Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1989, Մարտ, թիվ 9)

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում ցիտոմեգալովիրուսային ինֆեկցիայով բարդացած դեպքերում լիպիդների պերօքսիդային օքսիդացման գործընթացների և հակաօքսիդանտային համակարգի վիճակի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմները, որոնք ակտիվանում են վիրուսային վարակի ազդեցության ներքո և ազդում մոր ու պտղի համակարգերի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է ազատ ռադիկալների առաջացման աճը, բջջային թաղանթների լիպիդային վնասման գործընթացները և դրանց կապը հղիության բարդությունների զարգացման հետ։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է պետական ծառայողների մասնագիտական գործունեության ընթացքում առաջացող բարդ և կոնֆլիկտածին իրավիճակներում միջանձնային փոխգործակցության հոգեբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում աշխատանքային կոնֆլիկտը դիտարկվում է որպես բազմագործոն սոցիալ-հոգեբանական երևույթ, որի առաջացման և զարգացման վրա կարող են ազդել կազմակերպական միջավայրը, մասնագիտական դերերի տարբերությունները, հաղորդակցական խոչընդոտները, շահերի անհամապատասխանությունը, պատասխանատվության բաշխումը և անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական ծառայության այն պայմաններին, որոնցում աշխատակիցները ստիպված են որոշումներ ընդունել բարձր պատասխանատվության, սահմանափակ ժամանակի, տեղեկատվական ծանրաբեռնվածության կամ հակասական պահանջների պայմաններում։ Քննվում են անձի հուզական կայունությունը, ինքնատիրապետումը, սթրեսակայունությունը, ապրումակցման կարողությունը, հաղորդակցական ճկունությունը և սեփական վարքագիծը վերահսկելու ունակությունը՝ որպես արդյունավետ փոխգործակցությունը պայմանավորող կարևոր հոգեբանական հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում կիրառվող վարքային ռազմավարությունները՝ համագործակցությունը, փոխզիջումը, մրցակցությունը, խուսափումը և հարմարվողականությունը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց կիրառման պայմաններին և միջանձնային հարաբերությունների վրա ունեցած հնարավոր ազդեցությանը։ Կարևորվում է հաղորդակցության դերը, մասնավորապես՝ ակտիվ լսելու, փաստարկված դիրքորոշում ներկայացնելու, դիմացինի տեսակետը հասկանալու և լարվածությունը նվազեցնող հաղորդակցական միջոցներ ընտրելու կարողությունը։ Սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյունից դիտարկվում են պաշտոնական կարգավիճակի, ղեկավար-ենթակա հարաբերությունների, խմբային նորմերի, կազմակերպական մշակույթի և աշխատանքային կոլեկտիվում ձևավորված փոխադարձ վստահության ազդեցությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական սթրեսին և հուզական լարվածությանը, որոնք կարող են փոփոխել իրավիճակի ընկալումը, դժվարացնել արդյունավետ հաղորդակցությունը և մեծացնել հակասությունների սրման հավանականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կոնֆլիկտների կանխարգելման հոգեբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ վաղ ազդակների ճանաչումը, հաղորդակցական խնդիրների բացահայտումը և կառուցողական բանակցությունների կազմակերպումը։ Անհատական ու կազմակերպական գործոնների համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու պետական ծառայողների փոխգործակցության արդյունավետության պայմանների մասին։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ պետական ծառայողների մասնագիտական պատրաստման, հաղորդակցական և կոնֆլիկտաբանական կարողությունների զարգացման, թիմային աշխատանքի կատարելագործման և աշխատանքային միջավայրում կոնֆլիկտների կանխարգելման ծրագրերի մշակման համար։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիալական և կազմակերպական հոգեբանության, կոնֆլիկտաբանության, պետական ծառայության կառավարման և աշխատանքի հոգեբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Математика

Ֆուրյեի շարքերը մաթեմատիկական անալիզում կարևոր գործիք են, որոնք թույլ են տալիս պարբերական ֆունկցիաները ներկայացնել սինուսների և կոսինուսների անվերջ շարքերի տեսքով։ Այս գաղափարի հիմքում ընկած է այն, որ բարդ պարբերական ֆունկցիան կարելի է բաժանել ավելի պարզ տրիգոնոմետրիկ բաղադրիչների, ինչը հեշտացնում է դրանց ուսումնասիրությունը, վերլուծությունը և կիրառումը տարբեր գիտական ու տեխնիկական խնդիրներում։ Ֆուրյեի շարքերը լայնորեն կիրառվում են ֆիզիկայում, ինժեներիայում, ազդանշանների մշակման մեջ, ջերմահաղորդման և ալիքային երևույթների ուսումնասիրության ժամանակ։ Պարբերական ֆունկցիայի Ֆուրյեի շարքը ունի ընդհանուր տեսք, որտեղ ֆունկցիան ներկայացվում է որպես հաստատուն անդամի, կոսինուսների և սինուսների գումար՝ համապատասխան գործակիցներով։ Այդ գործակիցները որոշվում են ինտեգրալների միջոցով, որոնք արտացոլում են ֆունկցիայի «ներդրումը» յուրաքանչյուր տրիգոնոմետրիկ բաղադրիչում։ Էյլեր–Ֆուրյեի բանաձևերը տալիս են այդ գործակիցների հաշվման հստակ ձևերը և կապում են Ֆուրյեի շարքերը ինտեգրալ հաշվարկի հետ։ Այս բանաձևերի միջոցով հնարավոր է գտնել a₀, aₙ և bₙ գործակիցները՝ օգտագործելով համապատասխան ինտեգրալներ որոշակի միջակայքում, սովորաբար [-π, π] կամ այլ պարբերական հատվածում։ Էյլեր–Ֆուրյեի բանաձևերը հիմնված են տրիգոնոմետրիկ ֆունկցիաների օրթոգոնալության հատկության վրա, որը թույլ է տալիս «անջատել» յուրաքանչյուր բաղադրիչը մյուսներից։ Ֆուրյեի շարքերը կարևոր են նաև սահմանային խնդիրների լուծման մեջ, մասնավորապես ջերմահաղորդման և ալիքային հավասարումների դեպքում, որտեղ դրանք թույլ են տալիս լուծումները ներկայացնել շարքերի տեսքով։

Литература

Pierre Corneilleի «Le Cid» ողբերգությունը համարվում է կլասիցիստական գրականության կարևորագույն արտահայտություններից մեկը, որտեղ առավել ընդգծված կերպով երևում են դասականության հիմնական սկզբունքները՝ կարգապահ կառուցվածք, բարոյական ընտրության կենտրոնացում և զգացմունքների ու պարտքի միջև հակասություն․ ստեղծագործության հիմքում ընկած է Ռոդրիգի և Խիմենայի ողբերգական սիրո պատմությունը, որը բախվում է պատվի և ընտանիքի հանդեպ պարտականության խիստ պահանջներին, և հենց այս հակադրության միջոցով Կոռնեյը բացահայտում է մարդու ներքին պայքարը՝ անձնական զգացմունքների և հասարակական պարտադրանքի միջև․ կլասիցիզմին բնորոշ «երեք միասնությունների» սկզբունքը՝ գործողության, ժամանակի և տեղի միասնություն, այստեղ մասամբ պահպանվում է՝ ապահովելով սյուժեի տրամաբանական և հավասարակշռված զարգացում, մինչդեռ հերոսների խոսքը և վարքը կառուցված են բարձր ոճով՝ ընդգծելով ազնվական արժեքների և պատվախնդրության կարևորությունը․ «Սիդ»-ը նաև արտահայտում է կլասիցիստական դրամայի հիմնական գաղափարը՝ մարդը պետք է զսպի իր կրքերը հանուն բարձրագույն բարոյական օրենքների, նույնիսկ եթե դա հանգեցնում է անձնական երջանկության կորստի, և հենց այդ պատճառով ստեղծագործությունը դառնում է ոչ միայն սիրային ողբերգություն, այլ նաև բարոյափիլիսոփայական երկխոսություն մարդու պարտքի և ազատության մասին․ այսպես Կոռնեյը ձևավորում է այնպիսի դրամատուրգիական մոդել, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ֆրանսիական դասական թատրոնի զարգացման վրա։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է գինեգործական արտադրության ընթացքում առաջացող հեղուկ մնացորդների, մասնավորապես կոնյակի արտադրության հետ կապված բարդայի, երկրորդային օգտագործման և դրա բաղադրության մեջ առկա արժեքավոր նյութերի վերականգնման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում արտադրական թափոնի վերամշակումն է՝ որպես հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման, թափոնների քանակի նվազեցման և արտադրության բնապահպանական ազդեցության սահմանափակման միջոց։ Գինեթթվային միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում սննդի, քիմիական և հարակից արտադրական ոլորտների համար, ուստի դրանց վերականգնումը երկրորդային հումքից կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ բնապահպանական նշանակություն։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելանյութի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրա բաղադրության փոփոխականությունը և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել նպատակային բաղադրիչների առանձնացման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի ընդհանուր կազմակերպմանը, ստացվող նյութի որակի գնահատմանը և արտադրական մնացորդների համալիր օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևոր խնդիր է այնպիսի վերամշակման մոտեցման ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա նվազեցնել արժեքավոր բաղադրիչների կորուստները և միաժամանակ սահմանափակել շրջակա միջավայր արտանետվող օրգանական թափոնների ծավալը։ Հետազոտության տնտեսական բաղադրիչը կարող է ներառել երկրորդային հումքի օգտագործման նպատակահարմարության, նյութական ռեսուրսների խնայողության և արտադրության թափոնատարության նվազեցման գնահատումը։ Բնապահպանական տեսանկյունից աշխատանքը կապված է շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների հետ, քանի որ արտադրական մնացորդը դիտարկվում է ոչ թե բացառապես որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլ որպես օգտակար բաղադրիչների հնարավոր աղբյուր։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ գինեգործական և հարակից վերամշակող ձեռնարկությունների ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացման, երկրորդային նյութական հոսքերի կառավարման և թափոնների օգտահանման գիտական մոտեցումների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդարդյունաբերական թափոնների վերամշակման, կիրառական քիմիայի, ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով արտադրական մնացորդներից օգտակար նյութերի վերականգնման գիտատեխնիկական նշանակության վրա։

Религия

Աշխատությունը, ըստ վերնագրի, կարող է առնչվել Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական և հոգևոր ավանդույթներին՝ մասնավորապես յոթնյակի կամ յոթնօրյա շրջանի հետ կապված կրոնական արարողություններին ու հիշատակություններին։ Հայ եկեղեցական կյանքում շաբաթվա օրերը, հանգուցյալների հիշատակի կարգերը և աղոթական ավանդույթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատացյալների հոգևոր կյանքում՝ ծառայելով աղոթքի, հիշատակի և հոգևոր խորհրդածության նպատակներին։ Նման բնույթի հրատարակությունները սովորաբար նախատեսված են եկեղեցական կամ անձնական գործածության համար և կարող են ներառել համապատասխան աղոթքներ, ծիսական կարգեր կամ հոգևոր ընթերցումներ։ Դրանք նպաստում են եկեղեցական սովորույթների պահպանմանը, կրոնական գիտելիքների փոխանցմանը և հավատացյալների հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրոնական գրականության և եկեղեցական ծիսական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես XIX դարի հայալեզու տպագիր ժառանգության մաս։ Այն կարող է օգտակար լինել եկեղեցական ավանդույթներով, աղոթական գրականությամբ և հայ համայնքների հոգևոր կյանքի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։