Խորհրդային Հայասատանը Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերում

Педагогика

Այս աշխատությունը նվիրված է մանկավարժական հասկացությունների համակարգում հստակության ապահովման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրանց լուծման հնարավոր տարբերակներն ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են մանկավարժական տերմինների ձևավորման, կիրառման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները, վերլուծվում են կրթության տեսության մեջ օգտագործվող հիմնական հասկացությունների փոխհարաբերությունները և դրանց միասնական ընկալման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է մանկավարժական գիտության հասկացութային ապարատի կատարելագործման խնդիրներին, ներկայացնում է համակարգման սկզբունքներ, սահմանումների ճշգրտման մոտեցումներ և առաջարկություններ, որոնք նպաստում են գիտական հաղորդակցության արդյունավետությանը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև մանկավարժական հասկացությունների կիրառման դերը ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության, կրթական գործընթացի կազմակերպման և գիտական հետազոտությունների իրականացման գործում։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մանկավարժական գիտության տեսական հիմքերի, հասկացությունների համակարգման և կրթական մեթոդաբանության զարգացման հարցերով։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է համեմատական առավելության տեսության կիրառմամբ Հայաստանի Հանրապետության արտահանման կառուցվածքի ուսումնասիրությանը և դրա բարելավման ու դիվերսիֆիկացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ երկրի արտաքին առևտրային մրցունակությունը պայմանավորված է ոչ միայն արտադրության բացարձակ արդյունավետությամբ, այլև այն հարաբերական առավելություններով, որոնք ձևավորվում են տարբեր ապրանքների արտադրության այլընտրանքային ծախսերի, ռեսուրսների առկայության, մասնագիտացման, տեխնոլոգիական կարողությունների և միջազգային շուկաների պահանջարկի համադրությամբ։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ՀՀ արտահանման ապրանքային և աշխարհագրական կառուցվածքը, դրա փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում և առանձին ապրանքախմբերի մասնագիտացման մակարդակը։ Համեմատական առավելության գնահատման համար կարող են կիրառվել արտահայտված համեմատական առավելության տարբեր ցուցանիշներ, որոնց միջոցով պարզվում է, թե որ ապրանքների արտահանման մեջ է Հայաստանը տվյալ ապրանքի համաշխարհային կամ համադրելի երկրների արտահանման համեմատությամբ առավել մասնագիտացված։ Հայաստանի վերաբերյալ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ համեմատական առավելություններ արձանագրվել են մի շարք ապրանքախմբերում, այդ թվում՝ թանկարժեք մետաղների, հանքաքարերի, ծխախոտի, ալկոհոլային խմիչքների, տրիկոտաժի, կենդանի կենդանիների, բանջարեղենի և դրանց վերամշակված արտադրանքի ոլորտներում։ Միաժամանակ վերջին տարիներին որոշ ուղղություններով այդ առավելությունների չափը և ընդգրկումը նվազել են, ինչը մատնանշում է արտահանման կառուցվածքի հետագա դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է բացահայտել ՀՀ արտահանման կառուցվածքի ուժեղ և թույլ կողմերը։ Մի կողմից՝ որոշ ավանդական ճյուղերում առկա են ձևավորված արտադրական փորձ, հումքային ռեսուրսներ, մասնագիտական կարողություններ և միջազգային շուկաներում ճանաչելի արտադրանք, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ արտահանման ընդլայնման համար։ Մյուս կողմից՝ արտահանման չափազանց մեծ կենտրոնացումը սահմանափակ թվով ապրանքների կամ շուկաների վրա կարող է տնտեսությունը դարձնել արտաքին պահանջարկի, միջազգային գների, փոխարժեքների և աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների նկատմամբ ավելի խոցելի։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև արտահանվող արտադրանքի տեխնոլոգիական բարդության և ավելացված արժեքի խնդիրը։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի արտահանումը մեծապես կենտրոնացած է համեմատաբար պարզ և ցածր բարդության ապրանքների վրա, մինչդեռ ավելի բարդ և բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների արտահանման ներուժը լիարժեքորեն չի օգտագործվում։ Այդ պատճառով արտահանման կառուցվածքի բարելավման կարևոր ուղղություն կարող է լինել հումքային և քիչ մշակված արտադրանքից դեպի ավելի վերամշակված, տեխնոլոգիապես ավելի բարդ և բարձր ավելացված արժեք ունեցող ապրանքների աստիճանական անցումը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել տեքստիլի, քիմիական արտադրանքի, մետաղական պատրաստի արտադրանքի, սննդի վերամշակման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և այլ ոլորտների զարգացման հնարավորությունները։ Նպատակն այն չէ, որ առկա համեմատական առավելությունները պարզապես փոխարինվեն նոր ճյուղերով, այլ այն, որ գործող արտադրական կարողությունների հիման վրա ստեղծվեն փոխկապակցված նոր արտադրություններ և ավելի բարձր արժեքային շղթաներ։ Այսպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս արտահանման ընդլայնումը կապել արտադրության կառուցվածքային վերափոխման և տնտեսական բարդության բարձրացման հետ։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ նաև արտահանման աշխարհագրական դիվերսիֆիկացումը։ Հայաստանի փոքր ներքին շուկան և որոշ արտահանման ուղղությունների բարձր կենտրոնացվածությունը մեծացնում են արտաքին ցնցումների նկատմամբ խոցելիությունը։ Միջազգային կառույցների գնահատականները նույնպես ընդգծում են արտահանման շուկաների և ապրանքային կառուցվածքի դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև լոգիստիկայի, միջազգային չափանիշներին համապատասխանության և կարգավորող միջավայրի բարելավման կարևորությունը։ Հետևաբար աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նոր շուկաներ մուտք գործելու հնարավորությունները, առևտրային համաձայնագրերի օգտագործումը, միջազգային սերտիֆիկացման խնդիրները, տրանսպորտային ծախսերը և արտահանող ընկերությունների մրցունակության բարձրացման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել համեմատական առավելության ցուցանիշների և արտահանման հեռանկարների միջև կապին։ Այն ապրանքները, որոնցում երկիրն արդեն ունի համեմատական առավելություն, կարող են դիտարկվել որպես զարգացման անմիջական հիմք, իսկ այն ապրանքները, որոնց արտադրության համար առկա են անհրաժեշտ կարողություններ և հարակից գիտելիքներ, կարող են դիտարկվել որպես ապագա մասնագիտացման ուղղություններ։ Այս մոտեցումը համահունչ է «արտադրական հնարավորությունների» զարգացման գաղափարին, ըստ որի նոր ապրանքների յուրացումը սովորաբար ավելի իրատեսական է այն դեպքում, երբ դրանք տեխնոլոգիական և գիտելիքային առումով մոտ են արդեն գոյություն ունեցող արտադրություններին։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել ՀՀ արտահանման խթանման և արդյունաբերական քաղաքականության մշակման ժամանակ՝ առանձնացնելով այն ապրանքներն ու ոլորտները, որոնց զարգացման համար կան առավել բարենպաստ նախադրյալներ։ Կարող են առաջարկվել արտահանման խթանման, արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացման, նոր շուկաների որոնման, ներդրումների ներգրավման, միջազգային ստանդարտների ներդրման և բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծման ուղղություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համեմատական առավելության սկզբունքը դիտարկում է որպես Հայաստանի արտահանման կառուցվածքի գնահատման և դրա հետագա կատարելագործման գործիք՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկրի առկա մասնագիտացման ուժեղ կողմերը, նվազեցնել արտահանման կենտրոնացվածությունն ու խոցելիությունը, բարձրացնել արտադրանքի տեխնոլոգիական և արժեքային մակարդակը և ձևավորել ավելի բազմազան, մրցունակ ու կայուն արտահանման կառուցվածք։

Культура

Երաժշտագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մարգարիտ Բաբայանի կյանքին, ստեղծագործական գործունեությանը և հայ երաժշտական արվեստի զարգացման համատեքստում նրա ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայ երաժշտական մշակույթի զարգացման պատմական պայմանները, ազգային երաժշտական ավանդույթների պահպանման և տարածման գործընթացները, ինչպես նաև հայ երաժիշտների գործունեությունը միջազգային մշակութային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մարգարիտ Բաբայանի կատարողական արվեստին, երգարվեստի վերաբերյալ նրա պատկերացումներին, երաժշտամանկավարժական գործունեությանը և հայ ազգային երաժշտության հանրահռչակմանն ուղղված նախաձեռնություններին։ Վերլուծվում են հայկական ժողովրդական ու դասական երաժշտության փոխհարաբերությունները, ազգային երգարվեստի մեկնաբանման առանձնահատկությունները և կատարողական ավանդույթների զարգացման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև Մարգարիտ Բաբայանի ստեղծագործական կապերը ժամանակի երաժիշտների և մշակութային գործիչների հետ, նրա գործունեության եվրոպական մշակութային միջավայրը և հայ երաժշտական ժառանգության ներկայացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երաժշտական կատարումների գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ազգային երաժշտական մտածողության դրսևորումները և երաժշտական կրթության ու մշակութային հաղորդակցության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Մարգարիտ Բաբայանի գործունեության պատմական գնահատմանը, հայ երաժշտական մշակույթի միջազգային ճանաչման գործընթացներին և նրա ժառանգության տեղին հայ երաժշտագիտության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագիտության, հայ երաժշտության պատմության, կատարողական արվեստի, մշակութաբանության և հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մարքեթինգային մակրոմիջավայրի գնահատման ցուցանիշների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մակրոտնտեսական, սոցիալական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոնների ազդեցությունը շուկայական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել և վերլուծել այն ցուցանիշների համակարգը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել երկրի մարքեթինգային միջավայրը և դրա ազդեցությունը տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են մակրոմիջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ տնտեսական աճի տեմպերը, գնաճը, գործազրկությունը, բնակչության եկամուտները, սպառողական վարքագիծը, մրցակցային միջավայրը, ինչպես նաև պետական կարգավորման և հարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգային վերլուծության ցուցանիշների համակարգման և դասակարգման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս ապահովել տեղեկատվության համադրելիություն և կիրառելիություն ռազմավարական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միջազգային փորձը՝ մակրոմիջավայրի գնահատման ինդեքսների մշակման և կիրառման ոլորտում, ինչպես նաև դրանց ադապտացման հնարավորությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Միաժամանակ վերլուծվում է մակրոմիջավայրի փոփոխությունների ազդեցությունը ձեռնարկությունների մարքեթինգային ռազմավարությունների ձևավորման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է մարքեթինգի և մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ տնտեսության մարքեթինգային միջավայրի գնահատման ավելի համակարգված և արդյունավետ մեթոդաբանության մշակմանը։

Экология

Սա բնապահպանական և հասարակական-վերլուծական ուղղվածությամբ աշխատություն է, որի հեղինակն է Հակոբ Սանասարյան, և այն կենտրոնանում է Թեղուտի հանքարդյունաբերական ծրագրի ազդեցությունների վրա՝ ներկայացնելով դրա հնարավոր կամ արդեն իսկ արձանագրված էկոլոգիական, սոցիալական և տնտեսական հետևանքները Հայաստանի հյուսիսային անտառային գոտում։ Գրքում քննադատական մոտեցմամբ քննարկվում են բնական միջավայրի վնասման ռիսկերը, կենսաբազմազանության կորուստը, ջրային ռեսուրսների աղտոտման վտանգները և տեղական համայնքների կյանքի վրա հանքարդյունաբերության ազդեցությունը՝ ընդգծելով այն հակասությունները, որոնք առաջանում են տնտեսական շահերի և բնապահպանական անվտանգության միջև։ Հեղինակը փորձում է փաստարկված ձևով ցույց տալ, թե ինչպես կարող են խոշոր արդյունաբերական նախագծերը երկարաժամկետ բնապահպանական վնասներ պատճառել, և ինչպիսի կառավարման ու վերահսկողության խնդիրներ են առկա նման գործընթացներում՝ ներկայացնելով թեման որպես ոչ միայն տեղական, այլ նաև ազգային մակարդակի կարևոր խնդիր։

Право

Այս թեման վերաբերում է քրեական դատավարությունում պաշտպանի (փաստաբանի) դատավարական կարգավիճակին մինչդատական փուլում, որտեղ ուսումնասիրվում են նրա իրավունքները, պարտականությունները և ներգրավման իրավական երաշխիքները քրեական գործի նախաքննության ընթացքում։ Պաշտպանը մինչդատական փուլում հանդես է գալիս որպես կասկածյալի կամ մեղադրյալի պաշտպանության հիմնական սուբյեկտ, որի նպատակն է ապահովել անձի պաշտպանության իրավունքի լիարժեք իրականացումը և հավասարակշռել մեղադրող կողմի ու քննիչ մարմինների հնարավորությունները։ Այս փուլում պաշտպանը իրավունք ունի մասնակցելու քննչական գործողություններին, ներկայացնելու միջնորդություններ, հավաքելու և ներկայացնելու ապացույցներ, ծանոթանալու գործի նյութերին օրենքով սահմանված սահմանափակումների շրջանակում, ինչպես նաև բողոքարկելու քննիչի կամ դատախազի գործողությունները։ Միևնույն ժամանակ նրա գործունեությունը սահմանափակվում է գաղտնիության ռեժիմով, քննության շահերի պահպանման պահանջներով և դատավարական ընթացակարգերով, որոնք նպատակ ունեն ապահովելու նախաքննության արդյունավետությունն ու անաչառությունը։ Հիմնախնդիրների շարքում հաճախ ընդգծվում են պաշտպանի իրական մասնակցության սահմանափակ հնարավորությունները նախաքննության որոշ փուլերում, ապացույցների հասանելիության ուշացումը, ինչպես նաև պաշտպանական և մեղադրական կողմերի միջև փաստացի անհավասարակշռության ռիսկերը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է դատավարական երաշխիքների ամրապնդումը, պաշտպանական իրավունքների ընդլայնումը և իրավական օգնության մատչելիության բարձրացումը՝ որպես արդար դատաքննության հիմնարար բաղադրիչներ։