Քրիստոսի խաչի մասին վարդապետություն

Экономика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակամենաշնորհային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են մրցակցային տնտեսության սկզբունքները, շուկայում գերիշխող դիրքի ձևավորման առանձնահատկությունները, տնտեսական մրցակցության պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև հակամենաշնորհային կարգավորման միջազգային փորձը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մրցակցության սահմանափակման հիմնական ձևերը, մենաշնորհային և հակամրցակցային գործելակերպերը, պետական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսության արդյունավետության, ներդրումային միջավայրի և սպառողների շահերի պաշտպանության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական միջավայրում մրցակցային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկություններին, գործող օրենսդրության կիրառման խնդիրներին, վերահսկող մարմինների գործունեությանը և ոլորտի բարեփոխումների հնարավոր ուղղություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական և գործնական վերլուծություններ, որոնք կարող են նպաստել մրցակցային քաղաքականության կատարելագործմանը և շուկայի առողջ զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և մրցակցային իրավունքի ու տնտեսական քաղաքականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական գործի կարգավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ապահովագրական շուկայի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ապահովագրության տնտեսական էությունը, գործառույթները, սկզբունքները և ֆինանսական համակարգում դրա ունեցած դերը, ինչպես նաև ապահովագրական հարաբերությունների պետական կարգավորման անհրաժեշտությունն ու հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական շուկայի մասնակիցների գործունեության կարգավորմանը, ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովմանը, վճարունակության գնահատմանը, ռիսկերի կառավարմանը և ապահովադիրների շահերի պաշտպանությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ապահովագրական գործի կարգավորման տեսական մոտեցումները, դրանց մեթոդաբանական հիմքերը և գործնական կիրառման առանձնահատկությունները ՀՀ պայմաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ապահովագրական գործունեության վերահսկողության, լիցենզավորման, ֆինանսական հաշվետվողականության, ապահովագրական պահուստների ձևավորման և ռիսկերի գնահատման մեխանիզմներին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապահովագրական ծառայությունների զարգացմանը խոչընդոտող գործոններին, շուկայի կառուցվածքին, մրցակցային միջավայրին և բնակչության ապահովագրական մշակույթի մակարդակին։ ՀՀ ապահովագրական շուկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կարգավորման գործող համակարգի հիմնական առանձնահատկությունները, արդյունավետության խնդիրներն ու զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ ժամանակակից և արդյունավետ կարգավորման մեխանիզմների ձևավորման նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ապահովագրական շուկայի կայունության ամրապնդմանը, կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, ապահովագրական ծառայությունների որակի բարձրացմանը և սպառողների իրավունքների ավելի արդյունավետ պաշտպանությանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ապահովագրական ոլորտի մասնագետներին, իրավաբաններին, պետական կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բազմամասնիկային քվանտային համակարգերում խճճվածության կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ երկրաչափական չափի և Շմիդտի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում քվանտային խճճվածության քանակական բնութագրման խնդիրն է, որը հիմնարար նշանակություն ունի ինչպես քվանտային մեխանիկայի տեսական հիմքերի, այնպես էլ քվանտային տեղեկատվության մշակման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Քննվում է բազմամասնիկային համակարգի ընդհանուր քվանտային վիճակի այն առանձնահատկությունը, երբ առանձին ենթահամակարգերի վիճակները հնարավոր չէ լիարժեք նկարագրել միմյանցից անկախ։ Երկրաչափական մոտեցման շրջանակում խճճվածությունը դիտարկվում է քվանտային վիճակների տարածության մեջ՝ գնահատելով ուսումնասիրվող վիճակի և համապատասխան չխճճված կամ բաժանելի վիճակների միջև տարբերությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խճճվածության աստիճանը կապել որոշակի երկրաչափական մեծության հետ և համեմատել տարբեր կառուցվածք ունեցող քվանտային վիճակներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բազմամասնիկային համակարգերի դեպքում առաջացող բարդություններին, քանի որ երկու ենթահամակարգերից կազմված վիճակների համար կիրառվող որոշ մեթոդներ չեն ընդհանրացվում պարզ ձևով ավելի մեծ թվով մասնիկների համակարգերի վրա։ Շմիդտի վերլուծությունը դիտարկվում է որպես երկբաժան քվանտային համակարգերի վիճակների կառուցվածքը բացահայտելու կարևոր մաթեմատիկական գործիք, որի միջոցով հնարավոր է վիճակը ներկայացնել համապատասխան օրթոնորմավորված բաղադրիչների միջոցով և ուսումնասիրել խճճվածության հետ կապված գործակիցների հատկությունները։ Քննվում է Շմիդտի գործակիցների և խճճվածության չափերի միջև կապը, ինչպես նաև տարբեր բաժանումների ընտրության ազդեցությունը բազմամասնիկային վիճակի բնութագրման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկրաչափական չափի և Շմիդտի ներկայացման միջոցով ստացվող տեղեկատվության համադրումը՝ պարզելու համար դրանց կիրառելիության սահմանները և փոխլրացնող նշանակությունը։ Կարող են դիտարկվել տարբեր տիպի մաքուր քվանտային վիճակներ և դրանց առանձնահատկությունները՝ խճճվածության կառուցվածքի համեմատական վերլուծության նպատակով։ Մաթեմատիկական ձևակերպումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև համակարգի սիմետրիաների ազդեցությունը խճճվածության բնութագրերի վրա և պարզեցնել բազմաչափ խնդիրների վերլուծությունը։ Աշխատությունը տեսական նշանակություն ունի քվանտային վիճակների դասակարգման, բազմամասնիկային հարաբերակցությունների բնույթի և խճճվածության քանակական գնահատման մեթոդների զարգացման համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև քվանտային տեղեկատվության տեսության համատեքստում, որտեղ խճճվածությունը դիտարկվում է որպես քվանտային հաշվարկների, հաղորդակցության և տեղեկատվական գործընթացների կարևոր ռեսուրս։

Социология

Այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված փախստականների սոցիալական, ժողովրդագրական և հոգեբանական իրավիճակի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով «լքված հայրենիքի» գաղափարը որպես տեղահանման փորձառության և կոլեկտիվ հիշողության առանցքային բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են զանգվածային տեղահանության պատճառներն ու հետևանքները, բնակչության հարկադիր միգրացիայի գործընթացները, ինչպես նաև նոր բնակության վայրերում ինտեգրման, սոցիալական հարմարվողականության և տնտեսական վերականգնման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնության պահպանման, մշակութային շարունակականության և համայնքային կապերի պահպանման գործոններին, որոնք կարևոր դեր են խաղում փախստականների սոցիալական համախմբման և հոգեբանական կայունության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև միջազգային մարդասիրական իրավունքի, պետական աջակցության քաղաքականությունների և հասարակական կազմակերպությունների դերակատարությունը տեղահանված անձանց կենսապայմանների բարելավման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ հարկադիր տեղահանումը ոչ միայն սոցիալական և տնտեսական ճգնաժամ է, այլև խորքային մարդաբանական և մշակութային փորձառություն, որը ձևավորում է «լքված երկրի» հիշողությունը և ազդում սերունդների ինքնության կառուցման վրա:

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի տեսական և գործնական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության և տարբեր երկրների իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել դատական որոշումների իրավաստեղծ և իրավամեկնաբանման նշանակությունը, պարզել դրանց տեղը իրավունքի աղբյուրների համակարգում և համեմատել տարբեր իրավական ավանդույթներում նախադեպի ձևավորման ու կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում անգլո-ամերիկյան և ռոմանագերմանական իրավական համակարգերի տարբերություններին, քանի որ առաջինում դատական նախադեպը պատմականորեն հանդես է գալիս որպես իրավունքի կարևոր աղբյուր, մինչդեռ երկրորդում առաջնային նշանակությունը սովորաբար տրվում է օրենքին և այլ նորմատիվ իրավական ակտերին։ ՀՀ-ի պարագայում հարցը հատկապես հետաքրքիր է դատական իշխանության զարգացման և դատական պրակտիկայի միատեսակության ապահովման տեսանկյունից։ Ատենախոսությանը նվիրված մատենագիտական աղբյուրը նշում է, որ 2005 թվականի սահմանադրական փոփոխություններով Վճռաբեկ դատարանին վերապահվել էր օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու առաքելությունը, ինչը կարևոր փուլ էր հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի դերի վերաիմաստավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Վճռաբեկ դատարանի որոշումների իրավական նշանակությունը, դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների ազդեցությունը ստորադաս դատարանների գործունեության վրա և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձին և կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սահմանադրական դատարանի որոշումների ուսումնասիրությունը։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը նշում է, որ իր ըստ էության կայացված որոշումները պարտադիր են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների, պաշտոնատար անձանց, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար ամբողջ Հանրապետության տարածքում։ Միաժամանակ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերաբերյալ իր որոշումներում ընդգծվում է դրանց պաշտոնական բնույթը, համընդհանուր իրավական հետևանքները, իրավական անորոշության վերացման նշանակությունը և նախադեպային բնույթը։ Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ հայկական իրավական համակարգում դատական նախադեպի հարցը չի սահմանափակվում դասական անգլիական stare decisis մոդելի մեխանիկական կիրառմամբ, այլ ունի յուրահատուկ սահմանադրաիրավական դրսևորումներ։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել նաև տարբեր երկրների մոտեցումները՝ ուսումնասիրվելով այն հարցը, թե ինչ պայմաններում է բարձրագույն դատարանի որոշումը դառնում պարտադիր կամ ազդեցիկ հետագա դատական գործերի համար, ինչ սահմաններում կարող է դատարանը զարգացնել իրավական նորմի մեկնաբանությունը և որտեղ է անցնում դատական մեկնաբանության ու դատական իրավաստեղծ գործունեության սահմանը։ Կարևոր թեմա է նաև դատական նախադեպի հարաբերակցությունը օրենքի, իրավական սովորույթի, իրավական դոկտրինի և այլ իրավական աղբյուրների հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ այն առավելություններին, որոնք նախադեպային մոտեցումը կարող է ապահովել՝ իրավունքի կիրառման միասնականություն, իրավական անորոշության նվազեցում, նոր իրավահարաբերությունների արագ կարգավորում և օրենքի գործնական մեկնաբանության զարգացում։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել հնարավոր խնդիրները՝ դատական իշխանության կողմից իրավաստեղծ գործունեության ընդլայնման, դատավորների հայեցողության սահմանների, տարբեր դատարանների մոտեցումների անհամապատասխանության և իրավական կանխատեսելիության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Իրավահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել Հայաստանի մոդելի առանձնահատկությունները այլ երկրների փորձի համատեքստում և պարզել, թե որ մեխանիզմները կարող են նպաստել դատական պրակտիկայի արդյունավետության ու միասնականության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև անդրադառնալ իրավական համակարգերի զարգացման պատմական առանձնահատկություններին, քանի որ նախադեպի դերը մեծապես պայմանավորված է տվյալ երկրի իրավական ավանդույթներով, սահմանադրական կառուցվածքով և դատարանների ինստիտուցիոնալ դիրքով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, դատավորներին, փաստաբաններին, իրավունքի տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, սահմանադրագետներին և իրավաբանական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն հնարավորություն է տալիս դատական նախադեպը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին դատական որոշում, այլև որպես իրավական համակարգի զարգացման, օրենքի միասնական կիրառման և իրավական նորմերի մեկնաբանման կարևոր գործիք՝ միաժամանակ բացահայտելով ՀՀ իրավական համակարգի և այլ երկրների նախադեպային մոդելների միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները։

История

Գիրքը համակարգված ձևով ուսումնասիրում է Հայաստանի հնագույն հուշարձանները, նյութական մշակույթը և հասարակական զարգացումները՝ բացահայտելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական շերտերը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հին քարի դար Առաջին բնակավայրեր, քարե գործիքներ, որսորդություն և հավաքչություն։ Նոր քարի դար Գյուղատնտեսության և անասնապահության ձևավորում, նստակյաց կյանք։ Բրոնզի դար Արհեստների զարգացում, հասարակական բարդացում և առաջին քաղաքային կենտրոններ։ Վաղ պետական կազմավորումներ Իշխանական համակարգերի ձևավորում և քաղաքական կազմակերպվածության աճ։ Վանի թագավորություն Պետականության բարձր զարգացում, ամրոցների, գրերի և մշակույթի առաջընթաց։ Անկման փուլ Վանի թագավորության թուլացում և նոր պատմական շրջանի սկիզբ։