Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ը և Աստվածաշունչը

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Լյուդվիգ Վիտգենշտայնի «լեզվական խաղերի» գաղափարին՝ այն դիտարկելով որպես լեզվագործաբանական կաղապարների տեսական հիմք, որը բացահայտում է լեզվի գործածության բազմազանությունը սոցիալական և հաղորդակցական համատեքստերում։ Նյութում վերլուծվում է այն հիմնարար միտքը, որ լեզվի իմաստը չի սահմանվում միայն բառերի կամ նախադասությունների ներքին կառուցվածքով, այլ ձևավորվում է դրանց գործածության կոնկրետ իրավիճակներում՝ «կյանքի ձևերի» շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական խաղերի բազմազանությանը՝ հրամաններ, հարցեր, նկարագրություններ, խոստումներ և այլ խոսքային գործողություններ, որոնք գործում են որպես տարբեր գործառական կաղապարներ՝ պայմանավորված սոցիալական կանոններով և համատեքստով։ Քննարկվում է նաև լեզվագործաբանական մոտեցումների հետ կապը՝ հատկապես խոսքային ակտերի տեսության և պրագմատիկայի զարգացումների համատեքստում, որտեղ լեզուն դիտարկվում է որպես գործողություն կատարելու միջոց։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Վիտգենշտայնի լեզվական խաղերի գաղափարը թույլ է տալիս վերաիմաստավորել լեզվի կառուցվածքն ու գործառույթը՝ այն դիտարկելով ոչ թե որպես փակ համակարգ, այլ որպես դինամիկ, սոցիալապես պայմանավորված և կիրառական բազմաշերտ երևույթ։

История

Հայոց պատմություն ոլորտի «Հայոց պատմություն շտեմարան 2»-ը ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող խնդիրների ու հարցերի հավաքածու է, որը նախատեսված է միջին և խորացված մակարդակում սովորողների գիտելիքների ամրապնդման համար և ընդգրկում է Հայաստանի պատմության կարևոր փուլեր՝ սկսած հին և միջնադարյան շրջանից մինչև նորագույն ժամանակներ՝ կախված ծրագրային պահանջներից, այստեղ ներկայացվում են թեմատիկ հարցեր, փաստերի վերլուծություն, ժամանակագրական առաջադրանքներ, պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի բացատրություն և քարտեզային գիտելիքների կիրառություն, շտեմարանի նպատակն է օգնել սովորողին ոչ միայն հիշել պատմական փաստերը, այլև հասկանալ դրանց տրամաբանությունը, կապերը և ազդեցությունը պետականության, մշակույթի և հասարակական զարգացման վրա, այն հաճախ օգտագործվում է դպրոցներում որպես լրացուցիչ ուսումնական նյութ և քննություններին պատրաստվելու գործիք՝ զարգացնելով քննադատական մտածողությունը և պատմական վերլուծական կարողությունները։

Другие предметы

Книга представляет собой учебно-практическое пособие, предназначенное для первоначального освоения гайканского, то есть армянского, языка. Основная цель издания заключается в том, чтобы систематически и доступно познакомить учащегося с базовыми закономерностями языка и создать практическую основу для дальнейшего чтения, понимания и самостоятельного использования армянской речи. Материал организован с учётом потребностей начинающего изучать язык и, вероятно, сочетает элементарные сведения о грамматическом строе с практическими упражнениями и примерами, позволяющими постепенно закреплять полученные знания. Значительное место в подобном пособии занимает знакомство с письменной системой языка, особенностями чтения и произношения, а также с основными грамматическими категориями. Последовательно могут рассматриваться части речи, образование и изменение слов, падежные формы существительных, местоимения, числительные, прилагательные и глагольные формы. Практическая направленность издания предполагает не столько отвлечённое теоретическое описание языка, сколько постепенное формирование навыков его использования. Учащийся получает возможность переходить от простейших языковых единиц к более сложным конструкциям, расширять словарный запас и усваивать правила построения предложений. Особую ценность книга представляет как исторический источник по методике преподавания армянского языка. Её содержание позволяет увидеть, каким образом язык преподавался в определённый исторический период, какие грамматические явления считались первостепенными для начинающих и какие методы использовались для облегчения процесса обучения. Подобные учебные издания имеют значение не только для практического изучения языка, но и для истории армянской педагогической и филологической мысли. Работа может быть интересна исследователям армянского языкознания благодаря содержащимся в ней представлениям о структуре языка, терминологии, принципах грамматического описания и методике объяснения языкового материала. В ней отражается стремление сделать изучение языка последовательным и доступным, опираясь на практическое усвоение правил и их применение в конкретных языковых примерах. Важной особенностью издания является сочетание грамматического и прикладного подходов. Теоретические положения рассматриваются не изолированно, а в связи с необходимостью формирования реальных языковых навыков. Такой принцип делает книгу одновременно учебным пособием и свидетельством развития методики преподавания армянского языка. Историко-культурное значение издания определяется также тем, что оно представляет армянский язык как объект систематического изучения и обучения. Для исследователей старой армянской учебной литературы книга может служить материалом для изучения эволюции языковой терминологии, способов передачи грамматических понятий и изменения представлений о наиболее эффективных методах преподавания. В целом издание можно рассматривать как раннее практическое руководство по изучению армянского языка, ориентированное на последовательное освоение его основ. Оно представляет интерес одновременно для армянистов, историков языкознания, исследователей педагогической мысли и всех, кто изучает развитие учебной литературы и традиций преподавания армянского языка.

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է արտոնագրային մասնագրի լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ամերիկյան արտոնագրերի փաստական նյութի հիման վրա։ Ուսումնասիրության կենտրոնում արտոնագրային տեքստն է՝ որպես միաժամանակ գիտատեխնիկական, իրավական և մասնագիտական հաղորդակցության յուրահատուկ տեսակ, որի հիմնական նպատակներից է գյուտի էության հնարավորինս հստակ, ամբողջական և իրավականորեն պաշտպանելի ներկայացումը։ Աշխատանքում արտոնագրային մասնագրի լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական տեղեկատվություն փոխանցող միջոց, այլև որպես այնպիսի լեզվական համակարգ, որի միջոցով ձևակերպվում են գյուտի հատկանիշները, կիրառման հնարավորությունները, նորարարական կողմերը և իրավական պաշտպանության սահմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արտոնագրային տեքստում լեզվական ընտրությունը հաճախ պայմանավորված է իրավական պահանջներով․ ձևակերպումները պետք է լինեն հնարավորինս ճշգրիտ, տրամաբանորեն կապված և հնարավորինս քիչ երկիմաստություն առաջացնեն։ Ուսումնասիրվում են արտոնագրային մասնագրերին բնորոշ բառապաշարը, քերականական կառուցվածքները, շարահյուսական առանձնահատկությունները, նախադասությունների կապակցման միջոցները, շաղկապների և հարաբերական մակբայների կիրառությունը, ինչպես նաև բարդ համադասական և ստորադասական կառուցվածքների դերը։ Առանձին կարևորություն ունի այն գաղափարը, որ արտոնագրային տեքստի իրավական նշանակությունը կարող է ձևավորվել ոչ այնքան հատուկ իրավաբանական տերմինների, որքան լեզվական կառուցվածքների միջոցով։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են որոշակի բառերի, բառակապակցությունների, շարահյուսական կապերի և ձևակերպումների ընտրությունը ազդել գյուտի նկարագրության ճշգրտության և դրա իրավական մեկնաբանության վրա։ Ամերիկյան արտոնագրային նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նաև անգլերեն արտոնագրային ոճի այն առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են անգլալեզու գիտատեխնիկական և իրավական հաղորդակցության ավանդույթներով։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է արտոնագրային մասնագրի տրամաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը․ նախադասությունների և պարբերությունների հաջորդականությունը պետք է ապահովի տեխնիկական գաղափարի հետևողական բացահայտումը՝ միաժամանակ ընդգծելով գյուտի էական և տարբերակիչ հատկանիշները։ Քննարկվում է նաև հոմանիշության, շարահյուսական կրկնությունների և տեղեկատվության տարբեր մակարդակների ներկայացման դերը, քանի որ արտոնագրային լեզվում որոշակի կրկնություն կամ տարբեր ձևակերպումների զուգահեռ կիրառություն կարող է ունենալ ոչ թե գեղարվեստական, այլ ճշգրտող և իրավական գործառույթ։ Այսպիսով, աշխատանքը ներկայացնում է արտոնագրային մասնագիրը որպես յուրահատուկ լեզվաոճական ժանր, որտեղ գիտատեխնիկական բովանդակությունը և իրավական նպատակադրումը փոխկապակցված են լեզվական կառուցվածքի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ոճաբանների, թարգմանիչների, արտոնագրային մասնագետների, իրավաբանների, գիտատեխնիկական տեքստերով զբաղվող հետազոտողների և ուսանողների համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները հատկապես արժեքավոր են արտոնագրային փաստաթղթերի լեզվական վերլուծության, դրանց թարգմանության և մասնագիտական տեքստերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների ըմբռնման տեսանկյունից։

Другие предметы

Հրատարակությունը նախատեսված է մասսայական գրադարանների աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, գործնական հմտությունների կատարելագործման և սեմինար պարապմունքների կազմակերպման համար։ Ներկայացվում են գրադարանային աշխատանքի հիմնական ուղղություններին, ընթերցողների սպասարկմանը, գրքային ֆոնդերի կազմակերպմանը և գրադարանային գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը վերաբերող ուսումնամեթոդական նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդերի համալրման, գրականության հաշվառման, դասակարգման, կատալոգավորման և պահպանության հարցերին։ Դիտարկվում են ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրության, գրականության ընտրությանն աջակցելու, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և ընթերցանության խթանման մեթոդները։ Քննարկվում են գրադարաններում մշակութային-լուսավորական միջոցառումների, գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ քննարկումների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանավարների մասնագիտական պարտականություններին, աշխատանքի պլանավորմանը, հաշվետվությունների կազմմանը և գրադարանային գործունեության կազմակերպական խնդիրներին։ Կարևորվում են սեմինար պարապմունքների դերը մասնագիտական փորձի փոխանակման, գործնական խնդիրների քննարկման և գրադարանային սպասարկման մեթոդների կատարելագործման գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել որպես ուսումնաօժանդակ ձեռնարկ գրադարանային աշխատողների վերապատրաստման, մասնագիտական խորհրդակցությունների և մեթոդական պարապմունքների ընթացքում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանների ղեկավարների, մշակութային-լուսավորական հաստատությունների աշխատակիցների և գրադարանագիտության մասնագիտությամբ սովորողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Լևոն Շանթի մանկավարժական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա պատկերացումները կրթության, դաստիարակության, ուսուցման նպատակների և անհատի ձևավորման գործընթացի վերաբերյալ։ Հետազոտությունը Շանթի գործունեությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես գրողի և մտավորականի, այլև որպես կրթական գործչի, որի գաղափարները ձևավորվել են հայ հասարակության կրթական ու ազգային խնդիրների բարդ պատմական պայմաններում։ Նրա մանկավարժական մոտեցումների հիմքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատի բազմակողմանի զարգացման գաղափարը, որի շրջանակում կրթությունը պետք է նպաստի ոչ միայն գիտելիքների փոխանցմանը, այլև մարդու մտավոր, բարոյական, կամային և սոցիալական հատկանիշների ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել երեխայի և երիտասարդի դաստիարակության վերաբերյալ Շանթի պատկերացումները, ուսուցչի դերը կրթական գործընթացում, դպրոցական միջավայրի նշանակությունը և ուսուցման մեթոդների նկատմամբ նրա մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցչի անձին, քանի որ մանկավարժի գիտելիքները, բարոյական կերպարը, վերաբերմունքը աշակերտի նկատմամբ և սեփական օրինակը կարող են էական ազդեցություն ունենալ դաստիարակության արդյունավետության վրա։ Շանթի հայացքներում կրթությունը կարող է դիտարկվել որպես անհատի ինքնուրույն մտածողության և պատասխանատվության զարգացման միջոց, այլ ոչ թե միայն պատրաստի գիտելիքների մեխանիկական յուրացման գործընթաց։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային կրթության խնդրին։ Հայ ժողովրդի պատմական և մշակութային առանձնահատկությունների պայմաններում կրթության կարևոր նպատակներից մեկը ազգային ինքնագիտակցության, լեզվի և մշակութային ժառանգության պահպանման ու փոխանցման խթանումն էր։ Այս տեսանկյունից մանկավարժական գործընթացը կապվում է անհատի և հասարակության զարգացման ավելի լայն խնդիրների հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել Շանթի մոտեցումները համամարդկային արժեքների, բարոյական դաստիարակության և ազատ անհատականության ձևավորման տեսանկյունից։ Նրա գաղափարներում կրթության նպատակը կարող է ներկայացվել որպես գիտակից, ինքնուրույն և հասարակության նկատմամբ պատասխանատու անհատի ձևավորում։ Կարևոր թեմա է նաև երեխայի անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Ուսուցման արդյունավետությունը պայմանավորվում է սովորողի տարիքային, հոգեբանական և մտավոր հնարավորությունների ըմբռնմամբ, ինչի շնորհիվ մանկավարժական ազդեցությունը կարող է դառնալ առավել նպատակային և արդյունավետ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել Շանթի մանկավարժական գործունեության և տեսական պատկերացումների համադրական վերլուծություն՝ դրանք կապելով իր ժամանակաշրջանի հայ և եվրոպական կրթական մտքի զարգացումների հետ։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել նրա մանկավարժական գաղափարների ինքնատիպությունը և դրանց պատմական նշանակությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել հայ մանկավարժական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար և ցույց տալ, թե ինչպես են կրթության, դաստիարակության և ազգային զարգացման խնդիրները փոխկապակցվել XX դարի հայ մտավորականության շրջանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, կրթության պատմաբաններին, գրականագետներին, փիլիսոփաներին, հայագետներին և Լևոն Շանթի ստեղծագործական ու հասարակական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Շանթի մանկավարժական հայացքները որպես հայ կրթական մտքի կարևոր բաղադրիչ՝ ընդգծելով անհատի ամբողջական զարգացման, գիտակցված ուսուցման, բարոյական դաստիարակության, ուսուցչի պատասխանատվության և ազգային կրթության նշանակությունը։