Лингвокультурологический аспект английской фразеологии как переводческая проблема (на материале произведений Дж. Голсуорси их переводов на русский и армянский языки)

Лингвистика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերի համեմատական-համադրական ուսումնասիրությանը՝ երկու լեզուների բառապաշարի ձևավորման, կառուցվածքի, իմաստային հարաբերությունների և զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես հայերենի և պարսկերենի բազմադարյա լեզվամշակութային շփումների համատեքստում, քանի որ այդ հարաբերությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում իրենց արտահայտությունն են գտել նաև լեզուների բառապաշարում։ Աշխատանքում երկու լեզուների բառային համակարգերը դիտարկվում են համաժամանակյա տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ հատկանիշներին։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի հիմնական շերտերը, բառերի ծագումնաբանական առանձնահատկությունները, փոխառությունները, իմաստային փոփոխությունները, բառերի կազմության եղանակները և նոր բառերի առաջացման գործընթացները։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն բառային միավորները, որոնք երկու լեզուներում ունեն ընդհանուր կամ մերձավոր իմաստային դաշտեր, ինչպես նաև տարբերակելու ձևական նմանությունը իրական լեզվական ընդհանրությունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փոխառություններին, որոնք հայերենի և պարսկերենի բառապաշարների փոխազդեցության կարևոր վկայություններից են։ Ուսումնասիրվում են պարսկերենից հայերեն անցած բառերը և հայերենի ազդեցության հնարավոր դրսևորումները պարսկերենի բառային համակարգում՝ հաշվի առնելով պատմական, մշակութային և հասարակական շփումների պայմանները։ Այս նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պարզելու առանձին բառերի ծագումն ու տարածման ուղիները, այլև պատկերացնելու երկու ժողովուրդների երկարատև շփումների լեզվական հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև երկու լեզուների բառաստեղծական համակարգերի համադրությունը։ Քննարկվում են ածանցման, բարդացման, բառային միավորների վերաիմաստավորման և այլ եղանակների միջոցով նոր բառերի կազմավորման առանձնահատկությունները։ Համեմատվում է այն, թե ինչպես են հայերենն ու պարսկերենը արձագանքում հասարակական, գիտատեխնիկական, մշակութային և քաղաքական նոր իրողություններին և ինչ լեզվական միջոցներով են լրացնում ժամանակակից բառապաշարը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև բառերի իմաստային կառուցվածքին։ Նույն կամ մոտ իմաստ ունեցող բառերի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իմաստային նրբերանգները, գործածական տարբերությունները, բազմիմաստության դրսևորումները և այն դեպքերը, երբ արտաքին ձևով նման բառերը տարբեր լեզուներում ունեն տարբեր նշանակություններ։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է թարգմանության, երկլեզու բառարանագրության և լեզուների ուսուցման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից հասարակական կյանքի և մշակույթի ազդեցությանը երկու լեզուների բառապաշարի զարգացման վրա։ Նոր իրողությունների, տեխնոլոգիական առաջընթացի, միջազգային հաղորդակցության և գլոբալացման պայմաններում հայերենն ու պարսկերենը մշտապես համալրվում են նոր բառերով և արտահայտություններով, որոնց մի մասը ձևավորվում է ներքին բառաստեղծական միջոցներով, իսկ մյուս մասը ներթափանցում է այլ լեզուներից։ Այդ գործընթացների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երկու լեզուների բառային համակարգերի շարժունակությունն ու զարգացման միտումները։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև հայերենագիտության և իրանագիտության փոխկապակցման հնարավորությամբ։ Երկու լեզուների բառապաշարի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես հայերենի և պարսկերենի միջև լեզվական կապերի առավել խորքային բացահայտմանը, այնպես էլ դրանց ժամանակակից վիճակի համակարգված նկարագրությանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ թարգմանության, բառարանագրության, լեզուների դասավանդման և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերը որպես զարգացող և փոխազդեցությունների ենթարկվող համակարգեր՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային, իմաստային, ծագումնաբանական և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայերենագետներին, իրանագետներին, թարգմանիչներին, բառարանագիրներին, լեզվի ուսուցիչներին և հայ-իրանական լեզվամշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Биология

Այս հետազոտությունը նվիրված է կանանց օրգանիզմում երիկամների էլեկտրոլիտային արտազատման ֆունկցիայի ժամանակային կազմակերպվածության՝ քրոնոկառուցվածքի ուսումնասիրությանը և արտաքին միջավայրի մի շարք գործոնների ազդեցության գնահատմանը այդ գործընթացների վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է, թե ինչպես են նատրիումի, կալիումի և այլ էլեկտրոլիտների արտազատման ռիթմերը փոխվում օրվա տարբեր ժամերին՝ ընդգծելով կենսաբանական ժամացույցի և երիկամային կարգավորման համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հորմոնալ կարգավորման մեխանիզմներին, մասնավորապես՝ ալդոստերոնի և այլ նեյրոէնդոկրին գործոնների դերին, որոնք մասնակցում են ջրաաղային հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև վերլուծում է արտաքին միջավայրի ազդեցությունները, ինչպիսիք են ջերմաստիճանի փոփոխությունները, ֆիզիկական ակտիվությունը, սննդակարգը և հնարավոր սթրեսային գործոնները, որոնք կարող են խաթարել կամ փոփոխել բնական ռիթմերը։ Ստացված տվյալները կարևոր են քրոնոբիոլոգիայի և կլինիկական նեֆրոլոգիայի համար, քանի որ օգնում են ավելի լավ հասկանալ երիկամների ֆունկցիոնալ ադապտացիաները և դրանց խանգարումների հնարավոր մեխանիզմները տարբեր պայմաններում, ինչպես նաև կարող են կիրառվել բուժման և դեղորայքային միջամտությունների ժամանակի օպտիմալացման համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության ապահովման և մենաշնորհների պետական կարգավորման հետ կապված արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մրցակցային միջավայրի ձևավորման ու զարգացման պայմանները, շուկաների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և տնտեսական կենտրոնացման ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ոլորտների գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերիշխող դիրքի, շուկայական կենտրոնացման, հակամրցակցային վարքագծի և տնտեսական գործունեության հավասար պայմանների ապահովման խնդիրներին։ Վերլուծվում են պետական կարգավորման տնտեսական և իրավական մեխանիզմները, մրցակցության պաշտպանության գործիքները և համապատասխան կառույցների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են մենաշնորհային երևույթների սահմանափակման, շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների նվազեցման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության համար մրցակցային հնարավորությունների ընդլայնման և գործարար միջավայրի բարելավման մոտեցումները։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև պետական քաղաքականության կատարելագործման և մրցակցային հարաբերությունների զարգացման համար անհրաժեշտ կառուցակարգերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, մրցակցային քաղաքականության, պետական կարգավորման և շուկաների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Биология

Բժշկագիտական, կենսաքիմիական և փորձարարական ախտաֆիզիոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երկարատև ճզմման համախտանիշի պայմաններում սրտամկանի, երիկամների և գլխուղեղի նյութափոխանակության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ արյան շրջանառության վերականգնման՝ ռեպերֆուզիայի, ազդեցության համատեքստում։ Քննության են առնվում երկարատև ճզմման համախտանիշի առաջացման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, հյուսվածքային իշեմիայի հետևանքները և օրգանիզմում զարգացող համակարգային նյութափոխանակային խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեպերֆուզիայի ընթացքում առաջացող կենսաքիմիական փոփոխություններին, օքսիդատիվ սթրեսի զարգացմանը, բջջային էներգետիկ փոխանակության խանգարումներին և հյուսվածքների ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխություններին։ Վերլուծվում են սրտամկանի նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, երիկամների ֆիլտրացիոն և նյութափոխանակային գործառույթների հնարավոր խանգարումները, ինչպես նաև գլխուղեղի բջիջներում էներգետիկ գործընթացների փոփոխությունները։ Քննարկվում են ազատ ռադիկալների առաջացման, հակաօքսիդանտային պաշտպանության, բջջաթաղանթների կառուցվածքային փոփոխությունների և նյութափոխանակային միջանկյալ միացությունների կուտակման հնարավոր մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են փորձարարական մոդելավորման, հյուսվածքների կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշման, տարբեր օրգանների նյութափոխանակային արձագանքների համեմատության և ռեպերֆուզիոն փոփոխությունների դինամիկ գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում բազմաօրգանային խանգարումների զարգացման մեխանիզմների բացահայտման, իշեմիա-ռեպերֆուզիոն վնասման գնահատման և օրգանների պաշտպանությանը միտված հետազոտությունների գիտական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ախտաֆիզիոլոգիայի, կլինիկական և փորձարարական կենսաքիմիայի, սրտաբանության, նեֆրոլոգիայի, նյարդաբանության և անհետաձգելի բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում անշարժ գույքի տեխնիկական կենսացիկլի կառավարման հիմնախնդիրներին՝ այն դիտարկելով որպես շենքերի և կառույցների արդյունավետ օգտագործման, պահպանման և վերականգնման համալիր համակարգ։ Նյութում վերլուծվում են անշարժ գույքի կենսացիկլի հիմնական փուլերը՝ նախագծում, կառուցում, շահագործում, ընթացիկ և կապիտալ վերանորոգում, ինչպես նաև վերակառուցում կամ օգտահանություն, որոնք միասին որոշում են օբյեկտի ընդհանուր տնտեսական և տեխնիկական արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շահագործման փուլին, որտեղ ձևավորվում են հիմնական ծախսերը և տեղի է ունենում շենքի ֆիզիկական մաշվածության ու ֆունկցիոնալ հնացման գործընթացների կառավարումը։ Քննարկվում են նաև տեխնիկական սպասարկման կազմակերպման խնդիրները, ներառյալ կանխարգելիչ սպասարկման համակարգերի ներդրումը, էներգաարդյունավետության բարձրացումը և շենքերի վիճակի մոնիթորինգի ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ անշարժ գույքի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ինտեգրված մոտեցում՝ համադրելով ինժեներական, տնտեսական և իրավական գործիքները՝ ապահովելու համար ակտիվների երկարաժամկետ արժեքի պահպանում և շահագործման օպտիմալացում Հայաստանի Հանրապետությունում։

Литература

Այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է գեղարվեստական-պատմական բնույթի կենսագրական պատմություն, որը հետևում է գլխավոր հերոսի կյանքի ընթացքին մանկությունից մինչև հասուն տարիք՝ ընդգրկելով նրա անցած փորձությունները, ճակատագրական հանդիպումները և տարբեր սոցիալական ու մշակութային միջավայրերում ձևավորված կենսափորձը։ Պատմության գործողությունները տեղակայված են Վաղարշապատի շրջանում՝ Արարատ լեռան մերձակայքում գտնվող պատմական ու խորհրդանշական տարածքում, ինչը ստեղծագործությանը հաղորդում է ազգային-աշխարհագրական առանձնահատուկ գունավորում։ Վեպում կամ պատմական հուշագրական շարադրանքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հերոսի բարոյական ձևավորումը, կյանքի դժվարությունների հաղթահարման ուղիները և հասարակական հարաբերությունների բազմաշերտ նկարագրությունը։ Հեղինակը պատկերում է նաև ժամանակաշրջանի կենցաղը, սովորույթները և սոցիալական իրականությունը՝ ստեղծելով լայն պատկերացում տվյալ միջավայրի մասին և միաժամանակ շեշտադրելով անհատի զարգացման ներքին հոգեբանական գործընթացները։ Ստեղծագործությունը կարող է դիտարկվել որպես ինչպես արկածային, այնպես էլ բարոյախրատական բնույթի գործ, որտեղ անձնական ճակատագիրը միահյուսվում է պատմամշակութային միջավայրի հետ։