Կնոջ պատկերումը հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթներում

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է «Արմենիկում» մածուկի ազդեցության ուսումնասիրությանը աէրոբային մանրէներով պայմանավորված թարախային վերքերի բորբոքային գործընթացի զարգացման և ապաքինման տարբեր փուլերում։ Քննարկվում են թարախային վերքերի առաջացման պատճառները, բորբոքային ռեակցիայի հիմնական մեխանիզմները, մանրէային վարակների դերը և վնասված հյուսվածքներում տեղի ունեցող ախտաբանական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղային կիրառվող պատրաստուկների ազդեցությանը վերքային միջավայրի, բորբոքային արտազատուկի, հյուսվածքների վերականգնման և վերքի ապաքինման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են աէրոբային մանրէների մասնակցությամբ զարգացող վարակային բորբոքման առանձնահատկությունները, օրգանիզմի տեղային պաշտպանական պատասխանները և հյուսվածքային վնասման ու վերականգնման փոխկապակցված գործընթացները։ Դիտարկվում են հետազոտվող պատրաստուկի հնարավոր հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկությունների գնահատման մոտեցումները՝ առանց դրա բուժական արդյունավետությունը նախապես հաստատված համարելու։ Կարևորվում են վերքի մաքրման, բորբոքային երևույթների փոփոխության, հատիկավոր հյուսվածքի ձևավորման և էպիթելացման ընթացքի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել կլինիկական դիտարկումների, մանրէաբանական հետազոտությունների, հյուսվածաբանական վերլուծության և վերքային գործընթացի դինամիկ գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում վերքի մակերեսի փոփոխություններին, բորբոքային արտահայտվածության աստիճանին, մանրէային աղտոտվածությանը և հյուսվածքների վերականգնման ցուցանիշներին՝ որպես տեղային բուժման ազդեցությունը գնահատելու հնարավոր չափանիշներ։ Առանձնացվում են փորձարարական և համեմատական ուսումնասիրությունների նշանակությունը, բուժական տարբեր մոտեցումների արդյունքների համադրումը և պատրաստուկի կիրառման անվտանգության գնահատման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում են նաև թարախային վերքերի բուժման ընթացքում հնարավոր բարդությունների կանխարգելման, տեղային բորբոքման վերահսկման և ապաքինման գործընթացի արդյունավետության գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել վերքային բորբոքման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը և տեղային բուժական միջոցների ուսումնասիրության մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտության նշանակությունը պայմանավորված է թարախային վերքերի բուժման նոր հնարավորությունների գիտական գնահատման և դրանց կիրառման հիմնավորվածության ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել վիրաբույժների, մանրէաբանների, ախտաֆիզիոլոգների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է ներկրված ջերսեյ (Jersey) տավարի ցեղի կենսաբանական առանձնահատկությունների և մթերատու հատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի հյուսիսարևելյան գոտու բնական-կլիմայական պայմաններում՝ ընդգծելով կենդանիների հարմարվողականության և արտադրողականության հարցերը։ Հեղինակը վերլուծում է ջերսեյ ցեղի կենսաբանական ցուցանիշները՝ աճի դինամիկան, կաթնատվության մակարդակը, կաթի որակական կազմը (ճարպայնություն, սպիտակուցային պարունակություն) և վերարտադրողական հատկանիշները՝ տեղական պայմաններին հարմարվելու համատեքստում։ Գրքում դիտարկվում են կերակրման և պահվածքի պայմանների ազդեցությունը կենդանիների արտադրողականության վրա, ինչպես նաև անասնապահական տեխնոլոգիաների դերը ցեղի արդյունավետ օգտագործման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերսեյ տավարի համեմատական առավելություններին տեղական ցեղերի նկատմամբ՝ կաթի բարձր որակ, կերային արդյունավետություն և տնտեսապես շահավետ ցուցանիշներ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կլիմայական գործոնների ազդեցությունը՝ բարձր խոնավություն, ջերմաստիճանային տատանումներ և արոտային պայմաններ, որոնք պայմանավորում են կենդանիների հարմարվողական վարքագիծը։ Աշխատությունը ընդգծում է ջերսեյ ցեղի ներդրման նշանակությունը ՀՀ անասնաբուծության զարգացման և կաթնային արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Այն օգտակար է զոոտեխնիկների, անասնաբույժների և գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1967 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված տեղեկատու։ Այն նախատեսված է ընթերցողների, գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների, ինչպես նաև տարբեր միջոցառումներ կազմակերպող մասնագետների համար՝ տարվա վերջին եռամսյակի ընթացքում կարևոր պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և քաղաքական իրադարձություններն ու նշանավոր անձանց հոբելյանական տարեթվերը արագ և հարմար ձևով գտնելու նպատակով։ Նյութը կառուցված է օրացուցային սկզբունքով, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ամսվա ընթացքում հնարավոր է հետևել համապատասխան օրերին, դրանց առնչվող հիշարժան իրադարձություններին և անհատների կյանքի ու գործունեության նշանակալի ամսաթվերին։ Նման տեղեկատուների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք միավորում են տարաբնույթ բնույթի փաստական նյութ՝ ընդգրկելով պատմական իրադարձություններ, պետական և հասարակական կյանքի կարևոր դրվագներ, գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հետ կապված տարեթվեր, գրականության, արվեստի և մշակույթի ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև հոբելյանական և հիշատակի օրեր։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես թեմատիկ միջոցառումների, գրական երեկոների, ցուցահանդեսների, դասախոսությունների, գրադարանային ցուցադրությունների և ընթերցողների սպասարկման այլ ձևերի նախապատրաստման օժանդակ աղբյուր։ Հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների նյութերի համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տարվա վերջին հատվածում նշվող կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ և նախապես պլանավորել դրանց նվիրված աշխատանքները։ Ժամանակագրական դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ ամսաթվի որոնումը, իսկ տվյալների թեմատիկ բազմազանությունը տեղեկատուն դարձնում է կիրառելի տարբեր մասնագիտական և կրթական նպատակներով։ Նյութը հատկապես արժեքավոր է այն ժամանակաշրջանի համար, երբ գրադարանային և մշակութային աշխատանքում նման օրացույցները կարևոր գործնական նշանակություն ունեին՝ օգնելով գրադարանավարներին կազմել ցուցադրությունների և միջոցառումների թեմատիկ պլաններ, ընտրել համապատասխան գրականություն և կազմակերպել տեղեկատվական սպասարկում։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային-տեղեկատվական միջավայրի արտացոլում, քանի որ հիշատակվող տարեթվերի ընտրությունն ու դասակարգումը կապված են տվյալ ժամանակի հասարակական և մշակութային առաջնահերթությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հանդիսանում է 1967 թվականի վերջին երեք ամիսների համար նախատեսված ժամանակագրական և մատենագիտական բնույթի գործնական տեղեկատու, որը մեկտեղում է նշանավոր անձանց և կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ հիշարժան ամսաթվերը և կարող է օգտագործվել կրթական, մշակութային, գրադարանային ու տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է բնական թեթև լցանյութերի կիրառմամբ պատրաստված երկաթբետոնե սյուների կրողունակության, դեֆորմացիոն հատկությունների և լարվածային վիճակի ուսումնասիրությանը՝ սեղմող և լայնական նշանափոխ բեռնվածքների համատեղ ազդեցության պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն օրինաչափությունների բացահայտման վրա, որոնք պայմանավորում են նման կառուցվածքային տարրերի աշխատանքը բարդ բեռնավորման դեպքում և որոշում դրանց ամրությունը, կոշտությունը, կայունությունն ու շահագործման հուսալիությունը։ Քննության են առնվում թեթև բետոնի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, բնական ծակոտկեն լցանյութերի ազդեցությունը բետոնի խտության, ամրության և դեֆորմացիոն բնութագրերի վրա, ինչպես նաև բետոնի ու ամրանային համակարգի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում առանցքային սեղմող ուժերի և ուղղությունը պարբերաբար փոխող լայնական ազդեցությունների միաժամանակյա ներգործությանը, որի պայմաններում սյուներում ձևավորվում է բարդ լարվածադեֆորմացիոն վիճակ։ Ուսումնասիրվում են ճաքերի առաջացման և զարգացման օրինաչափությունները, մնացորդային դեֆորմացիաները, կոշտության փոփոխությունը կրկնվող բեռնավորման ընթացքում և կառուցվածքային տարրի սահմանային վիճակին հասնելու պայմանները։ Կարևորվում է ամրանավորման աստիճանի, սյան երկրաչափական չափերի, բետոնի ամրության և կիրառվող լցանյութի հատկությունների ազդեցության գնահատումը կրողունակության վրա։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով հնարավոր է հետևել փորձանմուշների վարքին բեռնավորման տարբեր փուլերում, գրանցել դեֆորմացիաները և համեմատել ստացված սահմանային բեռները հաշվարկային գնահատականների հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հաշվարկային մոդելների ճշգրտման և թեթև բետոնից պատրաստված կրող տարրերի նախագծման մեթոդների կատարելագործման համար։ Նշանափոխ լայնական ուժերի ուսումնասիրությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն կառույցների համար, որոնք շահագործման ընթացքում կարող են ենթարկվել փոփոխական դինամիկական ազդեցությունների, այդ թվում՝ սեյսմիկ բեռնվածքների։ Այս տեսանկյունից կարևորվում են ոչ միայն տարրի առավելագույն կրողունակությունը, այլև կրկնվող ազդեցությունների պայմաններում նրա դեֆորմացիոն վարքը և ընդհանուր կառուցվածքային հուսալիությունը։ Բնական թեթև լցանյութերի օգտագործումը դիտարկվում է նաև կառուցվածքի սեփական զանգվածի նվազեցման և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ կիրառման տեսանկյունից։ Աշխատությունը համադրում է երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների տեսության, շինարարական մեխանիկայի և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները՝ նպաստելով բարդ բեռնավորման պայմաններում թեթև երկաթբետոնե տարրերի աշխատանքի առավել ամբողջական գնահատմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել շինարարական կոնստրուկցիաների, երկաթբետոնի, սեյսմակայուն շինարարության, կառուցվածքային մեխանիկայի և շինանյութերի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, նախագծող ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում խորհրդային իշխանության և եկեղեցու հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1920–1940 թվականների ժամանակահատվածում՝ ընդգծելով քաղաքական, գաղափարական և վարչական գործընթացները, որոնք ձևավորել են այդ հարաբերությունների բնույթը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է խորհրդային պետական քաղաքականությունը կրոնի նկատմամբ՝ ներառյալ հակակրոնական քարոզչությունը, եկեղեցական կառույցների սահմանափակումը և դրանց նկատմամբ վարչական վերահսկողության ուժեղացումը։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքորոշումը, ադապտացիոն ռազմավարությունները և այն մարտահրավերները, որոնց նա բախվել է նոր քաղաքական համակարգի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցական գույքի ազգայնացման գործընթացին, հոգևորականության նկատմամբ իրականացված քաղաքական ճնշումներին և կրոնական կյանքի կազմակերպման սահմանափակումներին։ Վերլուծվում են նաև հասարակական ընկալումները և կրոնական ավանդույթների պահպանման ձևերը, որոնք շարունակել են գոյատևել չնայած պետական գաղափարական սահմանափակումներին։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ 1920–1940 թվականներին ձևավորվել է բարդ և հակասական հարաբերությունների համակարգ, որտեղ պետական գաղափարախոսությունը և կրոնական ինստիտուտը գտնվում էին մշտական լարվածության մեջ։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծեր տարիքի մարդկանց սննդակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան կաթի և կարագի տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ կարոտինոիդների խտանյութի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տարեցների համար նախատեսված սննդամթերքի արտադրության տեխնոլոգիական և սննդաբանական պահանջները, ինչպես նաև կաթնամթերքի սննդային արժեքի բարձրացման և կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներով հարստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կարոտինոիդների խտանյութի հատկություններին, դրա ընտրությանը, կաթնամթերքի բաղադրության մեջ ներմուծման նպատակահարմարությանը և պատրաստի արտադրանքի որակական ցուցանիշների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մշակվող արտադրանքի բաղադրությունը, տեխնոլոգիական գործընթացի հիմնական փուլերը, հումքի և պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և սննդային հատկությունները, ինչպես նաև արտադրանքի պահպանման և կայունության հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների որոնմանը, որոնք թույլ կտան ստանալ բարձր սննդային և կենսաբանական արժեք ունեցող արտադրանք՝ միաժամանակ պահպանելով դրա համային և տեխնոլոգիական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ ֆունկցիոնալ և դիետիկ սննդամթերքի արտադրության զարգացման, տարեցների սննդի որակի բարելավման և սննդակարգում կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների նպատակային օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սննդի տեխնոլոգներին, սննդաբաններին, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, հետազոտողներին և սննդի տեխնոլոգիայի ու դիետոլոգիայի ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին։