Պետական և հասարակական հաստատությունների որբախնամ գործունեությունը Հայաստանի Հանրապետությունում, Հյուսիսային Կովկասում և Անդրկովկասում 1918 -1920 թթ.

Technology

Աշխատությունը նվիրված է տուֆ քարի արդյունահանման և մշակման ընթացքում առաջացող արտադրական թափոնների օգտագործմամբ բարձր լցանյութային պարունակությամբ շինարարական հարդարման կոմպոզիտային նյութերի ստեղծման և դրանց հատկությունների ուսումնասիրության խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում բնական քարային հումքի վերամշակման արդյունքում գոյացող մանրացված և փոշենման մնացորդների երկրորդային օգտագործման հնարավորությունն է՝ դրանք դիտարկելով ոչ թե միայն որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլ որպես նոր շինանյութերի արտադրության համար պիտանի հանքային բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են տուֆային թափոնների ֆիզիկական, հանքաբանական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, դրանց մասնիկային կազմը և կոմպոզիտային համակարգի կառուցվածքի ձևավորման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Բարձր լցավորված կոմպոզիտների դեպքում կարևոր նշանակություն ունի հանքային բաղադրիչի և կապակցող համակարգի հարաբերակցությունը, քանի որ այն պայմանավորում է նյութի կառուցվածքային ամբողջականությունը, խտությունը, ամրությունը, ջրակլանումը և շահագործական այլ ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բաղադրիչների համատեղելիությանը, մասնիկների արդյունավետ դասավորվածությանը և կապակցող նյութի հետ դրանց փոխազդեցությանը՝ պատրաստի արտադրանքի անհրաժեշտ հատկությունների ձևավորման տեսանկյունից։ Քննվում են ստացված կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկական և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, խոնավության նկատմամբ վարքագիծը, մաշակայունությունը, ջերմաստիճանային ազդեցությունների նկատմամբ կայունությունը և արտաքին տեսքի պահպանման հնարավորությունները։ Հարդարման նյութերի համար կարևորվում են նաև մակերևույթի որակը, գունային և հյուսվածքային առանձնահատկությունները, քանի որ տուֆի բնական տեսքը կարող է հնարավորություն տալ ստանալու ճարտարապետական և դեկորատիվ նշանակություն ունեցող արտադրատեսակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կազմ–կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտումը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել հանքային լցանյութի պարունակության և հատիկաչափական բնութագրերի ազդեցությունը վերջնական կոմպոզիտի տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև արտադրական թափոնների օգտագործման բնապահպանական և ռեսուրսախնայողական նշանակությանը։ Տուֆի մշակման մնացորդների վերամշակումը կարող է նպաստել բնական հումքի առավել ամբողջական օգտագործմանը, թափոնների կուտակման ծավալների նվազեցմանը և շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների կիրառմանը շինանյութերի արտադրության ոլորտում։ Ստացված նյութերի կիրառելիությունը կարող է դիտարկվել շենքերի ներքին և արտաքին հարդարման, դեկորատիվ տարրերի և տարբեր երեսպատման արտադրատեսակների ստեղծման համատեքստում։ Աշխատությունը միավորում է շինարարական նյութագիտության, կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի և արտադրական թափոնների վերամշակման խնդիրները՝ նպաստելով տեղական հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և նոր հարդարման նյութերի մշակման գիտատեխնիկական հիմքերի զարգացմանը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բացիլների կողմից արտադրվող բետա-ամիլազայի և դրա նոր պրոդուցենտի բնութագրմանը՝ ուսումնասիրելով ֆերմենտի կենսաքիմիական հատկությունները, կենսասինթեզի առանձնահատկությունները և արդյունաբերական կիրառման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են նոր մանրէային շտամի մեկուսացման, նույնականացման և մշակման մեթոդները, ինչպես նաև գնահատվում են դրա ֆիզիոլոգիական և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են բետա-ամիլազայի ակտիվության վրա ազդող տարբեր գործոնները՝ ներառյալ ջերմաստիճանը, միջավայրի թթվայնությունը, սննդային պայմանները և ֆերմենտի կայունությունը։ Վերլուծվում են ֆերմենտի ստացման և մաքրման մեթոդները, նրա կատալիտիկ հատկությունները և կիրառման հեռանկարները սննդի, օսլայի վերամշակման, կենսատեխնոլոգիայի և հարակից արդյունաբերական ոլորտներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր պրոդուցենտի առավելություններին, ֆերմենտի արտադրության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին և հետագա գիտագործնական կիրառություններին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսատեխնոլոգիայի, ֆերմենտաբանության, կենսաքիմիայի ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև արդյունաբերական միկրոկենսաբանությամբ և ֆերմենտային տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է կոնյակի որակի վերահսկման և նույնականացման համար նոր անալիտիկ մեթոդների մշակման և կիրառման խնդիրներին՝ ընդգծելով ալկոհոլային խմիչքների քիմիական կազմի բարդությունը և դրա ստանդարտացման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը վերլուծում է կոնյակի հիմնական բաղադրիչները՝ սպիրտներ, էթերներ, թթուներ, ֆենոլային միացություններ և բույրային միացությունների համալիր համակարգը, որոնք ձևավորում են արտադրանքի օրգանոլեպտիկ հատկությունները։ Գրքում դիտարկվում են ժամանակակից անալիտիկ մոտեցումները՝ գազային քրոմատոգրաֆիա, զանգվածային սպեկտրոմետրիա, բարձր արդյունավետության հեղուկ քրոմատոգրաֆիա և սպեկտրոֆոտոմետրիկ մեթոդներ՝ որպես կոնյակի իսկության և որակի գնահատման գործիքներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կեղծումների հայտնաբերման, ծագման վերահսկման և հնեցման աստիճանի որոշման մեթոդներին՝ քիմիական մատնահետքի (chemical fingerprinting) կիրառմամբ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տվյալների մշակման վիճակագրական և քիմոմետրիկ մոտեցումները՝ բազմաչափ վերլուծության հիման վրա արտադրանքի դասակարգման և որակի կանխատեսման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է նոր անալիտիկ մեթոդների կարևորությունը սննդային անվտանգության, արտադրանքի ստանդարտացման և սպառողների պաշտպանության գործում։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ճարտարապետության նախաքրիստոնեական շրջանի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն հայկական ավանդապաշտական մշակույթի, աշխարհընկալման և գեղարվեստական սկզբունքների համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են հին հայկական շինարարական ավանդույթները, ճարտարապետական ձևերի առաջացումը, տարածական լուծումները, շինությունների գործառնական և խորհրդանշական նշանակությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի մշակութային ժառանգության կապը հայկական ինքնության ձևավորման, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի հետ՝ անդրադառնալով ճարտարապետական հուշարձանների, կառուցողական մոտեցումների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է հայկական ճարտարապետական մտածողության վաղ փուլերը և դրանց ազդեցությունը հետագա մշակութային զարգացման վրա։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

Geography

Նյութը նվիրված է Տուխմանուկի ոսկի-բազմամետաղային հանքավայրի երկրաբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրա ձևավորման գենետիկական մոդելի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հանքայնացման տարածական տեղաբաշխման օրինաչափությունները, հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ապարների կազմն ու փոխհարաբերությունները և դրանց կապը հանքաբեր գործընթացների հետ։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզելու, թե ինչպիսի երկրաբանական պայմաններում են ձևավորվել ոսկու և ուղեկցող բազմամետաղային հանքայնացումները և ինչ գործոններ են վերահսկել դրանց կուտակումը։ Հանքավայրի կառուցվածքային ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի տեկտոնական խզվածքների, ճեղքավորության համակարգերի, ծալքավորումների և այլ կառուցվածքային տարրերի վերլուծությունը, քանի որ դրանք կարող են ծառայել որպես հանքաբեր լուծույթների տեղաշարժի և հանքանյութերի կուտակման ուղիներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքայնացման և հյուրընկալող ապարների միջև փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ապարների փոփոխության գործընթացներին, որոնք կարող են ուղեկցել հանքաբեր համակարգերի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ապարաբանական, հանքաբանական, երկրաքիմիական և կառուցվածքաերկրաբանական տվյալների համատեղ վերլուծություն՝ հանքավայրի ձևավորման պայմանները վերականգնելու նպատակով։ Ոսկու հետ միասին բազմամետաղային հանքավայրերում կարող են հանդիպել տարբեր մետաղական հանքանյութեր, որոնց տարածական հարաբերակցությունը և միներալային կազմը կարևոր տեղեկություն են տալիս հանքայնացման գործընթացների մասին։ Հանքանյութերի և միներալների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հանքայնացման փուլայնությունը և որոշել, թե որ միներալային ասոցիացիաներն են առաջացել ավելի վաղ, իսկ որոնք՝ հետագա գործընթացների հետևանքով։ Գենետիկական մոդելի կառուցման համար կարևոր է նաև հանքաբեր լուծույթների հնարավոր ծագման, դրանց տեղաշարժի, քիմիական կազմի փոփոխության և ապարների հետ փոխազդեցության մեխանիզմների գնահատումը։ Այդպիսի մոդելը պետք է միավորի հանքավայրի կառուցվածքային, միներալաբանական և երկրաքիմիական առանձնահատկությունները մեկ միասնական պատկերացման մեջ՝ բացատրելով հանքայնացման առաջացման և տարածման հիմնական փուլերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն հանքավայրի երկրաբանական պատմության բացահայտման, այլև հետախուզական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացման համար։ Հանքայնացման վերահսկող երկրաբանական և կառուցվածքային գործոնների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս առավել նպատակային ընտրել հետագա որոնողահետախուզական աշխատանքների ուղղությունները և գնահատել նոր հանքայնացված գոտիների հայտնաբերման հեռանկարները։ Տուխմանուկի հանքավայրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի մետաղածինության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ առանձին հանքավայրերի ձևավորման մեխանիզմների համադրումը կարող է նպաստել տարածաշրջանի հանքաբեր համակարգերի ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ, թեման համադրում է կառուցվածքային երկրաբանության, հանքաբանության, երկրաքիմիայի և մետաղածինության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել հանքավայրի ձևավորման երկրաբանական պայմանները, հանքայնացման վերահսկման հիմնական գործոնները և ոսկի-բազմամետաղային հանքայնացման առաջացման ու զարգացման հնարավոր հաջորդականությունը։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է արտոնագրային նկարագրությունների և ստանդարտների գրադարանային մշակման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքներին և մեթոդներին։ Ներկայացվում են տեխնիկական փաստաթղթերի դասակարգման, նկարագրման, ինդեքսավորման, պահպանման և տեղեկատվական որոնման համակարգերում ընդգրկման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են արտոնագրային նյութերի և ստանդարտային փաստաթղթերի մշակման միասնական մոտեցումները, գրադարանային կատալոգավորման պահանջները, տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման եղանակները և մասնագիտացված ֆոնդերի կազմակերպման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գիտատեխնիկական տեղեկատվության արդյունավետ կառավարման, փաստաթղթերի հասանելիության բարձրացման և տեղեկատվական ռեսուրսների ճիշտ օգտագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանավարների, տեղեկատվական կենտրոնների աշխատակիցների, փաստաթղթագետների, հետազոտողների, ուսանողների և գիտատեխնիկական տեղեկատվության ոլորտով հետաքրքրվող մասնագետների համար։