Կնոջ պատկերումը հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթներում

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրահետախուզական ուսումնասիրությունների ընթացքում վեկտորային չափագրման մեթոդիկայի տեսական հիմքերի մշակմանը և դրա կիրառական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են երկրաբանական միջավայրի ուսումնասիրման համար կիրառվող էլեկտրական դաշտերի չափման սկզբունքները, վեկտորային դիտարկումների առանձնահատկությունները և դրանց մաթեմատիկական ու ֆիզիկական հիմնավորումները։ Հեղինակը վերլուծում է չափումների ճշգրտության բարձրացման մեթոդները, տվյալների մշակման տեսական մոտեցումները, էլեկտրական ազդանշանների տարածման առանձնահատկությունները և ստացված արդյունքների մեկնաբանման եղանակները։ Աշխատության մեջ մշակվում են մեթոդական դրույթներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի արդյունավետ իրականացնել ստորգետնյա կառուցվածքների, հանքավայրերի և երկրաբանական օբյեկտների հետազոտություններ՝ բարձրացնելով էլեկտրահետախուզական աշխատանքների տեղեկատվական արժեքը։ Նյութը համադրում է երկրաֆիզիկայի տեսական հիմնադրույթները և գործնական հետազոտական խնդիրները՝ առաջարկելով նոր մոտեցումներ չափագրման և տվյալների վերլուծության ոլորտում։ Գիրքը նախատեսված է երկրաֆիզիկոսների, երկրաբանների, հետազոտող ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Педагогика

Գիրքը նվիրված է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլում մաթեմատիկայի ուսուցման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական մտքի, մանկավարժական հայացքների և դասավանդման մեթոդների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են հայ մամուլում հրապարակված հոդվածները, քննարկումները և կրթական նյութերը, որոնք վերաբերում են մաթեմատիկական կրթության նպատակներին, բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին և դպրոցական կրթության բարեփոխումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկայի ուսուցման դերին ազգային կրթական համակարգի ձևավորման գործում, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածության, դասագրքերի նշանակության և ժամանակի առաջադեմ մանկավարժական գաղափարների տարածմանը։ Գիրքը բացահայտում է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլի կարևոր դերը մաթեմատիկական կրթության զարգացման, գիտելիքի հանրայնացման և կրթական բարեփոխումների խթանման գործում՝ հիմնվելով պատմամանկավարժական աղբյուրների համակողմանի ուսումնասիրության վրա։ Աշխատանքը նախատեսված է կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մանկավարժների, մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

«Միկրոբիոլոգիայի դասընթաց» աշխատությունը ուսումնական բնույթի դասընթացային ձեռնարկ է, որը նախատեսված է միկրոբիոլոգիայի հիմնարար և կիրառական գիտելիքների համակարգված ուսուցման համար։ Այն ընդգրկում է միկրոօրգանիզմների կառուցվածքի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և դասակարգման հիմնական հարցերը՝ ներառելով բակտերիաների, վիրուսների, սնկերների և այլ միկրոկենսաբանական ձևերի ուսումնասիրությունը։ Գիրքը ներկայացնում է միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակության գործընթացները, աճի և բազմացման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց դերը բնության կենսաքիմիական շրջապտույտներում և մարդու գործունեության տարբեր ոլորտներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոօրգանիզմների նշանակությանը բժշկության, գյուղատնտեսության, սննդարդյունաբերության և էկոլոգիայի մեջ՝ ներառելով նաև վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների ընդհանուր բնութագրերը և դրանց դեմ պայքարի հիմունքները։ Աշխատությունում ներառված են նաև լաբորատոր աշխատանքների և գործնական վարժությունների նկարագրություններ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքի ամրապնդմանը և փորձարարական հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է կենսաբանության, բժշկության, գյուղատնտեսության և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար ուսումնական աղբյուր միկրոբիոլոգիայի ուսումնասիրության մեջ։

Химия

Օրգանական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 2-օքսո-(2,5-դիհիդրո- և տետրահիդրո)ֆուրանների ու 2-օքսո-5,6-դիհիդրոպիրանների քիմիական հատկությունների, ստացման եղանակների և փոխակերպումների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված թթվածին պարունակող հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը դրանց ռեակցիոն ունակության վրա և օրգանական սինթեզում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հինգանդամ և վեցանդամ լակտոնային օղակների ձևավորման մեթոդներին, համապատասխան ելանյութերի ընտրությանը, սինթեզի պայմանների օպտիմալացմանը և նպատակային ածանցյալների ստացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են միացությունների օքսիդացման, վերականգնման, միացման, տեղակալման և օղակային փոխակերպումների հնարավոր ռեակցիաները, ինչպես նաև դրանց ընթացքի վրա կառուցվածքային ու էլեկտրոնային գործոնների ազդեցությունը։ Քննարկվում են նաև ստացվող նյութերի տարածական կառուցվածքի, իզոմերիայի, կայունության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են օրգանական միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրոսկոպիական և վերլուծական մեթոդները, ռեակցիաների մեխանիզմների պարզաբանման մոտեցումները և սինթեզի արդյունքների գնահատման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆուրանային և պիրանային ածանցյալների նշանակությանը կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի, դեղագործական միջանկյալ միացությունների և նոր օրգանական նյութերի սինթեզում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի և նուրբ օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճագարի մսից պահածոների արտադրության տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը՝ նպատակ ունենալով բարելավել պատրաստի արտադրանքի որակական, սննդային և պահպանման հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ճագարի մսի ֆիզիկաքիմիական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, հումքի նախնական մշակման, բաղադրիչների ընտրության, խառնուրդի պատրաստման, տարաների լցման, փակման և ջերմային մշակման օպտիմալ պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահածոյացման այնպիսի ռեժիմների ընտրությանը, որոնք միաժամանակ ապահովում են արտադրանքի մանրէաբանական անվտանգությունը և հնարավորինս պահպանում մսի սննդային արժեքը, համային ու կառուցվածքային հատկությունները։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր բաղադրատոմսերի և տեխնոլոգիական ռեժիմների համեմատական գնահատում՝ որոշելով դրանց ազդեցությունը պատրաստի պահածոյի որակի, հյութալիության, համի, հոտի, արտաքին տեսքի և պահպանման կայունության վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև արտադրական գործընթացի արդյունավետության բարձրացումը՝ հումքի կորուստների նվազեցման, տեխնոլոգիական գործողությունների օպտիմալացման և ստացվող արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման միջոցով։ Ճագարի միսը սննդային արժեքավոր հումք է, և դրա վերամշակման նոր կամ կատարելագործված եղանակների մշակումը կարող է նպաստել սննդամթերքի տեսականու ընդլայնմանը և մսային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մսի և մսամթերքի արտադրության ձեռնարկությունների, սննդի տեխնոլոգների և սննդամթերքի որակի ու անվտանգության ոլորտի մասնագետների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև սննդի տեխնոլոգիայի ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես կենդանական ծագման հումքից պահածոների արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման օրինակ։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է հանրային բարիքների գնահատման հիմնական մոտեցումներին և դրանց կիրառությանը պետական քաղաքականության ձևավորման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են հանրային բարիքները՝ որպես ոչ բացառելի և ոչ մրցակցային բնույթի ապրանքներ ու ծառայություններ, որոնց արժեքը շուկայական մեխանիզմներով ամբողջությամբ չի արտահայտվում։ Հեղինակը անդրադառնում է գնահատման տարբեր մեթոդներին՝ շուկայական համարժեքների կիրառություն, ծախս-օգուտ վերլուծություն, պայմանական գնահատման մեթոդ (contingent valuation), հեդոնիկ գնագոյացում և փոխարինման ծախսերի մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էկոհամակարգային ծառայությունների և շրջակա միջավայրի հանրային բարիքների գնահատման բարդություններին, ինչպես նաև ոչ շուկայական արժեքների չափման խնդիրներին։ Գրքում քննարկվում է նաև հանրային բարիքների գնահատման դերը պետական բյուջետավորման, ներդրումային ծրագրերի ընտրության և սոցիալական արդյունավետության բարձրացման գործում։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են այս գնահատումները նպաստում ավելի արդյունավետ հանրային քաղաքականության ձևավորմանը և ռեսուրսների ճիշտ բաշխմանը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, պետական ծառայողների, բնապահպանների և ուսանողների համար։