Մակդիրներն ու մակդրավորման հնարները Շեքսպիրի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանություններում («Ռիչարդ Երրորդ», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Տիմոն Աթենացի» դրամաների հիման վրա)

История

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի պատմության համառոտ ակնարկը՝ սկսած հին պետական կազմավորումներից մինչև ժամանակակից հանրապետության ձևավորումը, ինչպես նաև հավելված բաժին՝ «Հայերը Ռուսաստանում» թեմայով, որտեղ դիտարկվում է հայկական սփյուռքի ձևավորումն ու զարգացումը ռուսական տարածքում։ Հիմնական պատմական գիծը ընդգրկում է Ուրարտուի քաղաքակրթական ժառանգությունը, հայկական թագավորությունների ձևավորումը հելլենիստական և վաղ միջնադարյան շրջանում, քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն և միջնադարյան պետականության տարբեր փուլերը՝ Բագրատունիների թագավորությունից մինչև Կիլիկիայի հայկական պետություն։ Հետագայում ներկայացվում են օսմանյան և պարսկական տիրապետության պայմաններում հայ ժողովրդի սոցիալ-մշակութային զարգացումները, ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները և եկեղեցու դերը որպես միավորող ինստիտուտ։ Նորագույն շրջանում ընդգծվում են ազգային ազատագրական շարժումները, Առաջին Հանրապետությունը, խորհրդային շրջանը և 1991 թվականին անկախ պետականության վերականգնումը՝ որպես պատմական շարունակականության կարևոր հանգրվան։ Հավելված բաժնում «Հայերը Ռուսաստանում» առանձնացվում է հայ համայնքների ձևավորման գործընթացը սկսած միջնադարից և հատկապես ռուս-պարսկական պատերազմներից հետո ակտիվացած վերաբնակեցումները, որոնք հանգեցրին մեծ և ազդեցիկ հայկական համայնքների ստեղծմանը Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում։ Այստեղ ընդգծվում է հայերի ներդրումը առևտրի, գիտության, ռազմական ծառայության, մշակույթի և ճարտարապետության ոլորտներում, ինչպես նաև համայնքային կառույցների, դպրոցների և եկեղեցական կյանքի զարգացումը, որոնք նպաստել են ազգային ինքնության պահպանմանը սփյուռքային պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է պատմական զարգացման շարունակական պատկեր՝ կապելով Հայաստանի պետականության ձևավորումը և սփյուռքի գոյությունը մեկ ամբողջական քաղաքակրթական գործընթացի մեջ։

Информатика

Տեխնիկական գիտությունների, բնապահպանական մոնիթորինգի և տեղեկատվական համակարգերի մշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շրջակա միջավայրի ծծմբի երկօքսիդով (SO₂) աղտոտվածության վերլուծության ավտոմատացված համակարգի նախագծման և մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ծծմբի երկօքսիդի առաջացման հիմնական աղբյուրները, մթնոլորտում դրա տարածման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտող նյութի կոնցենտրացիայի չափման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և պահպանման տեխնիկական ու ծրագրային մեթոդներին։ Վերլուծվում են ավտոմատացված դիտարկման համակարգերի կառուցվածքը, չափիչ սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և տեղեկատվության փոխանցման ու մշակման գործընթացները։ Քննարկվում են ծծմբի երկօքսիդի պարունակության որոշման համար կիրառվող վերլուծական մեթոդները, չափումների ճշգրտության ապահովման և հնարավոր սխալների գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տվիչների, տվյալների հավաքագրման սարքերի, ծրագրային ալգորիթմների և տեղեկատվական շտեմարանների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտվածության մակարդակի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծությանը և ստացված արդյունքների գրաֆիկական ներկայացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ավտոմատացված համակարգի միջոցով սահմանված բնապահպանական նորմերի նկատմամբ չափումների համեմատումը, աղտոտվածության բարձր մակարդակների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բնապահպանական տվյալների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը և օդի որակի վերահսկման գործընթացների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանական ճարտարագիտության, ավտոմատացման, կիրառական ծրագրավորման, մթնոլորտային օդի մոնիթորինգի և էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է կանանց քաղաքավարության, բարեկիրթ վարքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական դաստիարակության սկզբունքներին՝ ներկայացնելով պատշաճ վարքագիծը որպես անհատի անձնական արժանապատվության, հոգևոր մշակույթի և հասարակական կեցվածքի կարևոր արտահայտություն։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը քաղաքավարության իրական իմաստի բացահայտումն է՝ տարբերակելով արտաքին ձևական բարեկրթությունը ներքին ազնվությունից, բարությունից, համեստությունից և ուրիշների նկատմամբ անկեղծ հարգանքից։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հասարակական ընդունված կանոններին հետևելու միջոց, այլև որպես մարդու բնավորության ու դաստիարակության արտահայտություն, որը դրսևորվում է խոսքի, շարժուձևի, վերաբերմունքի և առօրյա վարքի մեջ։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը ենթադրում է կանանց հասարակական ու ընտանեկան կյանքում պատշաճ վարքի, հաղորդակցման մշակույթի, ինքնազսպման, համեստության և փոխադարձ հարգանքի կարևորության ներկայացում։ Քաղաքավարության սկզբունքները վերաբերում են մարդկային հարաբերությունների տարբեր ոլորտներին՝ ընտանիքին, բարեկամական շրջապատին, հյուրասիրությանը, հասարակական հանդիպումներին և առօրյա հաղորդակցությանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում խոսքի մշակույթին, զրուցակցին լսելու կարողությանը, հարգալից վերաբերմունքին, անհարկի վեճերից խուսափելուն և ուրիշների զգացմունքների ու արժանապատվության նկատմամբ ուշադիր լինելուն։ Այսպիսի մոտեցման համաձայն՝ իսկական քաղաքավարությունը չի սահմանափակվում արտաքին բարեկրթությամբ, այլ պահանջում է ներքին կուլտուրա, բարոյական գիտակցություն և սեփական վարքի նկատմամբ պատասխանատվություն։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարական շերտերից է կանանց դաստիարակության և հասարակական ինքնադրսևորման փոխկապակցվածությունը։ Կնոջ կրթվածությունը, բարեկրթությունը և վարքի մշակույթը ներկայացվում են որպես ընտանեկան ու հասարակական կյանքի բարելավման կարևոր պայմաններ։ Կինը դիտարկվում է որպես ընտանիքի բարոյական մթնոլորտի ձևավորման, երեխաների դաստիարակության և ընտանեկան ավանդույթների պահպանման նշանակալի մասնակից։ Նրա խոսքը, վարքը և անձնական օրինակը կարող են ազդեցություն ունենալ ընտանիքի մյուս անդամների մտածողության ու բարոյական նկարագրի վրա։ Այս տեսանկյունից քաղաքավարության ուսուցումը ձեռք է բերում ավելի լայն նշանակություն՝ վերածվելով ոչ միայն անձնական դաստիարակության, այլև հասարակական բարեկրթության տարածման միջոցի։ Աշխատության գաղափարական շրջանակում կարևոր տեղ ունի նաև արտաքին քաղաքավարության և ներքին առաքինության հարաբերությունը։ Իրական բարեկրթությունը ենթադրում է անկեղծություն, ազնվություն, համբերություն, գթասրտություն, խոհեմություն և չափավորություն։ Մարդու արժանիքները պետք է արտահայտվեն ոչ թե ցուցադրական վարքագծով կամ հասարակական դիրքի ընդգծմամբ, այլ ուրիշների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքով և առօրյա գործերով։ Այսպիսի ըմբռնումը քաղաքավարությունը կապում է քրիստոնեական բարոյագիտության և մարդասիրական սկզբունքների հետ՝ ընդգծելով, որ հարգանքը, բարությունը և փոխօգնությունը մարդկային համակեցության անհրաժեշտ պայմաններ են։ Կանանց համար նախատեսված քաղաքավարության ձեռնարկների պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև 19-րդ դարի հասարակական մտածողության առանձնահատկություններով։ Այդ ժամանակաշրջանում տարբեր երկրներում մեծ ուշադրություն էր դարձվում կանանց կրթությանը, ընտանեկան դաստիարակությանը և հասարակական վարքի նորմերի տարածմանը։ Կանանց կրթական ծրագրերում և դաստիարակչական գրականության մեջ քաղաքավարության թեման հաճախ դիտարկվում էր որպես ընդհանուր կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Այն նպատակ ուներ զարգացնելու հաղորդակցման հմտությունները, հասարակական միջավայրում կողմնորոշվելու կարողությունը և ընտանեկան ու հասարակական պարտականությունների գիտակցված կատարումը։ Միաժամանակ նման գրականությունը արտացոլում էր ժամանակի հասարակական պատկերացումները կանացի վարքի, համեստության, բարոյականության և հասարակական դերերի վերաբերյալ։ Ուստի աշխատությունը հետաքրքիր է նաև որպես 19-րդ դարի կանանց դաստիարակության վերաբերյալ պատկերացումների և հասարակական նորմերի պատմական արտահայտություն։ Գրական առումով այն տեղավորվում է բարոյադաստիարակչական և վարքագիտական ձեռնարկների ավանդույթի շրջանակում։ Այս ժանրին բնորոշ է գործնական ուղղվածությունը, վարքի սկզբունքների բացատրությունը և ընթերցողի առօրյա կյանքի հետ անմիջական կապը։ Շարադրանքի նպատակն է ոչ միայն ներկայացնել քաղաքավարության անհրաժեշտությունը, այլև ձևավորել որոշակի բարոյական ու հասարակական չափանիշներ։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել ընթերցողների կենցաղային մշակույթի, հաղորդակցման սովորույթների և հասարակական վարքագծի ձևավորման գործում։ Դրանց միջոցով քաղաքավարությունը ներկայացվել է որպես սովորելի և զարգացվող կարողություն, որը պահանջում է մշտական ինքնադաստիարակություն և սեփական վարքի գիտակցված վերահսկում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ կրթական և տպագրական կյանքի ուսումնասիրության մեջ։ Կալկաթան այդ ժամանակաշրջանում հայ սփյուռքի նշանակալի մշակութային կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվել էին կրթական, գրական և հրատարակչական ակտիվ ավանդույթներ։ Հնդկաստանի հայ համայնքը մեծապես կարևորում էր մայրենի լեզվի պահպանումը, հայերեն գրականության տարածումը և նոր սերունդների կրթությունը։ «Ազգասեր Արարատյան» տպարանի գործունեությունը կապված էր այդ մշակութային միջավայրի հետ և նպաստում էր հայերեն գրքերի ու կրթական նյութերի հրատարակմանը։ Կանանց քաղաքավարությանը նվիրված այս հրատարակությունը վկայում է, որ հայալեզու դաստիարակչական գրականության հետաքրքրությունների շրջանակը ներառում էր նաև հասարակական հաղորդակցման մշակույթը և կանանց կրթության հարցերը։ Այն արտացոլում է հայկական սփյուռքի մտավոր կյանքի բազմազանությունը և եվրոպական ու արևելյան կրթական միջավայրերում տարածված բարեկրթության գաղափարների ներթափանցումը հայերեն գրականություն։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ կանանց կրթության պատմության, 19-րդ դարի բարոյադաստիարակչական մտածողության, հասարակական վարքագծի պատմության և Կալկաթայի հայ տպագրության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, մշակութաբաններին, մանկավարժներին, սոցիալական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և կանանց կրթության պատմության մասնագետներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է քաղաքավարության՝ որպես համամարդկային մշակութային արժեքի ներկայացմամբ և անհատական դաստիարակության ու հասարակական հարաբերությունների միջև կապի բացահայտմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու այն բարոյական ու վարքականոնային պատկերացումները, որոնք 19-րդ դարի հայ կրթական միջավայրում դիտարկվում էին որպես կանանց դաստիարակության կարևոր բաղադրիչներ։ Այն նաև արժեքավոր պատմական նյութ է՝ հասկանալու համար, թե ինչպես էին քաղաքավարությունը, կրթվածությունը, համեստությունը և հասարակական պատասխանատվությունը կապվում կնոջ անձնական արժանապատվության ու ընտանեկան կյանքի կազմակերպման հետ։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է սեռական հերպեսի և իմունային խանգարումների դերին մարդու պապիլոմավիրուսներով պայմանավորված արգանդի վզիկի քաղցկեղի (cervical cancer) պաթոգենեզում, ինչպես նաև բուժական մոտեցումների ժամանակակից ռազմավարություններին։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է վիրուսային համակցված վարակների փոխազդեցությունը՝ հատկապես մարդու պապիլոմավիրուսի (HPV) օնկոգեն շտամների և սեռական հերպեսի վիրուսի (HSV) միջև, որոնք կարող են փոխադարձաբար ուժեղացնել էպիթելային բջիջների վնասումը և խաթարել տեղային իմունային վերահսկողությունը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ քրոնիկ բորբոքային գործընթացները, իմունային պատասխանների թուլացումը և բջջային իմունիտետի դիսֆունկցիան ստեղծում են բարենպաստ միջավայր HPV-ի պերսիստենցիայի և օնկոգեն տրանսֆորմացիայի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում T-բջջային իմունիտետի, ցիտոկինային ցանցի և հակավիրուսային պաշտպանության մեխանիզմների խանգարումներին, որոնք նպաստում են ուռուցքային գործընթացների զարգացմանը արգանդի վզիկում։ Քննարկվում են նաև կանխարգելման և բուժման մոտեցումները՝ ներառյալ հակավիրուսային թերապիան, իմունոմոդուլյատորների կիրառումը, HPV պատվաստումը, ինչպես նաև սկրինինգային ծրագրերի կարևորությունը վաղ ախտորոշման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Cervical cancer զարգացման պաթոգենեզում վիրուսային համակցված վարակներն ու իմունային խանգարումները ունեն առանցքային դեր, իսկ դրանց համալիր կառավարումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել հիվանդության առաջացման և առաջընթացի ռիսկը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ռեսպիրատոր սինցիտիալ (RSV) և գրիպի վիրուսների կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը շնչական վարակների պատճառով հոսպիտալացված մինչև հինգ տարեկան երեխաների շրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում մանկական տարիքում տարածված այս վիրուսային վարակների դերն է շնչառական հիվանդությունների առաջացման, ծանրության և հիվանդության կլինիկական ընթացքի ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրվում են վարակների հիմնական կլինիկական դրսևորումները, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, տարիքային գործոնի ազդեցությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք կարող են կապված լինել հոսպիտալացման անհրաժեշտության և հիվանդության ավելի ծանր ընթացքի հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում RSV-ով և գրիպով պայմանավորված վարակների համեմատական բնութագրերին՝ հնարավորություն տալով գնահատել դրանց միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև շնչառական ախտանշանների, ջերմության, ընդհանուր վիճակի, շնչառական դժվարությունների և այլ կլինիկական ցուցանիշների գնահատում, ինչպես նաև վիրուսաբանական հետազոտությունների միջոցով հարուցիչների հայտնաբերման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հիվանդների կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրումը՝ հասկանալու համար, թե տվյալ վիրուսների առկայությունն ինչպիսի կապ կարող է ունենալ հիվանդության ծանրության, բարդությունների և բուժման անհրաժեշտության հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել մանկաբույժների, վարակաբանների և հանրային առողջապահության մասնագետների համար, քանի որ վաղ մանկական տարիքում շնչառական վիրուսային վարակների ճիշտ ճանաչումն ու գնահատումը կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակին բժշկական օգնության կազմակերպման և ծանր դեպքերի կանխարգելման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպաստում է RSV-ի և գրիպի վիրուսների կլինիկական դերի ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ հատկապես հոսպիտալացված փոքր երեխաների շրջանում, և ընդգծում է մանկական շնչառական վարակների ախտորոշման, հսկողության և կանխարգելման արդյունավետ մոտեցումների կարևորությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական «Աննալների» պատմագիտական դպրոցի տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների կիրառման հնարավորություններին հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են պատմության ուսումնասիրության այն մոտեցումները, որոնք պատմական իրադարձությունների պարզ ժամանակագրական շարադրանքի փոխարեն կարևորում են երկարատև տնտեսական ու հասարակական կառուցվածքների, առօրյա կյանքի, աշխարհագրական միջավայրի, ժողովրդագրական գործընթացների, մտածողության ձևերի և սոցիալական խմբերի գործունեության համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ վաճառականության ձևավորմանը, առևտրական կապիտալի կուտակման պայմաններին, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը և հայկական առևտրական համայնքների մասնակցությանը տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական հարաբերություններին։ Քննվում են առևտրական ուղիների, քաղաքային կենտրոնների, շուկաների և միջտարածաշրջանային կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև այն տնտեսական ու քաղաքական պայմանները, որոնց ներքո հայ վաճառականները կարողացել են ստեղծել և պահպանել առևտրային ցանցեր։ Վերլուծվում են կապիտալի ձևավորման և շրջանառության մեխանիզմները, առևտրական գործունեության կազմակերպման ձևերը, գործընկերային և ընտանեկան հարաբերությունների դերը, վարկային գործառնությունները և առևտրային վստահության նշանակությունը։ Կարևորվում է տնտեսական պատմության ուսումնասիրությունը հասարակական կառուցվածքի հետ համադրելու մոտեցումը, որը հնարավորություն է տալիս առևտրական կապիտալը դիտարկել ոչ միայն որպես ֆինանսական երևույթ, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների և պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են օգտագործվել առևտրական փաստաթղթեր, նամակագրություն, հաշվեմատյաններ, պայմանագրեր, ճանապարհորդական նկարագրություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ տնտեսական հարաբերությունների իրական կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ վաճառականների գործունեության աշխարհագրությանը, տարբեր տնտեսական կենտրոնների միջև նրանց միջնորդական դերակատարությանը և առևտրի միջոցով մշակութային ու տեղեկատվական փոխանակումների զարգացմանը։ «Աննալների» դպրոցի միջգիտակարգային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը ուսումնասիրել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, պատմական աշխարհագրության և մշակութային պատմության տվյալների համադրությամբ։ Նման տեսանկյունը նպաստում է հայ տնտեսական պատմության գործընթացների առավել ամբողջական մեկնաբանմանը և հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային ու համաշխարհային տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմագիտության, հայոց պատմության, տնտեսական պատմության, առևտրի պատմության և պատմագիտական մեթոդաբանության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։