«Le Monde»-ը և հայ իրականությունը

История

«Հայ տպագրության տարեգիրք․ մատենագիտական ցանկը» հայ գրքի և տպագրության պատմությանը վերաբերող կարևոր մատենագիտական բնույթի հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել որոշակի ժամանակահատվածում հայերեն տպագիր արտադրանքի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունները։ Այն ունի ոչ թե գեղարվեստական կամ զուտ պատմագիտական շարադրանքի, այլ տեղեկատու-մատենագիտական բնույթ և նախատեսված է այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայերեն գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի հրատարակման պատմությունը։ Նման տարեգրքի արժեքը հատկապես մեծ է հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ հայ տպագրությունը ձևավորվել և զարգացել է ոչ միայն Հայաստանի տարածքում, այլև աշխարհի բազմաթիվ քաղաքներում գործող հայկական տպարանների միջոցով։ Մատենագիտական ցանկը հնարավորություն է տալիս այդ բազմազան տպագրական ժառանգությունը ներկայացնել համակարգված ձևով՝ ըստ հրատարակությունների, հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրերի և ժամանակագրական տվյալների։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը մատենագիտական նկարագրությունների միջոցով հայ տպագիր ժառանգության փաստագրումն է։ Յուրաքանչյուր գրառման նպատակն է հնարավորինս հստակ ներկայացնել համապատասխան հրատարակության նույնականացման համար անհրաժեշտ տվյալները՝ ստեղծելով հետազոտողների համար վստահելի կողմնորոշիչ։ Նման համակարգված նյութը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հին հայերեն գրքերի վերաբերյալ տեղեկությունները կարող են պահպանված լինել տարբեր գրադարաններում, մատենագիտական շտեմարաններում և մասնագիտացված հավաքածուներում։ Տարեգրքային սկզբունքը նաև հնարավորություն է տալիս հետևել հայ տպագրության զարգացման ժամանակագրական ընթացքին՝ տեսնելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպիսի գրականություն է հրատարակվել, ինչ թեմաներ են գերակշռել, որ քաղաքներում են գործել հայկական տպարաններ և ինչպես է փոխվել տպագրական արտադրության բնույթը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ մատենագիտական գրանցումը թույլ է տալիս ոչ միայն տեղեկություն ստանալ առանձին գրքերի մասին, այլև ամբողջական պատկերացում կազմել հայ տպագիր մշակույթի ծավալի և բազմազանության վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտագործվել գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքներում, գրքային հավաքածուների համալրման ու նկարագրման ժամանակ, ինչպես նաև գիտական հետազոտությունների ընթացքում։ Հատկապես կարևոր է դրա նշանակությունը հայագիտության, գրականագիտության, պատմության, մշակութաբանության և գրադարանագիտության մասնագետների համար, քանի որ մատենագիտական ցանկը հետազոտողին հնարավորություն է տալիս արագ գտնել անհրաժեշտ հրատարակության մասին սկզբնական տվյալները և դրանց հիման վրա շարունակել ավելի խոր ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ տպագիր ժառանգության փաստագրման և համակարգման կարևոր աղբյուր, որը միավորում է բազմաթիվ հրատարակությունների մասին տեղեկությունները և նպաստում հայ գրքի պատմության պահպանմանը, ուսումնասիրմանը և հետագա գիտական շրջանառությանը։

Литература

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Վանի թագավորության, այսինքն՝ Ուրարտուի գրային մշակույթին վերաբերող սեպագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը, որոնք հայտնաբերվել են ներկայիս Ռուսաստանի տարածքում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են այդ արձանագրությունների հայտնաբերման հանգամանքները, դրանց լեզվական և պատմական առանձնահատկությունները, գրային համակարգի բնույթը և հնարավոր կապերը Վանի թագավորության քաղաքական, մշակութային ու աշխարհագրական ազդեցության շրջանակների հետ։ Սեպագիր արձանագրությունները հին հասարակությունների պատմության ուսումնասիրման կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ոչ միայն առանձին իրադարձություններ, այլև պատկերացում կազմել իշխանական կառույցների, ռազմական արշավանքների, տարածքային հարաբերությունների, կրոնական պատկերացումների և վարչական համակարգերի մասին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերված գրությունների համեմատական քննությունը՝ դրանց նշանների, կառուցվածքի, բովանդակության և լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությամբ։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք տվյալ արձանագրությունները ուղղակիորեն կապված են Վանի թագավորության պետական գրագրության և արքայական վիմագրության ավանդույթի հետ, ինչպես նաև ինչ պատմական պայմաններում կարող էին դրանք հայտնվել իրենց սկզբնական տարածքից հեռու։ Հեղինակը, ըստ թեմայի բնույթի, անդրադառնում է նաև հնագիտական նյութի և գրավոր աղբյուրի փոխկապակցվածությանը՝ փորձելով արձանագրությունները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ տարածաշրջանի պատմական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հատկապես ուրարտագիտությամբ, հին Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, լեզվաբանությամբ և հին արևելյան գրային համակարգերով զբաղվող մասնագետներին, քանի որ նման նյութերը հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու Վանի թագավորության մշակութային և քաղաքական ազդեցության վերաբերյալ պատկերացումները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանց միջոցով հնարավոր է լրացնել այլ պատմական աղբյուրներից ստացվող տեղեկությունները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հին ժամանակաշրջանի տարածաշրջանային կապերի ու փոխազդեցությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունն արժեքավոր է որպես Վանի թագավորության սեպագիր ժառանգության և դրա տարածական տարածման վերաբերյալ ուսումնասիրություն, որը միավորում է վիմագրական, լեզվաբանական, հնագիտական և պատմագիտական մոտեցումները և նպաստում հին աշխարհի գրավոր մշակույթի ու պատմական գործընթացների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Журналистика

Այս աշխատությունը նվիրված է զանգվածային լրատվության միջոցների իրավական կարգավորման և ինքնակարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում։ Աշխատությունում վերլուծվում են ԶԼՄ-ների գործունեության իրավական հիմքերը, տեղեկատվության ազատության, խոսքի ազատության, լրագրողական գործունեության պաշտպանության և պատասխանատվության հարցերը՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի իրավական և հասարակական միջավայրը։ Ուսումնասիրվում են պետական կարգավորման մեխանիզմները, օրենսդրական սահմանափակումներն ու երաշխիքները, ինչպես նաև լրատվամիջոցների կողմից ինքնակարգավորման սկզբունքների կիրառման հնարավորությունները՝ մասնագիտական էթիկայի, լրագրողական չափանիշների և հանրային վստահության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում ԶԼՄ-ների իրավական կարգավորման միջազգային փորձին, մեդիա ոլորտի զարգացման խնդիրներին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է հավասարակշռել տեղեկատվության ազատությունն ու հասարակական պատասխանատվությունը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, լրագրողների, մեդիա ոլորտի հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մամուլի իրավական կարգավորման, լրագրողական ինքնակարգավորման և տեղեկատվական հարաբերությունների զարգացման հարցերով։

Литература

Ջ. Ք. Ռոուլինգ-ի «Հարրի Փոթեր» շարքի երրորդ գիրքն է, որը համարվում է շարքի ամենահասուն և մթնոլորտային հատվածներից մեկը։ Վեպում Հարրի Փոթերը վերադառնում է Հոգվարթս՝ նոր ուսումնական տարում բախվելով վտանգավոր իրադարձությունների, որոնք կապված են Ազկաբանի բանտից փախած դատապարտյալի հետ։ Կախարդական աշխարհում տարածվում է վախը, քանի որ կարծում են, թե Սիրիուս Բլեքը՝ վտանգավոր հանցագործ, սպառնում է Հարրիի կյանքին։ Սակայն պատմության ընթացքում աստիճանաբար բացահայտվում է, որ իրականությունը շատ ավելի բարդ է, քան թվում է առաջին հայացքից, և գաղտնիքները կապված են Հարրիի ընտանիքի անցյալի հետ։ Վեպը առանձնանում է ժամանակի շրջման (time-turner) գաղափարի ներմուծմամբ, որը թույլ է տալիս կերպարներին փոխել իրադարձությունների ընթացքը և բացահայտել ճշմարտությունը տարբեր տեսանկյուններից։ Միաժամանակ զարգանում են ընկերության, վստահության, վախերի հաղթահարման և ինքնաճանաչման թեմաները։ Գիրքը նաև առաջին անգամ ավելի խորությամբ ներկայացնում է Հոգվարթսի վտանգավոր կողմերը՝ ներառելով դեմենտորների կերպարները, որոնք խորհրդանշում են վախն ու հուսահատությունը։ Պատմության վերջում բացահայտվում են անցյալի կարևոր գաղտնիքներ, որոնք փոխում են Հարրիի պատկերացումները իր ընտանիքի և իրեն շրջապատող մարդկանց մասին։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիաիրավական վեճերի խաղաղ կարգավորման գործընթացում հաշտարարի մասնագիտական գործունեության արդյունավետության վրա ազդող անձնային և սոցիալ-հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հաշտարարությունը դիտարկվում է որպես վեճերի այլընտրանքային լուծման գործընթաց, որտեղ արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն իրավական գիտելիքներով և ընթացակարգային կանոնների պահպանմամբ, այլև մասնագետի հաղորդակցական կարողություններով, հոգեբանական առանձնահատկություններով և հակամարտող կողմերի միջև կառուցողական փոխգործակցություն ձևավորելու հմտությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշտարարի անձնային հատկանիշներին՝ ինքնատիրապետմանը, հուզական կայունությանը, համբերատարությանը, ճկունությանը, պատասխանատվությանը, չեզոքության պահպանմանը և տարբեր տեսակետներ ընկալելու կարողությանը։ Քննվում է ապրումակցման դերը՝ որպես կողմերի դիրքորոշումները, հետաքրքրությունները և հուզական վիճակները հասկանալու միջոց՝ միաժամանակ կարևորելով մասնագիտական սահմանների և անկողմնակալության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում են հաղորդակցական հմտությունները, ակտիվ լսելու կարողությունը, հարցերի արդյունավետ ձևակերպումը, տեղեկատվության վերաձևակերպումն ու պարզաբանումը, ինչպես նաև լարված հաղորդակցությունը կառուցողական երկխոսության վերածելու մեխանիզմները։ Կարևորվում է հաշտարարի կարողությունը տարբերակելու կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած իրական շահերից ու պահանջմունքներից, ինչը կարող է նպաստել փոխընդունելի լուծումների որոնմանը։ Սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյունից դիտարկվում են վստահության ձևավորման, փոխադարձ ընկալման, կարծրատիպերի, սոցիալական դերերի, ազդեցության և միջանձնային հարաբերությունների գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոնֆլիկտային իրավիճակում հույզերի կառավարմանը, քանի որ բարձր լարվածությունը կարող է դժվարացնել կողմերի միջև տեղեկատվության փոխանակումը և համաձայնության հնարավոր տարբերակների քննարկումը։ Քաղաքացիաիրավական վեճերի առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են քննվել գույքային, պայմանագրային, ընտանեկան կամ այլ մասնավոր իրավահարաբերություններից ծագող հակասությունների սոցիալ-հոգեբանական կողմերը՝ առանց իրավական և հոգեբանական գործոնները միմյանցից մեկուսացնելու։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև մասնագիտական պատրաստվածության, փորձի, հաղորդակցական ռազմավարությունների և հաշտարարի անձնային առանձնահատկությունների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը։ Տեսական մոտեցումների և գործնական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են արդյունավետ միջնորդությանը, կողմերի միջև վստահության ձևավորմանը և փոխընդունելի համաձայնության որոնմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հաշտարարների մասնագիտական ընտրության, վերապատրաստման ծրագրերի կատարելագործման, հաղորդակցական ու կոնֆլիկտաբանական կարողությունների զարգացման և հաշտարարության ինստիտուտի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության, կոնֆլիկտաբանության, իրավագիտության և վեճերի այլընտրանքային լուծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։