Մեծամոր․ 1965–1966 թվականների պեղումների տվյալների ուսումնասիրություն

История

Աշխատությունը պատմական և հասարակագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ հասարակության վիճակը և Օսմանյան կայսրությունում բնակվող հայերի սոցիալական, տնտեսական ու մշակութային կյանքը համապատասխան ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Ուշադրության կենտրոնում հայկական համայնքների ներքին կառուցվածքն է, բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի դրությունը, զբաղմունքները, կրթական ու կրոնական հաստատությունների գործունեությունը և հասարակական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կոստանդնուպոլսի և կայսրության տարբեր նահանգների հայկական համայնքների կյանքի միջև եղած տարբերությունների մասին՝ հաշվի առնելով քաղաքային ու գյուղական միջավայրերի առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում արհեստավորության, առևտրի, գյուղատնտեսության և մասնագիտական գործունեության մեջ հայ բնակչության մասնակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական պայմանների ազդեցությունը համայնքների սոցիալական կառուցվածքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայ առաքելական եկեղեցու, կրթական հաստատությունների, մամուլի և մշակութային կազմակերպությունների դերին՝ որպես ազգային ինքնության, լեզվի և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր հաստատությունների։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Օսմանյան պետական համակարգի շրջանակում հայերի իրավական ու վարչական կարգավիճակին, համայնքային ինքնակառավարման ձևերին և XIX դարում տեղի ունեցած բարեփոխումների ազդեցությանը հասարակական կյանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել ազգային հասարակական մտքի զարգացմանը, կրթության տարածմանը, մտավորականության ձևավորմանը և հայկական հասարակության ներսում արդիականացման գործընթացներին։ Միաժամանակ աշխատության աղբյուրագիտական օգտագործումը պահանջում է հաշվի առնել հեղինակի ժամանակաշրջանը, օգտագործված տերմինաբանությունը և հասարակական ու քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ նրա դիտանկյունը։ Այդ պատճառով այն արժեքավոր է ոչ միայն Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության պատմության վերաբերյալ տեղեկությունների, այլև եվրոպական միջավայրում հայ հասարակության ընկալման և ներկայացման ձևերի ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բազմակողմանիորեն ուսումնասիրելու օսմանյան ժամանակաշրջանի հայ համայնքների հասարակական կառուցվածքը, մշակութային կյանքը և պատմական միջավայրը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակի սոցիալական ու քաղաքական գործընթացների համատեքստում։

Культура

Արիստոտելի ժառանգությունը հայոց մշակույթի համատեքստում աշխատությունը փիլիսոփայության և հայագիտության միջդիսցիպլինար ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Արիստոտելի գաղափարների ներթափանցումը և ազդեցությունը հայկական մտավոր ավանդույթի վրա, այն ներկայացնում է, թե ինչպես են Արիստոտելի տրամաբանական, էթիկական և բնական-փիլիսոփայական ուսմունքները ընդունվել, մեկնաբանվել և զարգացվել միջնադարյան հայկական դպրոցներում ու գիտական կենտրոններում, գիրքը անդրադառնում է թարգմանական շարժմանը, հատկապես հունարենից հայերեն փիլիսոփայական տեքստերի փոխանցմանը, ինչպես նաև հայ մտածողների՝ այդ գաղափարների վերամշակմանը սեփական փիլիսոփայական համակարգերում, միաժամանակ ընդգծելով հայկական մշակույթի կապը անտիկ փիլիսոփայության հետ և այդ ժառանգության շարունակական ազդեցությունը կրթական ու գիտական ավանդույթների վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր փիլիսոփայության, հայագիտության և մտավոր պատմության ուսումնասիրության համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ռևմատոիդ արթրիտի և սերոնեգատիվ սպոնդիլոարթրոպաթիաների դեպքում մեթոտրեքսատի կիրառման արդյունավետության և անցանկալի ազդեցությունների զարգացման հետ կապված գործոնների կլինիկական ու գիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեղամիջոցի նկատմամբ հիվանդների արձագանքի անհատական տարբերություններն են և այն կլինիկական, կենսաբանական ու այլ բնութագրերը, որոնք կարող են կապված լինել բուժման արդյունքների փոփոխականության հետ։ Քննության են առնվում հիվանդության ձևի, ակտիվության և տևողության, հիվանդների ընդհանուր կլինիկական վիճակի, ուղեկցող գործոնների և լաբորատոր ցուցանիշների հնարավոր փոխկապակցվածությունները թերապևտիկ պատասխանի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արդյունավետության և անվտանգության համատեղ գնահատմանը, քանի որ երկարատև դեղաբանական բուժման ընթացքում կարևոր է ոչ միայն հիվանդության ակտիվության վերահսկումը, այլև անցանկալի ազդեցությունների ժամանակին ճանաչումն ու համապատասխան կլինիկական հսկողությունը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների տարբեր խմբերում բուժման արդյունքների համեմատական գնահատում և այն գործոնների վիճակագրական վերլուծություն, որոնք կապված են ավելի արտահայտված թերապևտիկ պատասխանի կամ անցանկալի երևույթների առաջացման հավանականության հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրումը՝ հնարավոր կանխատեսող ցուցանիշների գիտական նշանակությունը գնահատելու համար։ Ռևմատոիդ արթրիտի և սերոնեգատիվ սպոնդիլոարթրոպաթիաների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել դեղամիջոցի ազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր բորբոքային ռևմատիկ հիվանդությունների պայմաններում և բացահայտել ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ հիվանդությանը բնորոշ օրինաչափություններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական դիտարկման նշանակությանը, բուժման նկատմամբ արձագանքի փոփոխություններին և դեղորայքային անվտանգության գնահատման սկզբունքներին։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել բուժման անհատականացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացմանը՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր հիվանդի կլինիկական առանձնահատկությունների համալիր գնահատման կարևորությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ռևմատոլոգիայի, կլինիկական դեղաբանության և դեղորայքային անվտանգության մոտեցումները՝ բորբոքային ռևմատիկ հիվանդությունների դեղաբանական բուժման արդյունավետության և անցանկալի ազդեցությունների հետ կապված գործոններն ավելի ամբողջական բնութագրելու նպատակով։

География

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կավային գրունտների դինամիկական ամրության ուսումնասիրությանը՝ դրանց սահմանային և սահմանայինից առաջ վիճակներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել արտաքին դինամիկական ազդեցությունների պայմաններում կավային գրունտների մեխանիկական վարքագծի, դեֆորմացիայի և ամրության փոփոխության օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում են այն գործընթացները, որոնք տեղի են ունենում գրունտում կրկնվող կամ արագ փոփոխվող բեռնվածքների ազդեցության ներքո, երբ նյութը կարող է աստիճանաբար մոտենալ իր կրողունակության սահմանին կամ արդեն գտնվել սահմանային վիճակում։ Աշխատանքում կարևորվում է կավային գրունտների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, խոնավության, խտության, լարվածային վիճակի և բեռնավորման բնույթի ազդեցությունը դրանց դինամիկական հատկությունների վրա։ Սահմանայինից առաջ վիճակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել գրունտի վարքագիծը այն փուլում, երբ դեռ պահպանվում է որոշակի ամրության պաշար, իսկ սահմանային վիճակի վերլուծությունը՝ հասկանալ խափանման և կայունության կորստի մեխանիզմները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել շինարարական կառույցների հիմքերի, հողային պատնեշների, ճանապարհային և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, ինչպես նաև դինամիկ բեռնվածքների ենթարկվող այլ երկրատեխնիկական համակարգերի նախագծման և հաշվարկի ժամանակ։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ գրունտները ենթարկվում են մեքենաների և տրանսպորտի թրթռումների, տեխնոլոգիական սարքավորումների ազդեցության, հարվածային բեռնվածքների կամ այլ փոփոխական ուժերի։ Կավային գրունտների դինամիկական ամրության առանձնահատկությունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել դրանց կայունությունը, կանխատեսել հնարավոր դեֆորմացիաներն ու խափանումները և բարձրացնել կառուցվածքների շահագործման հուսալիությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միտված է կավային գրունտների իրական աշխատանքային պայմաններում մեխանիկական վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը և դրանց դինամիկական հատկությունների հաշվառմամբ հիմնավորված երկրատեխնիկական լուծումների մշակմանը։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական ընտրարշավների կազմակերպման և իրականացման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են ընտրարշավի կազմակերպման տեսական հիմքերը, հիմնական փուլերը, ռազմավարական պլանավորման սկզբունքները և քաղաքական հաղորդակցության գործիքները՝ ընտրական գործընթացը դիտարկելով որպես բազմաբաղադրիչ կառավարչական և հաղորդակցական համակարգ։ Հեղինակը վերլուծում է ընտրարշավի նախապատրաստման փուլը՝ ներառելով քաղաքական միջավայրի, ընտրողների նախասիրությունների, հասարակական տրամադրությունների և մրցակիցների դիրքավորումների ուսումնասիրությունը, որի հիման վրա ձևավորվում են քարոզարշավի նպատակները և հիմնական ուղերձները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական թեկնածուի կամ ուժի հանրային կերպարի ձևավորմանը, ընտրողների տարբեր խմբերի հետ հաղորդակցության կազմակերպմանը, քարոզչական նյութերի մշակմանը և զանգվածային ու թվային լրատվամիջոցների արդյունավետ օգտագործմանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև սոցիոլոգիական հետազոտությունների, հանրային կարծիքի ուսումնասիրման, քաղաքական գովազդի և ընտրողների հետ անմիջական շփման կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընտրարշավի կազմակերպչական կառուցվածքին, մարդկային և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխմանը, քարոզարշավի ժամանակացույցի մշակմանը և տարբեր միջոցառումների փոխկապակցված կառավարմանը։ Հայաստանի Հանրապետության փորձի ուսումնասիրության միջոցով ներկայացվում են տեղական քաղաքական և ընտրական միջավայրի առանձնահատկությունները, ընտրարշավների զարգացման միտումները և կիրառվող հաղորդակցական մեխանիզմների փոփոխությունները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են քաղաքական գաղափարները վերածվում ընտրական հաղորդագրությունների, ինչպես են կազմակերպվում թեկնածուի և ընտրողների միջև փոխհարաբերությունները, և ինչ դեր ունեն տեղեկատվական ու հաղորդակցական գործիքները ընտրական մրցակցության պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, քաղաքական տեխնոլոգների, ընտրական գործընթացների մասնագետների, լրագրողների, հանրային կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի ընտրական գործընթացներով և քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմներով։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ նշանավոր արձակագիր Հակոբ Կարապենցի գրական ժառանգության, ստեղծագործական աշխարհայացքի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են գրողի ստեղծագործության հիմնական թեմատիկ ուղղությունները, գաղափարական շերտերը, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները և նրա գրականության տեղը հայ նորագույն արձակի զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ինքնության, հայրենիքի, օտարության, հիշողության, միայնության և հոգևոր որոնումների թեմաներին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հեղինակի ստեղծագործական աշխարհում։ Ուսումնասիրվում են սփյուռքահայ մարդու հոգեբանական ապրումները, ազգային պատկանելության գիտակցումը, մշակութային երկակիության դրսևորումները և տարբեր հասարակական միջավայրերում անհատի ինքնորոշման խնդիրները։ Դիտարկվում են գրողի պատմվածքների և վիպական ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների ներաշխարհի բացահայտման եղանակները, սյուժետային զարգացումները և պատմողական տեխնիկայի յուրահատկությունները։ Կարևորվում են կերպարների հոգեբանական խորությունը, նրանց ներքին հակասությունները, բարոյական ընտրությունները և հասարակության հետ ունեցած հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խորհրդանշական պատկերների կիրառությանը, գեղարվեստական ժամանակի և տարածության կազմակերպմանը, ինչպես նաև իրականության ու հիշողության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Կարապենցի ստեղծագործություններում հայկական և ամերիկյան մշակութային միջավայրերի փոխազդեցությունները, ազգային ավանդույթների պահպանման և նոր հասարակական արժեքներին հարմարվելու գործընթացները։ Առանձնացվում են գրողի ստեղծագործության մեջ գոյաբանական հարցադրումները, մարդկային հարաբերությունների բարդությունը և անհատի հոգևոր ազատության որոնումները։ Կարևորվում են նաև Կարապենցի գրականության առնչությունները XX դարի համաշխարհային արձակի գեղարվեստական միտումներին, արդիական գրական ուղղություններին և սփյուռքահայ գրականության զարգացման ընդհանուր օրինաչափություններին։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել գրողի ստեղծագործությունների թեմատիկ, կերպարային, կառուցվածքային և համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելով նրա գրական ժառանգության ինքնատիպությունն ու գեղարվեստական արժեքը։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի հայ նորագույն գրականության, սփյուռքահայ արձակի, գրական ինքնության և միջմշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, բանասերների, սփյուռքագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։