Մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակումը և նրանց ստացումը տաք արտամղմամբ

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է գիտական իմացության հիմնական մեթոդների կիրառման մանկավարժական և մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ֆիզիկայի ուսուցման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում սովորողների գիտական մտածողության, հետազոտական կարողությունների և ֆիզիկական երևույթները պատճառահետևանքային կապերով ընկալելու հմտությունների ձևավորումն է։ Ֆիզիկայի ուսուցումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի տեսական գիտելիքների փոխանցման գործընթաց, այլև որպես գիտական ճանաչողության տրամաբանությանը ծանոթանալու և այն ուսումնական գործունեության մեջ գործնականորեն կիրառելու հնարավորություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դիտման, փորձի, համեմատության, չափման, վերլուծության, համադրման, վերացարկման, ընդհանրացման, մոդելավորման, վարկածի առաջադրման և ստուգման մեթոդներին։ Դրանց նպատակային կիրառումը կարող է օգնել սովորողներին հասկանալու, թե ինչպես են փորձնական տվյալներից ձևավորվում գիտական եզրահանգումներ, ինչպես են կառուցվում ֆիզիկական մոդելները և ինչպիսի կապ գոյություն ունի տեսական դրույթների ու փորձարարական փաստերի միջև։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խնդրային ուսուցման, ֆիզիկական փորձերի, լաբորատոր աշխատանքների, ցուցադրական փորձերի և հետազոտական առաջադրանքների հնարավորությունները՝ գիտական մեթոդների յուրացումը կազմակերպելու տեսանկյունից։ Կարևորվում է սովորողի ակտիվ մասնակցությունը ճանաչողական գործընթացին, երբ նա ոչ միայն վերարտադրում է արդեն հայտնի գիտելիքը, այլև ձևակերպում է խնդիր, առաջարկում հնարավոր բացատրություններ, համադրում տվյալները և հիմնավորում ստացված եզրակացությունները։ Առանձին ուղղություն է մոդելավորման դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ֆիզիկական իրականության բազմաթիվ երևույթների բացատրությունը հիմնվում է իդեալականացված համակարգերի և մաթեմատիկական նկարագրությունների վրա։ Կարող է քննության առնվել նաև ուսուցչի դերը հետազոտական գործունեության կազմակերպման մեջ՝ որպես սովորողների ինքնուրույն մտածողությունն ուղղորդող և գիտական դատողության մշակույթ ձևավորող գործոն։ Գիտական իմացության մեթոդների համակարգված կիրառումը նպաստում է նաև քննադատական մտածողության զարգացմանը՝ սովորեցնելով տարբերակել ենթադրությունը, փորձարարական փաստը, մոդելը և տեսական եզրահանգումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, գիտության մեթոդաբանության և հետազոտական ուսուցման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ֆիզիկայի դասավանդումը դարձնել գիտելիքի ակտիվ բացահայտման և գիտական մտածողության ձևավորման գործընթաց։

Литература

Աշխատությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր հրատարակված գրքերի տեղեկատվական և մատենագիտական ցանկ՝ նպատակ ունենալով համակարգել և ընթերցողին հասանելի դարձնել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության հիմնական հոսքերը։ Այն ընդգրկում է տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ գեղարվեստական պատմվածքներ, վիպակներ, արկածային և գիտաճանաչողական գրքեր, ինչպես նաև պատմական, բնագիտական և հասարակագիտական բնույթի հրատարակություններ, որոնք ուղղված են պատանիների ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և աշխարհայացքի ընդլայնմանը։ Աշխատությունում նյութը դասավորված է տեղեկատվական սկզբունքով՝ տրամադրելով գրքերի վերաբերյալ հիմնական տվյալներ, որոնք օգնում են կողմնորոշվել ընթերցանության ընտրության մեջ և հետևել մանկապատանեկան գրականության արդի զարգացումներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական և դաստիարակչական արժեք ունեցող հրատարակություններին, որոնք նպաստում են երիտասարդ ընթերցողների մտավոր զարգացմանը, ստեղծագործական մտածողության խթանմանը և ընթերցասիրության ձևավորմանը։ Այս տեղեկատուն ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց դպրոցականների, ուսուցիչների, գրադարանավարների և ծնողների համար՝ աջակցելով պատանիների ընթերցողական միջավայրի հարստացմանն ու գրքի մշակույթի տարածմանը։

Биология

Ֆերմենտային ակտիվությունների կինետիկայի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես ալկալային ֆոսֆատազայի (alkaline phosphatase) օրինակով, ունի կարևոր նշանակություն հողերի կենսաբանական ակտիվության, բերրիության և էկոլոգիական վիճակի գնահատման համար։ Հողի ֆերմենտները հիմնականում արտադրվում են միկրոօրգանիզմների, բույսերի արմատների և օրգանական մնացորդների քայքայման գործընթացների արդյունքում և մասնակցում են սննդանյութերի շրջանառությանը, հատկապես ֆոսֆորի կենսաբանական մատչելիության կարգավորմանը։ Ալկալային ֆոսֆատազան կատալիզում է օրգանական ֆոսֆորային միացությունների հիդրոլիզը՝ ազատելով անօրգանական ֆոսֆատներ, որոնք հասանելի են բույսերի կողմից յուրացման համար, այդ պատճառով դրա ակտիվությունը համարվում է հողի ֆոսֆորային ռեժիմի կարևոր ինդիկատոր։ Ֆերմենտային կինետիկայի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել ոչ միայն ակտիվության մակարդակը, այլև ռեակցիայի արագության փոփոխությունը տարբեր պայմաններում՝ pH, ջերմաստիճան, խոնավություն և օրգանական նյութերի պարունակություն։ Սա հնարավորություն է տալիս հասկանալ հողի միկրոբիոլոգիական համակարգերի գործառնական վիճակը և դրանց արձագանքը բնական կամ անթրոպոգեն ազդեցություններին՝ օրինակ՝ պարարտացման, աղտոտման կամ հողօգտագործման փոփոխության դեպքում։ Կինետիկ պարամետրերը, ինչպիսիք են Մայքելիս–Մենտենի հաստատունները (Km և Vmax), օգնում են բնութագրել ֆերմենտի արդյունավետությունը և սուբստրատի նկատմամբ հարազատությունը, ինչը կարևոր է հողի կենսաքիմիական պոտենցիալի գնահատման համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ գրող Հրանտ Մաթևոսյանի արձակի գեղարվեստական պատկերավորման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա լեզվական, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են Մաթևոսյանի ստեղծագործություններում պատկերային մտածողության հիմնական ձևերը՝ բնության, մարդու ներաշխարհի և գյուղական իրականության փոխկապակցված ներկայացումը, ինչպես նաև խորհրդանշական և մետաֆորիկ արտահայտչամիջոցների կիրառումը։ Աշխատությունը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում հեղինակի լեզվական նորարարություններին, ներքին մոնոլոգի, հոգեբանական խորացման և սյուժետային կառուցման յուրահատկություններին, որոնք ձևավորում են նրա արձակի ինքնատիպ գեղարվեստական աշխարհը։ Նյութում դիտարկվում է նաև Մաթևոսյանի ստեղծագործական մտածողության կապը ազգային ավանդույթների և համաշխարհային գրականության ժամանակակից միտումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը բացահայտում է նրա արձակի պատկերավորման համակարգի ամբողջականությունը՝ որպես մարդու և բնության բարդ փոխհարաբերությունների փիլիսոփայական և գեղարվեստական արտացոլում։

Педагогика

Գ. Պաղտասարյանի հեղինակած այս աշխատության վերնագիրը փոխաբերական իմաստով կարող է մատնանշել ծնողների համար նախատեսված ուղեցույց կամ խորհուրդների ժողովածու, որը նպատակ ունի լուսաբանել երեխաների դաստիարակության և ընտանեկան կյանքի կարևոր հարցերը։ «Լապտեր» բառը կարող է խորհրդանշել գիտելիքի լույսը, ճիշտ կողմնորոշումը և այն սկզբունքները, որոնք օգնում են ծնողներին հասկանալ իրենց պարտականությունները երեխաների նկատմամբ։ Աշխատությունը կարող է առնչվել ծնողական պատասխանատվությանը, երեխայի բնավորության ձևավորմանը, բարոյական արժեքների փոխանցմանը, ընտանեկան միջավայրի ազդեցությանը և ծնողների ու երեխաների փոխհարաբերություններին։ Նմանատիպ դաստիարակչական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել հասարակության մեջ ընտանեկան արժեքների տարածման, երեխաների կրթության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման և ծնողական փորձի փոխանցման գործում։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև XIX դարի հայալեզու մանկավարժական մտքի, ընտանիքի դերի և հասարակական բարոյական պատկերացումների պատմության ուսումնասիրության համար։ Սակայն վերնագրի փոխաբերական բնույթը բավարար չէ աշխատության բովանդակությունը ճշգրիտ որոշելու համար․ առանց բնագրի հնարավոր չէ հաստատել, թե այն կոնկրետ ինչ խորհուրդներ է պարունակում, ում է ուղղված կամ ինչ դաստիարակչական մոտեցումներ է ներկայացնում։

Лингвистика

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենում լեզուների անվանումների ձևավորման, գործածության և կանոնակարգման հարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում լեզվանունների բառակազմական ու ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց ծագման և հայերենում հարմարվելու սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր աղբյուրներում հանդիպող զուգաձևությունների և տարբերակային անվանումների խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օտար լեզուների անվանումների հայերեն փոխանցման, ուղղագրական ձևերի ընտրության և միասնական գրական նորմերի հաստատման հարցերին։ Վերլուծվում են ավանդական ու նոր ձևավորված լեզվանունների գործածության միտումները, դրանց համապատասխանությունը ժամանակակից հայերենի բառակազմական և ուղղագրական օրինաչափություններին։ Քննարկվում են լեզվանունների ստանդարտացման անհրաժեշտությունը, տերմինաբանական միօրինակության ապահովումը և տարբերակների ընտրության լեզվաբանական չափանիշները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է ժամանակակից հայերենի բառապաշարի կանոնակարգման սկզբունքների հստակեցմանը և լեզվաբանական ու բառարանագրական աշխատանքներում լեզվանունների միասնական կիրառությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտության, բառարանագրության, տերմինաբանության և լեզվի նորմավորման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։