Մաքսային քաղաքականության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Литература

Աշխատանքը նվիրված է Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը XVII–XVIII դարերում՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում հայկական համայնքի ձևավորած հարուստ հոգևոր, կրթական, գրական և մշակութային միջավայրը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Նոր Ջուղան որպես հայկական սփյուռքի կարևոր մշակութային կենտրոն, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են գրական ստեղծագործությունը, ձեռագրական ավանդույթը, կրթությունը, տպագրությունը և եկեղեցական մշակույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական կյանքի հիմնական ուղղություններին, ստեղծագործողների գործունեությանը, ձեռագիր և տպագիր գրականության տարածմանը, ինչպես նաև հայկական մտավոր ավանդույթի պահպանման ու փոխանցման գործընթացներին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Նոր Ջուղայի դպրոցներին, կրթական հաստատություններին, գրատներին, ձեռագրերի ստեղծման և ընդօրինակման կենտրոններին, ինչպես նաև համայնքի հոգևոր ու կրթական կառույցների ունեցած դերակատարությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տպագրական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ գիրքը և տպագրությունը կարևոր միջոցներ էին հայ մշակութային ինքնության պահպանման, գիտելիքի տարածման և տարբեր հայկական համայնքների միջև կապերի ամրապնդման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ժամանակաշրջանի գրական ժանրերը, կրոնական և աշխարհիկ երկերը, պատմագրական ու բարոյախրատական ստեղծագործությունները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված հասարակական, հոգևոր և ազգային գաղափարները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Նոր Ջուղայի մշակութային կապերին Հայաստանի, Պարսկաստանի և հայկական այլ գաղթօջախների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների մշակութային միջավայրի ազդեցությանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես է XVII–XVIII դարերում հայկական համայնքը պահպանել և զարգացրել իր լեզվական, կրոնական ու ազգային ինքնությունը՝ միաժամանակ ձևավորելով նոր մշակութային արժեքներ և ներգրավվելով տարածաշրջանի հասարակական ու առևտրական կյանքում։ Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական սփյուռքի մշակույթի պատմության, հայ գրականության զարգացման և վաղ նոր շրջանի հայկական մտավոր կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ձեռագրագետներին և հայկական սփյուռքի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Лингвистика

Աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի լեզվական նորմի և իրական խոսքային ու գրավոր գործածության փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական նյութ դիտարկելով զանգվածային լրատվամիջոցների լեզուն։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես են գրական հայերենի ընդունված կանոններն ու չափանիշները դրսևորվում ժամանակակից մամուլի, հեռուստատեսության, ռադիոյի և այլ լրատվական հարթակների լեզվում, ինչպիսի շեղումներ են առաջանում և ինչ գործոններով են պայմանավորված այդ երևույթները։ Լեզվական նորմը կարելի է դիտարկել որպես տվյալ լեզվական համակարգին համապատասխանող, հասարակության կողմից ընդունված և հաղորդակցության ընթացքում կայունորեն վերարտադրվող լեզվական միջոցների ու դրանց գործածության օրինաչափությունների ամբողջություն։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևորում է ոչ միայն կանոնների տեսական նկարագրությունը, այլև դրանց իրական կիրարկման ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալով, թե որքանով է բնական լեզվագործածությունը համապատասխանում գրական հայերենի նորմատիվ պահանջներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զանգվածային լրատվամիջոցների դերին, քանի որ դրանք լեզվական մեծ ազդեցություն ունեն հասարակության վրա և կարող են միաժամանակ հանդես գալ թե՛ որպես գրական լեզվի նորմերի պահպանման ու տարածման միջոց, թե՛ որպես նոր ձևերի, խոսակցական տարրերի, օտարաբանությունների և նորմից շեղումների տարածման միջավայր։ Հայերենագիտական ուսումնասիրություններում ԶԼՄ-ների նյութերի հիման վրա արդեն առանձնացվել են ժամանակակից հայերենի ձևաբանական և շարահյուսական նորմերի տարբեր խախտումներ, ինչը ցույց է տալիս թեմայի կարևորությունը արդի լեզվաբանության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել բառապաշարային, ձևաբանական, շարահյուսական, ուղղագրական, ուղղախոսական և ոճական նորմերի դրսևորումները՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես տարածված սխալներին, այնպես էլ լեզվական փոփոխությունների բնական ընթացքին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում խոսակցական լեզվի տարրերի ներթափանցումը լրատվական խոսք, օտար բառերի և թարգմանական կառուցվածքների կիրառությունը, բառերի ոչ ճիշտ իմաստային կամ քերականական գործածությունը, նախադասությունների կառուցման խախտումները և տարբեր ոճական շերտերի անհամապատասխան համադրությունը։ Հեռուստատեսության լեզվի ուսումնասիրություններում, օրինակ, արձանագրվել և դասակարգվել են նորմից շեղումներ ու սխալներ, որոնք գնահատվել են ժամանակակից գրական հայերենի չափանիշների տեսանկյունից։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև նորմի և կիրարկության փոխհարաբերության դիտարկումը ոչ թե միայն «ճիշտ–սխալ» հակադրության շրջանակում, այլ լեզվի զարգացման դինամիկ գործընթացի համատեքստում։ Լեզվական գործածության մեջ նոր ձևերի տարածումը կարող է վկայել ինչպես իրական լեզվական փոփոխության, այնպես էլ ժամանակավոր կամ ոչ ցանկալի շեղման մասին, ուստի դրանց տարբերակումը պահանջում է համակարգված դիտարկում և գիտական հիմնավորում։ Այս համատեքստում զանգվածային լրատվամիջոցների նյութերը արժեքավոր ուսումնասիրության աղբյուր են, քանի որ արտացոլում են հասարակության լեզվական վարքը, միաժամանակ ունենալով այն ձևավորելու և արագ տարածելու մեծ ներուժ։ ՀՀ լեզվական քաղաքականության շրջանակում նույնպես առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ԶԼՄ-ների լեզվին և գրական հայերենի անաղարտության ապահովմանը, իսկ Լեզվի կոմիտեն իրականացնում է լրատվամիջոցների և հեռուստառադիոհաղորդումների լեզվի մշտադիտարկում ու լեզվական փորձաքննություն։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր է ինչպես տեսական լեզվաբանության, այնպես էլ կիրառական հայերենագիտության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակակից հայերենի նորմատիվ համակարգի և իրական գործածության միջև առկա համապատասխանություններն ու տարբերությունները, դասակարգելու ԶԼՄ-ներում հանդիպող լեզվական երևույթները և գնահատելու դրանց ազդեցությունը ժամանակակից գրական հայերենի զարգացման վրա։

Биология

Այս գիտաբժշկական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտությունը նվիրված է ոսկու նանոմասնիկների կիրառման վրա հիմնված հոմոգեն իմունաանալիզի նոր մոտեցումների մշակմանը և դրանց վերլուծական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են իմունաքիմիական ռեակցիաների ժամանակակից սկզբունքները և նանոկառուցվածքային համակարգերի դերը բարձր զգայուն և արագ ախտորոշիչ մեթոդների ստեղծման գործում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ոսկու նանոմասնիկների օպտիկական, մակերեսային և կոլոիդային հատկությունները, որոնք պայմանավորում են դրանց կիրառելիությունը կենսամարկերների հայտնաբերման և քանակական գնահատման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոմոգեն իմունաանալիզի մեթոդներին, որոնք չեն պահանջում փուլային բաժանումներ և թույլ են տալիս իրականացնել արագ, ճշգրիտ և բարձր ընտրողական չափումներ կենսաբանական նմուշներում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև նանոմասնիկ-հակամարմին կոնյուգատների ձևավորման մեխանիզմները, ազդանշանի ուժեղացման ռազմավարությունները և վերլուծական համակարգերի օպտիմալացման ուղիները։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման, կենսաքիմիայի, նանոբիոտեխնոլոգիայի և բժշկական ինժեներիայի ոլորտների համար՝ նպաստելով նոր սերնդի արագ և բարձր զգայուն ախտորոշիչ համակարգերի զարգացմանը։

История

Մոսկվա-ում և Սանկտ Պետերբուրգ-ում ձևավորված հայկական համայնքները պատմականորեն հանդիսացել են ռուսական կայսրության և հետագայում նաև խորհրդային տարածքում ամենաակտիվ և կազմակերպված սփյուռքային կենտրոններից։ Այս համայնքների ձևավորումը կապված էր տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած միգրացիոն հոսքերի հետ՝ առևտրական, կրթական և քաղաքական պատճառներով, ինչի արդյունքում հայերը հաստատվել են խոշոր քաղաքներում և աստիճանաբար ձևավորել են մշակութային, եկեղեցական և հասարակական կառույցներ։ Հայկական համայնքները հատկապես աչքի են ընկել առևտրի, արդյունաբերության, գիտության և արվեստի ոլորտներում իրենց ակտիվ մասնակցությամբ՝ պահպանելով ազգային ինքնությունը լեզվի, դպրոցի, եկեղեցու և մշակութային կազմակերպությունների միջոցով։ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում գործել են հայկական եկեղեցիներ, դպրոցներ և բարեգործական միություններ, որոնք նպաստել են համայնքային համախմբմանը և ազգային մշակույթի պահպանմանը՝ միաժամանակ ապահովելով ինտեգրում տեղական հասարակության մեջ։ Ժամանակի ընթացքում այդ համայնքները դարձել են նաև ինտելեկտուալ և ստեղծագործական կենտրոններ, որտեղ ձևավորվել են հայտնի գիտնականներ, արվեստագետներ և հասարակական գործիչներ, որոնք զգալի ներդրում են ունեցել ինչպես ռուսական, այնպես էլ հայկական մշակութային կյանքում։

Литература

Գրականագիտական և համեմատական գրականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է օտարացման և հիշողության թեմաների գեղարվեստական արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Թոմաս Բերնհարդի և Քրիստոֆ Հայնի արձակում։ Քննության են առնվում անհատի և հասարակության հարաբերությունները, մարդու մեկուսացումը, ինքնության ճգնաժամը, անցյալի ընկալումը և անձնական ու հավաքական հիշողության դերը կերպարների աշխարհընկալման ձևավորման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են հերոսների հիշողությունները, անցյալի փորձառությունները և հասարակական միջավայրի հետ հակասությունները պայմանավորում նրանց ներքին օտարացումը։ Վերլուծվում են հեղինակների պատմողական եղանակները, ժամանակի և հիշողության կառուցվածքը, կերպարների հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրկնության, ներքին խոսքի և անցյալի վերաիմաստավորման գեղարվեստական գործառույթները։ Համեմատական քննության միջոցով բացահայտվում են երկու հեղինակների ստեղծագործություններում թեմաների մեկնաբանման ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով նրանց գրական և պատմամշակութային միջավայրերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հիշողության, ինքնության և հասարակությունից օտարման փոխկապակցվածությունը ժամանակակից գերմանալեզու արձակում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, գերմանագետների, համեմատական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XIV–XVII դարերի Հայաստանի խեցեգործական արտադրանքի պատմահնագիտական, գեղարվեստական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են միջնադարյան հայկական խեցեգործության զարգացման հիմնական ուղղությունները, կավե իրերի պատրաստման եղանակները, դրանց ձևաբանական բազմազանությունը և կիրառական նշանակությունը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու տնտեսական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենցաղային, տնտեսական և զարդարական նշանակության խեցեղենի տեսակներին, անոթների ձևերին, զարդանախշերին, ջնարակման տեխնիկային և գունային լուծումներին։ Ուսումնասիրվում են հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված խեցեղեն նյութերի դասակարգման, թվագրման և տարածքային առանձնահատկությունների բացահայտման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական խեցեգործական ավանդույթների շարունակականությանը, տարբեր տարածաշրջանների արհեստագործական կենտրոնների առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարևան մշակույթների հետ առևտրական և մշակութային փոխազդեցությունների հնարավոր արտահայտություններին։ Կարևորվում են խեցեղենի ուսումնասիրության միջոցով միջնադարյան Հայաստանի բնակչության առօրյայի, տնտեսական հարաբերությունների, արհեստագործության զարգացման և գեղագիտական պատկերացումների վերականգնման հնարավորությունները։ Աշխատությունը նշանակալի է Հայաստանի նյութական մշակույթի պատմության, հնագիտական ժառանգության և միջնադարյան կիրառական արվեստի ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների, ազգագրագետների, թանգարանային մասնագետների, հայագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։