Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի գործունեության հիմնախնդիրները (տեսական և կիրառական վերլուծություն)

Психология

Հոգեբանական, սոցիալ-հոգեբանական և քրեաբանական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է ազատազրկման պայմաններում գտնվող անձանց ինքնավերաբերմունքի առանձնահատկությունների, սեփական անձի նկատմամբ ձևավորված գնահատականների և քրեակատարողական միջավայրին հոգեբանական ու սոցիալական հարմարման գործընթացների փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է անձի ինքնագիտակցության, ինքնագնահատականի, ինքնաընդունման, ինքնահարգանքի և սեփական հնարավորությունների ընկալման ազդեցության բացահայտման հետ՝ հաշվի առնելով ազատազրկման պայմաններում առաջացող հոգեբանական դժվարությունները, սոցիալական հարաբերությունների փոփոխությունները և անձի վարքագծային հարմարման առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինքնավերաբերմունքի հոգեբանական էությունը, դրա կառուցվածքային բաղադրիչները, ձևավորման մեխանիզմները և անձի սոցիալական վարքագծի կարգավորման գործում ունեցած նշանակությունը։ Ինքնավերաբերմունքը դիտարկվում է որպես անձի ինքնագիտակցության կարևոր բաղադրիչ, որն արտահայտում է սեփական անձի նկատմամբ հուզական, գնահատողական և իմաստային վերաբերմունքը։ Այն կարող է ներառել սեփական արժանիքների և սահմանափակումների գիտակցումը, ինքնավստահությունը, ինքնաքննադատությունը, ինքնաընդունումը և սեփական վարքագծի նկատմամբ պատասխանատվության ընկալումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազատազրկման պայմանների ազդեցության ուսումնասիրությունը անձի հոգեբանական վիճակի, սոցիալական ինքնության և միջանձնային հարաբերությունների վրա։ Քրեակատարողական հաստատությունում գտնվելը կարող է ուղեկցվել սովորական կենսակերպի փոփոխությամբ, անձնական ազատության սահմանափակմամբ, ընտանիքի և սոցիալական միջավայրի հետ հարաբերությունների վերակազմակերպմամբ, ինչպես նաև հաստատության ներքին կանոններին ու սոցիալական պահանջներին հարմարվելու անհրաժեշտությամբ։ Նման պայմաններում անձի ինքնավերաբերմունքը կարող է կարևոր դեր ունենալ հուզական կայունության, ինքնակարգավորման, հաղորդակցական վարքագծի և առօրյա դժվարություններին արձագանքելու եղանակների ձևավորման գործում։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ինքնագնահատականի և հարմարման փոխհարաբերությունները, քանի որ սեփական անձի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է կապված լինել սոցիալական իրավիճակների ընկալման, միջանձնային փոխգործակցության և հոգեբանական դժվարությունները հաղթահարելու ռազմավարությունների հետ։ Միաժամանակ ինքնավերաբերմունքի ազդեցությունը չի կարելի դիտարկել մեկուսացված ձևով, քանի որ հարմարման գործընթացը պայմանավորված է նաև անձի կենսափորձով, սոցիալական աջակցությամբ, հաստատության պայմաններով, միջանձնային հարաբերություններով և անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններով։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հոգեբանական հարմարման հիմնական մեխանիզմները, սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու կարողությունները, հուզական ինքնակարգավորումը և փոփոխված սոցիալական միջավայրում վարքագծի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում անձի ինքնընկալման և սոցիալական կարգավիճակի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ազատազրկման ընթացքում սեփական կյանքի, ապագայի և հասարակության մեջ ունեցած տեղի վերագնահատման արդյունքում։ Կարևոր նշանակություն ունի ինքնավերաբերմունքի դրական և բացասական դրսևորումների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց հնարավոր կապը հուզական լարվածության, անհանգստության, սոցիալական մեկուսացման, միջանձնային հակասությունների և համագործակցային վարքագծի հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դատապարտյալների հարմարման գործընթացի սոցիալ-հոգեբանական բաղադրիչների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ խմբային հարաբերությունների, հաղորդակցական հմտությունների, սոցիալական նորմերի ընկալման և հաստատության միջավայրում սեփական դիրքի ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի հետ կապերի պահպանման, սոցիալական աջակցության, կրթական ծրագրերին մասնակցության և մասնագիտական զբաղվածության նշանակությունը անձի հոգեբանական կայունության ու հարմարման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի անձի ինքնավերաբերմունքի և պատասխանատվության գիտակցման փոխհարաբերությունները, քանի որ սեփական վարքագծի գնահատումը և անձնական փոփոխությունների հնարավորության ընկալումը կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ վերասոցիալականացման գործընթացում։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում ինքնաճանաչման, անձնական նպատակների ձևավորման, ինքնակարգավորման և սոցիալականորեն ընդունելի վարքագծային ռազմավարությունների զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև քրեակատարողական հոգեբանության կիրառական խնդիրներին, հոգեբանական աջակցության կազմակերպմանը և անձի անհատական առանձնահատկություններին համապատասխանող վերականգնողական ու կրթական ծրագրերի մշակմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հոգեբանական խորհրդատվության, խմբային աշխատանքի, սոցիալական հմտությունների զարգացման և ինքնագնահատականի հավասարակշռված ձևավորման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցաթերթերի, ինքնավերաբերմունքի գնահատման մեթոդիկաների, սոցիալ-հոգեբանական հարմարման չափման գործիքների, անհատական հարցազրույցների, դիտարկումների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ինքնավերաբերմունքի տարբեր բաղադրիչների և հարմարման ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերը, համեմատելու անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը քրեակատարողական միջավայրում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նման հետազոտություններում հայտնաբերված վիճակագրական կապերը ինքնին չեն ապացուցում պատճառահետևանքային ազդեցություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հետազոտության էթիկական սկզբունքները՝ մասնակցության կամավորությունը, անձնական տվյալների գաղտնիությունը, հոգեբանական անվտանգության ապահովումը և մասնակիցների արժանապատվության նկատմամբ հարգանքը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է անձի ինքնագիտակցության, սոցիալական հարմարման և քրեակատարողական միջավայրի փոխազդեցության հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կիրառական արժեքը կապված է դատապարտյալների հոգեբանական աջակցության արդյունավետության բարձրացման, հարմարման դժվարությունների վաղ հայտնաբերման, անհատական վերասոցիալականացման ծրագրերի կատարելագործման և ազատազրկման պայմաններում անձի հոգեբանական բարեկեցության պահպանման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբաններին, սոցիալական աշխատողներին, քրեաբաններին, քրեակատարողական համակարգի մասնագետներին, վերասոցիալականացման ծրագրերի մշակողներին, իրավաբաններին, մանկավարժներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի հոգեբանական, սոցիալական, քրեաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով դատապարտյալների ինքնավերաբերմունքի առանձնահատկությունների, հոգեբանական հարմարման մեխանիզմների, սոցիալական հարաբերությունների և անձի վերասոցիալականացման գործընթացների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Сельское хозяйство

Անասնաբուծության և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սևաբղետ տավարի ցեղի բուծման առանձնահատկությունների, մթերատվության ցուցանիշների և բուծման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ցեղի ծագումնաբանական, կենսաբանական և արտադրատնտեսական առանձնահատկությունները, կաթնային մթերատվության ներուժը, կենդանիների աճի ու զարգացման օրինաչափությունները և տեղական բնակլիմայական պայմաններին հարմարվելու կարողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոհմային ընտրության, սելեկցիոն աշխատանքների կազմակերպման, վերարտադրության կառավարման և նախրի գենետիկական ներուժի բարելավման մեթոդներին։ Վերլուծվում են կերակրման համակարգերի, պահվածքի պայմանների, կենդանիների առողջության պահպանման և անասնաբուժական սպասարկման ազդեցությունները մթերատվության ու տնտեսական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև կաթի արտադրության ծախսերի նվազեցման, կենդանիների օգտագործման տևողության ավելացման, նախրի կառուցվածքի օպտիմալացման և ժամանակակից անասնաբուծական տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության տավարաբուծական տնտեսությունների զարգացման պայմանները, սևաբղետ ցեղի բուծման կազմակերպատնտեսական հիմնախնդիրները և արտադրության եկամտաբերության բարձրացման ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տոհմաբուծական հաշվառման, մթերատվության վերահսկման և բուծման արդյունքների գնահատման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անասնաբուծության, տավարաբուծության, գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման և ագրարային տնտեսագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերի համեմատական-համադրական ուսումնասիրությանը՝ երկու լեզուների բառապաշարի ձևավորման, կառուցվածքի, իմաստային հարաբերությունների և զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես հայերենի և պարսկերենի բազմադարյա լեզվամշակութային շփումների համատեքստում, քանի որ այդ հարաբերությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում իրենց արտահայտությունն են գտել նաև լեզուների բառապաշարում։ Աշխատանքում երկու լեզուների բառային համակարգերը դիտարկվում են համաժամանակյա տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ հատկանիշներին։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի հիմնական շերտերը, բառերի ծագումնաբանական առանձնահատկությունները, փոխառությունները, իմաստային փոփոխությունները, բառերի կազմության եղանակները և նոր բառերի առաջացման գործընթացները։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն բառային միավորները, որոնք երկու լեզուներում ունեն ընդհանուր կամ մերձավոր իմաստային դաշտեր, ինչպես նաև տարբերակելու ձևական նմանությունը իրական լեզվական ընդհանրությունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փոխառություններին, որոնք հայերենի և պարսկերենի բառապաշարների փոխազդեցության կարևոր վկայություններից են։ Ուսումնասիրվում են պարսկերենից հայերեն անցած բառերը և հայերենի ազդեցության հնարավոր դրսևորումները պարսկերենի բառային համակարգում՝ հաշվի առնելով պատմական, մշակութային և հասարակական շփումների պայմանները։ Այս նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պարզելու առանձին բառերի ծագումն ու տարածման ուղիները, այլև պատկերացնելու երկու ժողովուրդների երկարատև շփումների լեզվական հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև երկու լեզուների բառաստեղծական համակարգերի համադրությունը։ Քննարկվում են ածանցման, բարդացման, բառային միավորների վերաիմաստավորման և այլ եղանակների միջոցով նոր բառերի կազմավորման առանձնահատկությունները։ Համեմատվում է այն, թե ինչպես են հայերենն ու պարսկերենը արձագանքում հասարակական, գիտատեխնիկական, մշակութային և քաղաքական նոր իրողություններին և ինչ լեզվական միջոցներով են լրացնում ժամանակակից բառապաշարը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև բառերի իմաստային կառուցվածքին։ Նույն կամ մոտ իմաստ ունեցող բառերի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իմաստային նրբերանգները, գործածական տարբերությունները, բազմիմաստության դրսևորումները և այն դեպքերը, երբ արտաքին ձևով նման բառերը տարբեր լեզուներում ունեն տարբեր նշանակություններ։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է թարգմանության, երկլեզու բառարանագրության և լեզուների ուսուցման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից հասարակական կյանքի և մշակույթի ազդեցությանը երկու լեզուների բառապաշարի զարգացման վրա։ Նոր իրողությունների, տեխնոլոգիական առաջընթացի, միջազգային հաղորդակցության և գլոբալացման պայմաններում հայերենն ու պարսկերենը մշտապես համալրվում են նոր բառերով և արտահայտություններով, որոնց մի մասը ձևավորվում է ներքին բառաստեղծական միջոցներով, իսկ մյուս մասը ներթափանցում է այլ լեզուներից։ Այդ գործընթացների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երկու լեզուների բառային համակարգերի շարժունակությունն ու զարգացման միտումները։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև հայերենագիտության և իրանագիտության փոխկապակցման հնարավորությամբ։ Երկու լեզուների բառապաշարի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես հայերենի և պարսկերենի միջև լեզվական կապերի առավել խորքային բացահայտմանը, այնպես էլ դրանց ժամանակակից վիճակի համակարգված նկարագրությանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ թարգմանության, բառարանագրության, լեզուների դասավանդման և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերը որպես զարգացող և փոխազդեցությունների ենթարկվող համակարգեր՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային, իմաստային, ծագումնաբանական և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայերենագետներին, իրանագետներին, թարգմանիչներին, բառարանագիրներին, լեզվի ուսուցիչներին և հայ-իրանական լեզվամշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է տրամաբանական ծրագրավորման համակարգերի ինտերպրետատորների տեսական և գործնական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ծրագրային մեխանիզմներն են, որոնք տրամաբանական ծրագրերը վերածում են կատարման ենթակա գործընթացների՝ մեկնաբանելով փաստերը, կանոնները և հարցումները և դրանց հիման վրա իրականացնելով տրամաբանական եզրահանգումներ։ Տրամաբանական ծրագրավորման հիմքում ընկած է ծրագրի նկարագրումը ոչ թե գործողությունների խիստ հաջորդականության, այլ փաստերի, հարաբերությունների և կանոնների միջոցով։ Այդ պատճառով նման համակարգերի ինտերպրետատորը կատարում է էապես այլ դեր, քան ավանդական հրամանային ծրագրավորման լեզուների ինտերպրետատորները․ այն պետք է կարողանա որոնել համապատասխան փաստեր և կանոններ, կառուցել ենթանպատակներ, ստուգել դրանց համատեղելիությունը և գտնել տրված հարցմանը բավարարող լուծումներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տրամաբանական ծրագրերի կատարման ընդհանուր մեխանիզմի ուսումնասիրությունը։ Երբ համակարգին տրվում է որևէ հարցում, ինտերպրետատորը փորձում է այն համադրել ծրագրում առկա փաստերի կամ կանոնների եզրակացությունների հետ։ Համապատասխանության դեպքում ձևավորվում են նոր ենթանպատակներ, և գործընթացը շարունակվում է այնքան ժամանակ, մինչև հնարավոր լինի ստանալ ամբողջական լուծում կամ պարզել, որ տվյալ ճյուղով լուծում գոյություն չունի։ Այս գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ունիվերսալիզացիան կամ միավորումը, որի միջոցով որոշվում է, թե արդյոք երկու տրամաբանական արտահայտություններ կարող են համապատասխանեցվել փոփոխականների համապատասխան արժեքների ընտրությամբ։ Միավորման ալգորիթմը տրամաբանական ծրագրավորման ինտերպրետատորի հիմնարար բաղադրիչներից է, քանի որ դրա միջոցով է իրականացվում փաստերի, կանոնների և հարցումների կառուցվածքային համապատասխանեցումը։ Հետազոտության մյուս կարևոր խնդիրը որոնման ռազմավարությունն է։ Տրամաբանական ծրագրում նույն հարցումը կարող է ունենալ մեկից ավելի լուծումներ, ուստի ինտերպրետատորը պետք է ունենա այնպիսի մեխանիզմ, որը հնարավորություն կտա համակարգված կերպով ուսումնասիրել հնարավոր լուծումների տարածքը։ Այս համատեքստում կարևոր են հետադարձ որոնումը, լուծումների այլընտրանքային ճյուղերի ուսումնասիրությունը և ձախողված ճյուղերից վերադարձը։ Որոնման ռազմավարության ընտրությունը կարող է էապես ազդել ծրագրի կատարման արագության և հիշողության օգտագործման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ռեկուրսիվ կանոնների և ցիկլային կախվածությունների մշակմանը, որոնք տրամաբանական ծրագրերում հաճախ օգտագործվող կառուցվածքներ են։ Նման դեպքերում ինտերպրետատորի ճիշտ նախագծումը կարևոր է անվերջ որոնումներից խուսափելու և հաշվարկային գործընթացի վերահսկելիությունը պահպանելու համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև ինտերպրետատորի ճարտարապետությանը՝ ծրագրի ներքին ներկայացմանը, փոփոխականների կառավարմանը, կանչերի կատարման հերթականությանը, հաշվարկների պահպանմանը և ստացված լուծումների վերադարձին։ Աշխատության տեսական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ տրամաբանական ծրագրավորման ինտերպրետատորը կարելի է դիտարկել որպես ծրագրավորման լեզվի իմաստաբանությունը գործնականում իրականացնող համակարգ։ Այս տեսանկյունից հետազոտությունը կապում է տրամաբանության, ալգորիթմների և ծրագրավորման լեզուների տեսության գաղափարները։ Տրամաբանական ծրագրավորման մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն ոլորտներում, որտեղ անհրաժեշտ է աշխատել գիտելիքի ներկայացման, կանոնների վրա հիմնված եզրահանգման և բարդ հարաբերությունների ավտոմատ վերլուծության հետ։ Այդ պատճառով նման համակարգերը պատմականորեն մեծ դեր են ունեցել արհեստական բանականության, փորձագիտական համակարգերի, բնական լեզվի մշակման և գիտելիքի ներկայացման խնդիրներում։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կայանում է նաև արդյունավետ ինտերպրետատորների ստեղծման հնարավորության մեջ։ Տրամաբանական ծրագրավորման համակարգի աշխատանքի արագությունը կախված է ոչ միայն օգտագործվող տրամաբանական կանոններից, այլև դրանց որոնման, միավորման և կատարման կազմակերպման եղանակներից։ Հետևաբար ինտերպրետատորի օպտիմալացումը կարող է ներառել որոնման տարածքի կրճատում, տվյալների արդյունավետ պահպանում, կանչերի մշակման բարելավում և կրկնվող հաշվարկների նվազեցում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տրամաբանական ծրագրավորման համակարգերի աշխատանքի ներքին մեխանիզմները՝ սկսած տրամաբանական արտահայտությունների մեկնաբանումից և միավորումից մինչև որոնման, հետադարձի և լուծումների ձևավորման գործընթացները։ Այն կարող է օգտակար լինել ծրագրավորման լեզուների տեսությամբ, տրամաբանական ծրագրավորմամբ, արհեստական բանականությամբ և հաշվողական տրամաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ջրային սթրեսի՝ ոռոգման պակասի ազդեցության ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը եգիպտացորենի հիբրիդների աճի և զարգացման վրա Իրանի Քարաջի բնակլիմայական պայմաններում։ Քննության են առնվում բույսերի ջրային ռեժիմի խախտման հետևանքով առաջացող ֆիզիոլոգիական և աճային փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր հիբրիդների արձագանքն անբավարար ջրամատակարարմանը։ Վերլուծվում են բույսերի աճի տեմպերը, զարգացման փուլերի ընթացքը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, կենսազանգվածի կուտակումը և բերքատվության հետ կապված հիմնական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային անբավարարության պայմաններում ֆոտոսինթետիկ ակտիվության, ջրի օգտագործման արդյունավետության, բույսերի ջրային վիճակի և նյութափոխանակային գործընթացների հնարավոր փոփոխություններին։ Դիտարկվում են տարբեր հիբրիդների երաշտադիմացկունության և անբարենպաստ պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները՝ համեմատելով դրանց ֆիզիոլոգիական ու արտադրական ցուցանիշները։ Քննարկվում է ոռոգման տարբեր մակարդակների և ջրի պակասի առաջացման ժամանակահատվածի նշանակությունը բույսերի աճի, զարգացման ու վերջնական բերքի ձևավորման համար։ Կարևորվում է այն ֆիզիոլոգիական հատկանիշների բացահայտումը, որոնք կարող են օգտագործվել ջրային սթրեսի նկատմամբ առավել դիմացկուն հիբրիդների ընտրության ժամանակ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սահմանափակ ջրային ռեսուրսների պայմաններում ոռոգման արդյունավետ կազմակերպման և մշակության համապատասխան մոտեցումների ընտրության հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել եգիպտացորենի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը և տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին առավել հարմարված հիբրիդների ընտրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բույսերի ֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի, բուսաբուծության և ոռոգվող երկրագործության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Литература

Աշխատանքը նվիրված է ֆրանսիացի նշանավոր գրող և դրամատուրգ Ժան Ժընեի ստեղծագործության ուսումնասիրությանը՝ XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նրա դրամատուրգիայի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև որոշել այն տեղն ու նշանակությունը, որ ունեցել է նրա ստեղծագործությունը ժամանակակից ֆրանսիական թատրոնի ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել Ժընեի պիեսներում արտահայտված սոցիալական, բարոյական, հոգեբանական և փիլիսոփայական խնդիրները, մասնավորապես՝ ինքնության, օտարման, իշխանության, բռնության, հանցագործության, ազատության և հասարակական նորմերի խախտման թեմաները։ Նրա դրամատուրգիական աշխարհը հաճախ կառուցվում է իրականության և բեմական պատրանքի փոխհարաբերության, դերերի փոխակերպման և կերպարների ինքնության անորոշության վրա, ինչի շնորհիվ թատերական գործողությունը ձեռք է բերում խորհրդանշական և երբեմն ծիսական բնույթ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի լեզվական և կառուցվածքային նորարարություններին, երկխոսությունների առանձնահատկություններին, կերպարների համակարգին, բեմական տարածության կազմակերպմանը և թատերականության ընդգծված դերին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի Ժընեի ստեղծագործության դիտարկումը XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի հիմնական միտումների ֆոնին, երբ թատրոնը վերաիմաստավորում էր ավանդական սյուժեն, կերպարը, երկխոսությունը և բեմական գործողությունը։ Այս համատեքստում նրա գործերը կարող են ուսումնասիրվել այլ ժամանակակից դրամատուրգների ստեղծագործությունների հետ համադրությամբ՝ բացահայտելու ընդհանուր գեղագիտական միտումներն ու անհատական տարբերությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև աբսուրդի թատրոնի, ավանգարդային դրամատուրգիայի և հետպատերազմյան ֆրանսիական թատերական մշակույթի հետ նրա ստեղծագործության ունեցած առնչություններին՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ նրա գեղարվեստական մեթոդը չի սահմանափակվում որևէ մեկ գրական ուղղության շրջանակներով։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև բեմական մարմնավորման խնդիրը, քանի որ նրա պիեսներում թատերական գործողությունը հաճախ կառուցվում է դիմակների, դերախաղի, կրկնօրինակման և իրականության պայմանականացման միջոցով։ Աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես է դրամատուրգը թատրոնը վերածում հասարակական և անհատական ինքնության քննության տարածքի՝ կասկածի տակ դնելով ընդունված բարոյական ու սոցիալական սահմանումները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպաստում է XX դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական դրամատուրգիայի զարգացման առանձնահատկությունների և Ժընեի ստեղծագործական ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին, ֆրանսիական գրականության և մշակույթի մասնագետներին, համեմատական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ֆրանսիական ժամանակակից դրամատուրգիայի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։