությունը բնութագրվում է բարձր կարգավորվածությամբ, կառուցվածքային կանխատեսելիությամբ և տեղեկատվության խտացման ունակությամբ՝ ապահովելով հստակ և բազմաշերտ հաղորդակցական համակարգ համեմատական լեզվաբանության շրջանակում։

    Updated: 2026-08-18
    Գերմաներենի շարահյուսության տիպաբանական առանձնահատկությունները