Нестационарные процессы в магистральных станций и водоводах насосных станций и средства защиты их от гидравлического удара

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է սպառողական վարկավորման ոլորտում առաջացող վարկային ռիսկերի գնահատման, մոդելավորման և կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ֆիզիկական անձանց տրամադրվող վարկերի վերադարձելիության գնահատումն է, վարկառուների վճարունակության կանխատեսումը, հնարավոր կորուստների չափումը և այնպիսի կառավարման մեխանիզմների մշակումը, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել վարկային պորտֆելի ռիսկայնությունը՝ միաժամանակ պահպանելով սպառողական վարկավորման տնտեսական արդյունավետությունը։ Սպառողական վարկային ռիսկը դիտարկվում է որպես բանկի ֆինանսական կայունության վրա ազդող կարևոր գործոն, քանի որ մեծ թվով անհատ վարկառուներից կազմված պորտֆելում նույնիսկ առանձին վարկերի համեմատաբար փոքր չափերի պայմաններում վճարումների ուշացումների և պարտավորությունների չկատարման կուտակային ազդեցությունը կարող է նշանակալի լինել։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է վարկառուի կողմից պայմանագրային պարտավորությունների չկատարման հավանականության և դրա հետևանքով բանկի հնարավոր ֆինանսական կորուստների գնահատման վրա։ Ուսումնասիրվում են վարկային ռիսկի առաջացման պատճառները՝ կապված վարկառուի եկամուտների, զբաղվածության կայունության, արդեն գոյություն ունեցող պարտքային բեռի, վարկային պատմության, ընտանիքի ֆինանսական պարտավորությունների և այլ սոցիալ-տնտեսական գործոնների հետ։ Միաժամանակ հաշվի են առնվում արտաքին միջավայրի ազդեցությունները, քանի որ բնակչության եկամուտների, զբաղվածության, գնաճային միջավայրի, տոկոսադրույքների և ընդհանուր տնտեսական ակտիվության փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ տնային տնտեսությունների պարտքային պարտավորությունները սպասարկելու հնարավորության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է վարկառուների վարկունակության գնահատման մեթոդների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական փորձագիտական գնահատման հետ համադրվում են քանակական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է մեծ թվով դիմորդների վերաբերյալ տվյալները մշակել միասնական չափանիշներով։ Վարկային սքորինգը դիտարկվում է որպես սպառողական վարկավորման գործընթացի կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս վարկառուին բնութագրող տարբեր ցուցանիշների հիման վրա գնահատել նրա ռիսկայնությունը և դասակարգել վարկային դիմումները։ Սքորինգային համակարգի կառուցման ընթացքում կարևորվում է համապատասխան փոփոխականների ընտրությունը, տվյալների որակը, յուրաքանչյուր գործոնի կանխատեսողական նշանակության գնահատումը և վերջնական գնահատականի կապը վարկային պարտավորությունների հետագա կատարման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վիճակագրական և տնտեսաչափական մոդելների կիրառմանը։ Վարկային ռիսկի գնահատման համար կարող են օգտագործվել դասակարգման և հավանականային գնահատման տարբեր մեթոդներ, որոնց նպատակն է պատմական տվյալների հիման վրա բացահայտել վարկառուի բնութագրերի և պարտավորությունների կատարման միջև օրինաչափությունները։ Մոդելի արդյունավետությունը գնահատվում է ոչ միայն այն հանգամանքով, թե որքան ճիշտ է այն հայտնաբերում բարձր ռիսկային վարկառուներին, այլև որքանով է կարողանում տարբերակել ռիսկայնության տարբեր մակարդակներ ունեցող հաճախորդներին և պահպանել կանխատեսման կայունությունը նոր տվյալների նկատմամբ։ Կարևոր խնդիր է սխալ դասակարգման տնտեսական հետևանքների գնահատումը։ Եթե բարձր ռիսկ ունեցող վարկառուն սխալմամբ գնահատվում է որպես հուսալի, բանկը կարող է կրել վարկային կորուստ, իսկ եթե վճարունակ հաճախորդը դասակարգվում է չափազանց բարձր ռիսկային խմբում, բանկը կարող է կորցնել եկամտաբեր գործարքի հնարավորությունը։ Հետևաբար արդյունավետ մոդելը պետք է հավասարակշռի ռիսկի նվազեցման և վարկավորման հնարավորությունների պահպանման խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են վարկային պատմության նշանակությունը և վարկառուի նախկին ֆինանսական վարքագծից ստացվող տեղեկատվության կիրառման հնարավորությունները։ Նախկին վարկերի մարման կարգապահությունը, վճարումների ուշացումների առկայությունը, գործող պարտավորությունների քանակը և վարկային ակտիվության այլ ցուցանիշներ կարող են կարևոր տեղեկատվություն տրամադրել ապագա վարքագծի գնահատման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ վարկային պատմությունը պետք է դիտարկել այլ ֆինանսական և սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների հետ համատեղ, քանի որ վարկառուի ներկայիս ֆինանսական վիճակը կարող է տարբերվել նրա նախկին պայմաններից։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի պարտքային բեռի գնահատումը։ Վարկառուի եկամուտների և պարբերական պարտքային վճարումների հարաբերակցությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե եկամտի ինչ մասն է արդեն ուղղվում ֆինանսական պարտավորությունների կատարմանը և որքան լրացուցիչ վարկային բեռ կարող է կրել տվյալ անձը։ Այս ցուցանիշի ուսումնասիրությունը կարևոր է գերվարկավորման ռիսկի բացահայտման համար։ Սպառողական վարկավորման արագ ընդլայնման պայմաններում միևնույն անձը կարող է ունենալ մի քանի պարտավորություններ տարբեր ֆինանսական կազմակերպությունների նկատմամբ, ինչի հետևանքով միայն մեկ վարկի չափի գնահատումը բավարար չէ նրա իրական վճարունակությունը հասկանալու համար։ Առանձին ուղղություն է վարկային պորտֆելի մակարդակով ռիսկի ուսումնասիրությունը։ Անհատական վարկառուների գնահատումը լրացվում է պորտֆելի կառուցվածքի վերլուծությամբ՝ ըստ վարկատեսակների, ժամկետների, վարկառուների խմբերի և ռիսկային դասերի։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ռիսկի կենտրոնացումները և գնահատել, թե պորտֆելի որ հատվածներում կարող են ձևավորվել առավել նշանակալի կորուստներ։ Դիվերսիֆիկացիայի սկզբունքը դիտարկվում է որպես ռիսկի կառավարման միջոց, սակայն սպառողական պորտֆելի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ բազմաթիվ վարկառուների ֆինանսական վիճակը կարող է միաժամանակ վատթարանալ ընդհանուր մակրոտնտեսական գործոնների ազդեցության հետևանքով։ Այդ պատճառով մեծ թվով փոքր վարկերի առկայությունը ինքնին ամբողջությամբ չի վերացնում համակարգային բնույթի ռիսկերը։ Կարևորվում է վարկային կորուստների կանխատեսման խնդիրը։ Ռիսկի քանակական գնահատման շրջանակում կարող են դիտարկվել պարտավորության չկատարման հավանականությունը, չկատարման պահին առկա վարկային պահանջի չափը և հնարավոր կորստի մակարդակը։ Այս բաղադրիչների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել հնարավոր կամ ակնկալվող վարկային կորուստների գնահատականներ և դրանք կիրառել պորտֆելի կառավարման, գնագոյացման և ֆինանսական պլանավորման ընթացքում։ Նման գնահատումները հատկապես կարևոր են այն պատճառով, որ բանկի նպատակն է ոչ միայն արձագանքել արդեն առաջացած խնդրահարույց վարկերին, այլև հնարավոր կորուստները կանխատեսել դեռևս վարկավորման և պորտֆելի կառավարման փուլերում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռիսկի վրա հիմնված գնագոյացումը։ Տարբեր վարկառուներ կարող են ունենալ տարբեր մակարդակի վարկային ռիսկ, և այդ տարբերությունը կարող է հաշվի առնվել վարկավորման պայմանների ձևավորման ընթացքում։ Միաժամանակ տոկոսադրույքի բարձրացումը որպես ռիսկի փոխհատուցման միջոց ունի սահմանափակումներ, քանի որ չափազանց ծանր վճարային պայմանները կարող են իրենց հերթին մեծացնել վարկառուի ֆինանսական բեռը։ Հետևաբար գնագոյացման արդյունավետ համակարգը պետք է համադրի վարկի ռիսկայնությունը, ֆինանսավորման արժեքը, գործառնական ծախսերը, մրցակցային պայմանները և բանկի նպատակային եկամտաբերությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վարկային հայտի ընդունումից հետո իրականացվող մշտադիտարկմանը։ Վարկառուի ֆինանսական վիճակը կարող է փոխվել վարկի ամբողջ ժամկետի ընթացքում, ուստի սկզբնական գնահատականը չի կարող դիտարկվել որպես անփոփոխ։ Վճարումների վարքագծի, ուշացումների և պարտքային բեռի փոփոխությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս վաղ փուլում հայտնաբերել ռիսկի աճի նշանները։ Վաղ նախազգուշացման համակարգերը կարող են օգտագործվել խնդրահարույց վարկերի ձևավորումը կանխելու կամ դրանց հետևանքները նվազեցնելու նպատակով։ Այս համակարգերի արդյունավետությունը կախված է այն ցուցանիշների ճիշտ ընտրությունից, որոնք կարող են ժամանակին ազդարարել վարկառուի վճարունակության վատթարացման մասին։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են նաև ժամկետանց և խնդրահարույց վարկերի կառավարման մոտեցումները։ Կարևորվում է հաճախորդների դասակարգումը ըստ վճարումների ուշացման պատճառների և ֆինանսական վիճակի, քանի որ ժամանակավոր վճարային դժվարություն ունեցող վարկառուի և երկարաժամկետ անվճարունակության բարձր ռիսկ ունեցող հաճախորդի նկատմամբ կիրառվող կառավարման միջոցները կարող են տարբեր լինել։ Բանկի համար անհրաժեշտ է գնահատել պարտքի վերականգնման հավանականությունը, հետագա սպասարկման ծախսերը և հնարավոր կորուստները։ Այս գործընթացի արդյունավետ կազմակերպումը կարող է նվազեցնել արդեն իրացված վարկային ռիսկի ֆինանսական հետևանքները։ Առանձին նշանակություն ունի սթրես-թեստավորման կիրառումը։ Սպառողական վարկային պորտֆելի կայունությունը կարելի է ուսումնասիրել տարբեր անբարենպաստ տնտեսական սցենարների պայմաններում՝ գնահատելով, թե եկամուտների նվազումը, գործազրկության աճը, տոկոսային բեռի փոփոխությունը կամ այլ գործոններ ինչպես կարող են ազդել վարկառուների վճարունակության և բանկի հնարավոր կորուստների վրա։ Սցենարային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել պորտֆելի առավել խոցելի հատվածները և նախապես գնահատել բանկի կարողությունը դիմակայելու բացասական զարգացումներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մոդելային ռիսկին։ Վարկային ռիսկի գնահատման ցանկացած մոդել իրականության պարզեցված ներկայացում է և կարող է կորցնել արդյունավետությունը, եթե փոխվում են վարկառուների վարքագիծը, տնտեսական միջավայրը կամ բանկի վարկային քաղաքականությունը։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է պարբերաբար ստուգել մոդելների կանխատեսողական կարողությունը, համեմատել կանխատեսումները փաստացի արդյունքների հետ և անհրաժեշտության դեպքում վերանայել պարամետրերը։ Տվյալների որակը նույնպես դիտարկվում է որպես առանցքային խնդիր, քանի որ սխալ, թերի կամ ոչ ներկայացուցչական տվյալների վրա կառուցված մոդելը կարող է հանգեցնել ռիսկի ոչ ճիշտ գնահատման։ Հայաստանի առևտրային բանկերի համատեքստում ուսումնասիրվում են սպառողական վարկավորման շուկայի առանձնահատկությունները, բանկերի վարկային քաղաքականության կազմակերպումը, տեղեկատվական ենթակառուցվածքների օգտագործումը և ռիսկերի կառավարման ներքին համակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Տեղական շուկայի համար կարևոր է մոդելները համապատասխանեցնել տվյալների հասանելիությանը, բնակչության եկամուտների կառուցվածքին, վարկային վարքագծին և ֆինանսական համակարգի առանձնահատկություններին։ Միջազգային փորձի մեխանիկական կիրառման փոխարեն կարևորվում է տեղական տվյալների վրա մոդելների փորձարկումը և դրանց պարբերական վերագնահատումը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են լինել վիճակագրական, տնտեսաչափական և համեմատական վերլուծության մեթոդները, վարկային պորտֆելների կառուցվածքային ուսումնասիրությունը, սքորինգային մոդելների կառուցումը և դրանց կանխատեսողական հատկությունների գնահատումը։ Պատմական վարկային տվյալների հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել վարկառուների վարքագծի վրա առավել մեծ ազդեցություն ունեցող գործոնները և կառուցել ռիսկային դասակարգման համակարգեր։ Ստացված արդյունքները կարող են համադրվել բանկերի փաստացի վարկային կորուստների հետ՝ մոդելների կիրառական արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև տարբեր մոդելների համեմատությունը՝ պարզելու, թե տվյալ տեղեկատվական բազայի և սպառողական վարկային պորտֆելի կառուցվածքի պայմաններում որ մեթոդներն են ապահովում առավել կայուն տարբերակում ռիսկային խմբերի միջև։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է սպառողական վարկավորման աճին զուգահեռ վարկային ռիսկերի արդյունավետ վերահսկման անհրաժեշտությամբ։ Վարկային որոշումների որակի բարելավումը կարող է նպաստել խնդրահարույց պարտքերի նվազեցմանը, պորտֆելի որակի պահպանմանը և բանկային ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը։ Միաժամանակ չափազանց պահպանողական վարկային քաղաքականությունը կարող է սահմանափակել վճարունակ հաճախորդների ֆինանսավորման հնարավորությունները, ուստի ռիսկի կառավարումը դիտարկվում է որպես ռիսկի և եկամտաբերության հավասարակշռման գործընթաց։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է սպառողական վարկային ռիսկի գնահատման և կառավարման համալիր մոտեցում՝ միավորելով վարկառուի անհատական վարկունակության գնահատումը, սքորինգային ու վիճակագրական մոդելավորումը, պորտֆելային վերլուծությունը, հնարավոր կորուստների կանխատեսումը, մշտադիտարկումը և սթրեսային իրավիճակների գնահատումը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսների, ռիսկերի կառավարման և տնտեսաչափության ոլորտների հետազոտողների, բանկային մասնագետների, ռիսկ-մենեջերների, վարկային վերլուծաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հարավային շրջաններում տարածված չորային սաղարթավոր նոսրանտառների բուսական աշխարհի, բուսածածկույթի կառուցվածքի և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են չորային կլիմայական պայմաններում ձևավորված նոսրանտառային էկոհամակարգերի ծագումը, տարածման օրինաչափությունները, տեսակային կազմը և դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառային, թփային և խոտաբույսային բուսականության փոխհարաբերություններին, բուսական համակեցությունների կառուցվածքին և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում դրանց զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են տարածաշրջանին բնորոշ բուսատեսակների տարածվածությունը, կենսաբանական հատկությունները, էկոլոգիական հարմարվողականությունները և չորադիմացկունության մեխանիզմները։ Դիտարկվում են տեղանքի բարձրության, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների, տեղումների քանակի և ջերմաստիճանային ռեժիմի ազդեցությունները բուսածածկույթի ձևավորման ու տարածական բաշխման վրա։ Կարևորվում են նոսրանտառների ֆլորիստիկական բազմազանության, բուսական համակեցությունների տեսակային հարստության, էնդեմիկ և հազվագյուտ բույսերի պահպանության հետ կապված հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դաշտային բուսաբանական ուսումնասիրությունների, ֆլորիստիկական գույքագրման, երկրաբուսաբանական նկարագրությունների և բուսականության դասակարգման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում չորային նոսրանտառների հիմնական բուսական համակեցությունների առանձնացմանը, դրանց տարածման սահմաններին և էկոլոգիական պայմանների հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Առանձնացվում են բնական և մարդածին գործոնների՝ անտառահատումների, գերարածեցման, հրդեհների, հողերի էրոզիայի և կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները բուսականության վիճակի ու վերականգնման գործընթացների վրա։ Կարևորվում են նաև բուսական համակեցությունների բնական վերականգնման, էկոհամակարգերի կայունության, հողապաշտպան նշանակության և կենսաբազմազանության պահպանման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի հարավային շրջանների բուսական աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը, չորային անտառային էկոհամակարգերի գիտական գնահատմանը և դրանց պահպանության ու արդյունավետ կառավարման միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման, բուսական ռեսուրսների ուսումնասիրության, էկոլոգիական մշտադիտարկման և բնապահպանական ծրագրերի իրականացման համար։ Այն օգտակար է բուսաբանների, երկրաբուսաբանների, էկոլոգների, անտառագետների, բնապահպանության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է հրաբխային տարածքների երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ ստորերկրյա ջրային պաշարների ձևավորման, շարժման, խոցելիության և պահպանության խնդիրների տեսանկյունից՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կատարված հետազոտությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում հրաբխային ապարների կառուցվածքային և ֆիլտրացիոն առանձնահատկություններն են, որոնք էական նշանակություն ունեն մթնոլորտային տեղումների ներթափանցման, ստորերկրյա ջրերի կուտակման և ջրատար հորիզոնների ձևավորման համար։ Քննվում են լավային հոսքերի, ճեղքավորված հրաբխային ապարների, հրաբխածին-նստվածքային գոյացությունների և դրանց միջև ձևավորված երկրաբանական սահմանների դերը ջրի տեղաշարժի ու բնական ելքերի առաջացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկրաբանական կառուցվածքի անհամասեռությանը, ճեղքավորվածության աստիճանին և տարբեր ապարաշերտերի ջրաթափանցելիությանը, քանի որ այդ գործոնները կարող են պայմանավորել ինչպես ստորերկրյա ջրերի պաշարների ձևավորումը, այնպես էլ դրանց զգայունությունը մակերևույթից ներթափանցող աղտոտիչների նկատմամբ։ Ուսումնասիրվում են ստորերկրյա ջրերի սնման և բեռնաթափման տարածքները, հոսքի հիմնական ուղղությունները, աղբյուրների ձևավորման պայմանները և ջրատար համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստորերկրյա ջրերի բնական պաշտպանվածության գնահատումը՝ հաշվի առնելով վերադիր շերտերի կառուցվածքը, ապարների ֆիլտրացիոն հատկությունները, ռելիեֆը և մարդածին ծանրաբեռնվածությունը։ Դիտարկվում է նաև հողօգտագործման, բնակավայրերի, արդյունաբերական և գյուղատնտեսական գործունեության հնարավոր ազդեցությունը ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Հետազոտության շրջանակում երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական և ջրաքիմիական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու առավել խոցելի տարածքները և հիմնավորելու ստորերկրյա ջրերի պահպանության համար անհրաժեշտ տարածքային մոտեցումները։ Հայաստանի հրաբխային շրջանների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խմելու և տնտեսական նշանակություն ունեցող ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ կառավարման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաբանության, հիդրոերկրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ հրաբխային միջավայրերում ստորերկրյա ջրերի ձևավորման ու պաշտպանության առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է պոստմոդեռնիստական գեղարվեստական մտածողության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ թուրք ժամանակակից արձակի նշանավոր ներկայացուցիչ Օրհան Փամուքի ստեղծագործությունների օրինակով։ Վերլուծվում են նրա վեպերում պոստմոդեռնիզմի հիմնական դրսևորումները՝ ներառյալ բազմաձայն պատմողական կառուցվածքը, ինտերտեքստուալության լայն կիրառությունը, պատմական և գեղարվեստական իրականությունների սահմանների մշտական խաղարկումը, ինչպես նաև ինքնագիտակցող նարատիվի և մետաֆիկցիոն հնարքների զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնության, հիշողության, մշակութային երկվության և արևելք–արևմուտք հակադրության թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությանը, որոնք դառնում են Փամուքի արձակի գաղափարական առանցքը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև ավանդական վեպի ձևերի վերափոխման գործընթացը, ժամանակի և տարածության ոչ գծային ընկալումը, ինչպես նաև փաստագրական նյութի և գեղարվեստական հորինվածքի միահյուսման մեխանիզմները։ Գրքում ներկայացված համեմատական և տեսական վերլուծությունները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել պոստմոդեռնիզմի կայացման ընթացքի և դրա յուրօրինակ դրսևորումների մասին Փամուքի ստեղծագործական համակարգում, ինչպես նաև նրա ներդրման մասին համաշխարհային գրականության արդի զարգացումների մեջ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է սպանության այն դեպքերի քրեաիրավական որակավորման հիմնախնդիրներին, երբ հանցագործությունը կատարվում է մեկ այլ հանցագործություն թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով, ինչպես նաև երբ սպանությունը կապված է բռնաբարության կամ սեռական բնույթի բռնի գործողությունների հետ։ Հետազոտության կենտրոնում հանցակազմի ճիշտ սահմանազատման, հանցագործության շարժառիթի և նպատակի բացահայտման, ինչպես նաև տարբեր հանցագործությունների համակցության դեպքում քրեական իրավունքի նորմերի ճիշտ կիրառման հարցերն են։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սպանության ծանրացուցիչ հանգամանքները և այն իրավական չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբերակել սովորական սպանությունը հատուկ նպատակով կատարված սպանությունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում «այլ հանցագործությունը թաքցնելու» և «դրա կատարումը հեշտացնելու» նպատակների իրավական բովանդակությանը, դրանց ապացուցման առանձնահատկություններին և հանցավոր մտադրության ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև սպանության և բռնաբարության կամ սեռական բնույթի բռնի գործողությունների միջև իրավական կապի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են այն իրավիճակները, երբ սպանությունը կատարվում է սեռական հանցագործության ընթացքում, դրանից առաջ կամ հետո, և անհրաժեշտ է որոշել, թե ինչպիսի իրավական գնահատական պետք է տրվի կատարված արարքների ամբողջությանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել իրավակիրառ պրակտիկայում հանդիպող խնդիրները, մասնավորապես՝ հանցագործության իրական նպատակի հաստատումը, հանցավոր մտադրության ապացուցումը, պատճառահետևանքային կապի գնահատումը և հարակից քրեաիրավական կազմերից սահմանազատումը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում այն դեպքերին, երբ արտաքին հանգամանքները կարող են դժվարացնել սպանության իրական շարժառիթի կամ նպատակի բացահայտումը, ինչի հետևանքով հնարավոր են տարբեր մոտեցումներ նույնատիպ փաստական իրավիճակների իրավական որակավորման հարցում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև քրեական օրենսդրության համապատասխան դրույթների, դատական պրակտիկայի և քրեաիրավական տեսության համադրական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել իրավական նորմերի կիրառման հակասությունները և առաջարկել դրանց հաղթահարման ուղիներ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է իրավակիրառ պրակտիկայում սպանության ծանրացուցիչ հանգամանքների առավել ճշգրիտ գնահատման, տարբեր հանցակազմերի ճիշտ սահմանազատման և քրեական պատասխանատվության անհատականացման հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, քննիչներին, դատախազներին, փաստաբաններին, իրավագիտության ուսանողներին և հանցագործությունների քրեաիրավական որակավորման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում գործող պղնձի հանքերի և մետաղաձուլական գործարանների վիճակի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տարածաշրջանի հանքարդյունաբերության զարգացման առանձնահատկությունները, պղնձի հանքավայրերի շահագործման պայմանները, արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիական գործընթացները, ինչպես նաև արտադրական գործունեության տնտեսական նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպմանը, բնական պաշարների օգտագործմանը և արդյունաբերության զարգացման վրա ազդող աշխարհագրական ու տնտեսական գործոններին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Զանգեզուրի արդյունաբերական պատմության, տարածաշրջանի տնտեսական հարաբերությունների և պղնձարդյունաբերության ձևավորման ու զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, տնտեսագետների, երկրաբանների և Հայաստանի հանքարդյունաբերական ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։