Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 7)

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է միաժամանակ մի քանի օրգանների կամ մարմնի տարբեր հատվածների վնասումներով ուղեկցվող ծանր վնասվածքների դեպքում վիրաբուժական օգնության կազմակերպման և կլինիկական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմավնասվածքով հիվանդի վիճակի համալիր գնահատումն է, տարբեր վնասվածքների փոխադարձ ազդեցության բացահայտումը և բժշկական օգնության փուլերի նպատակային կազմակերպումը։ Քննվում է առաջնահերթ խնդիրների որոշման նշանակությունը, քանի որ նման դեպքերում հիվանդի ընդհանուր վիճակը կարող է պայմանավորված լինել միաժամանակ գործող մի քանի վնասող գործոններով, իսկ տարբեր օրգանային համակարգերի խանգարումները կարող են փոխադարձաբար ծանրացնել կլինիկական ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շտապ ախտորոշման, կենսական գործառույթների գնահատման, հիվանդի վիճակի կայունացման և հետագա վիրաբուժական օգնության պլանավորման փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում է բազմամասնագիտական համագործակցության կարևորությունը, երբ բուժման գործընթացում ներգրավվում են վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, անեսթեզիոլոգիայի, վերակենդանացման, ճառագայթային ախտորոշման և այլ մասնագիտական ուղղությունների ներկայացուցիչներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վիրաբուժական միջամտությունների հերթականության և ժամանակի ընտրության խնդիրը՝ հաշվի առնելով հիվանդի ընդհանուր վիճակը, վնասվածքների բնույթը և հնարավոր բարդությունների վտանգը։ Ուսումնասիրվում են նաև հետվիրահատական հսկողության, օրգանային համակարգերի գործառույթների շարունակական գնահատման և վերականգնողական միջոցառումների ընդհանուր սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում բարդությունների կանխարգելման և վաղ հայտնաբերման նշանակությանը, քանի որ բազմավնասվածքի դեպքում կլինիկական վիճակը կարող է արագ փոփոխվել և պահանջել բուժական մարտավարության վերագնահատում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել կլինիկական դեպքերի ընդհանուր օրինաչափությունները, ախտորոշման և բուժման կազմակերպման արդյունքները, ինչպես նաև բուժօգնության տարբեր փուլերի միջև արդյունավետ փոխգործակցության նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անհետաձգելի վիրաբուժության, վնասվածքաբանության, վերակենդանացման բժշկության և առողջապահության կազմակերպման մոտեցումները՝ բազմավնասվածքներով հիվանդներին ժամանակին, համակարգված և համալիր բժշկական օգնություն ցուցաբերելու սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է լեհահայ (գալիցիական) հայերի խոսքի հնչյունաբանական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով այն լեզվական գործընթացները, որոնք ձևավորվել են հայերենի և լեհերենի երկարատև շփման պայմաններում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են հնչյունային համակարգի փոփոխությունները, արտասանական առանձնահատկությունները և ինտոնացիոն կառուցվածքի յուրահատկությունները, որոնք առաջացել են բազմալեզու միջավայրում լեզվական փոխազդեցության արդյունքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, ինչպիսիք են հնչյունների մեղմացումը կամ կարծրացումը, ձայնավորների որակական տեղաշարժերը, շեշտադրության փոփոխությունները և որոշ հնչյունների համահարթեցումը, որոնք պայմանավորված են լեհերենի ֆոնետիկ համակարգի ազդեցությամբ։ Միևնույն ժամանակ պահպանվում են արևմտահայերենի հիմնական հնչյունաբանական հիմքերը, ինչը ցույց է տալիս լեզվական ինքնության կայունությունը՝ նույնիսկ ինտենսիվ լեզվական միջավայրային ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է սոցիոլեզվաբանական գործոնների դերը՝ համայնքային ինքնության պահպանման, եկեղեցական և կրթական կառույցների ազդեցության, ինչպես նաև երկլեզվության դինամիկայի համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ լեհահայերի խոսքը ձևավորում է յուրահատուկ հնչյունաբանական համակարգ՝ որպես հայերենի և լեհերենի փոխազդեցության արդյունք՝ պահպանելով հայկական լեզվական հիմքը, բայց միաժամանակ հարստանալով տեղական լեզվական առանձնահատկություններով։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ինֆրացածր հաճախականության կարգավորվող թիրիստորային փոխակերպիչների մշակման, հաշվարկման և կառավարման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի ուժային էլեկտրոնային համակարգեր, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ և կարգավորել շատ ցածր հաճախականությամբ էլեկտրական ազդանշաններ կամ հոսանքներ՝ ապահովելով աշխատանքի անհրաժեշտ կայունությունն ու կառավարվող պարամետրերը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են թիրիստորային փոխակերպիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ուժային սխեմաների կառուցվածքը, թիրիստորների կառավարման եղանակները և փոխակերպման գործընթացների առանձնահատկությունները ցածր ու ինֆրացածր հաճախականությունների տիրույթում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ելքային ազդանշանի հաճախականության և այլ էլեկտրական պարամետրերի կարգավորմանը, կառավարման համակարգի կառուցվածքին և փոխակերպիչի աշխատանքի կայունության ապահովմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են փոխակերպիչների հաշվարկային մոդելները, ուժային տարրերի ընտրության սկզբունքները, բեռնվածության փոփոխության ազդեցությունը և անցումային գործընթացների առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է նաև կառավարման համակարգի կատարելագործումը, որի միջոցով հնարավոր է ապահովել ելքային պարամետրերի ավելի ճշգրիտ կարգավորում և սարքի աշխատանքի հուսալիություն տարբեր շահագործման ռեժիմներում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել թիրիստորների միացման և անջատման գործընթացները, կառավարման իմպուլսների ձևավորումը, ցանցի և բեռնվածության հետ փոխազդեցությունը, ինչպես նաև էլեկտրական կորուստների և անցանկալի տատանումների նվազեցման հնարավորությունները։ Մշակվող լուծումները կարող են կիրառվել այն տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ինֆրացածր հաճախականությամբ էլեկտրական էներգիայի կամ ազդանշանների վերահսկվող ձևավորում և փոխակերպում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ուժային էլեկտրոնային սարքավորումների կառուցվածքի կատարելագործմանը, փոխակերպիչների կառավարման ճշգրտության բարձրացմանը և դրանց աշխատանքի արդյունավետության ու հուսալիության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էլեկտրատեխնիկների, ուժային էլեկտրոնիկայի մասնագետների, ավտոմատ կառավարման համակարգերի նախագծող ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրոտեխնիկայի և հողերի պահպանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լանջային հողատարածքների նվազագույն մշակման համար նախատեսված սկավառակային հողի մշակման գործիքի մշակմանը և դրա կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում թեք լանջերում հողի մշակման առանձնահատկությունները, հողային էրոզիայի առաջացման պատճառները, խոնավության պահպանման հիմնախնդիրները և հողապաշտպան երկրագործության տեխնոլոգիական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սկավառակային հողի մշակման գործիքների կառուցվածքին, աշխատանքային օրգանների երկրաչափական բնութագրերին և տարբեր թեքության պայմաններում դրանց աշխատանքի արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են սկավառակների տրամագծի, տեղադրման անկյունների, աշխատանքային խորության, շարժման արագության և մեքենայի զանգվածի ազդեցությունները հողի փխրեցման որակի, քարշային դիմադրության և էներգածախսերի վրա։ Քննարկվում են լանջային տեղանքում մեքենայի կայունության, աշխատանքային օրգանների հողի մեջ ներթափանցման, բուսական մնացորդների պահպանման և հողի մակերևութային կառուցվածքի փոփոխության հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել մեքենայի կառուցվածքային սխեմայի նախագծումը, տեսական հաշվարկները, փորձարարական հետազոտությունները և տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նվազագույն մշակման տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին՝ հողի էրոզիայի սահմանափակման, արտադրական ծախսերի նվազեցման, վառելիքի խնայողության և գյուղատնտեսական աշխատանքների արտադրողականության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում է մշակվող մեքենայի տեխնիկական և շահագործական ցուցանիշների գնահատումը տարբեր հողային, ռելիեֆային և ագրոտեխնիկական պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, հողագործության մեքենայացման, հողապաշտպան տեխնոլոգիաների և լանջային տարածքների արդյունավետ օգտագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական և մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների քանակական գնահատման և տնտեսամաթեմատիկական վերլուծության մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները և սոցիալ-տնտեսական գործոնների հետ փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն հոսքերի գնահատման համար վիճակագրական տվյալների մշակմանը, համապատասխան ցուցանիշների ընտրությանը և տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը։ Վերլուծվում են զբաղվածության, եկամուտների, աշխատաշուկայի վիճակի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և այլ տնտեսական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները միգրացիոն գործընթացների ինտենսիվության ու ուղղությունների վրա։ Քննարկվում են մաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները միգրացիայի միտումների բացահայտման, տարբեր գործոնների ազդեցության գնահատման և կանխատեսումների իրականացման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու միգրացիոն գործընթացների տնտեսական բաղադրիչը և կատարելագործելու դրանց քանակական վերլուծության մեթոդական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ժողովրդագրության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Другие предметы

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1967 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված տեղեկատու։ Այն նախատեսված է ընթերցողների, գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների, ինչպես նաև տարբեր միջոցառումներ կազմակերպող մասնագետների համար՝ տարվա վերջին եռամսյակի ընթացքում կարևոր պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և քաղաքական իրադարձություններն ու նշանավոր անձանց հոբելյանական տարեթվերը արագ և հարմար ձևով գտնելու նպատակով։ Նյութը կառուցված է օրացուցային սկզբունքով, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ամսվա ընթացքում հնարավոր է հետևել համապատասխան օրերին, դրանց առնչվող հիշարժան իրադարձություններին և անհատների կյանքի ու գործունեության նշանակալի ամսաթվերին։ Նման տեղեկատուների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք միավորում են տարաբնույթ բնույթի փաստական նյութ՝ ընդգրկելով պատմական իրադարձություններ, պետական և հասարակական կյանքի կարևոր դրվագներ, գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հետ կապված տարեթվեր, գրականության, արվեստի և մշակույթի ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև հոբելյանական և հիշատակի օրեր։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես թեմատիկ միջոցառումների, գրական երեկոների, ցուցահանդեսների, դասախոսությունների, գրադարանային ցուցադրությունների և ընթերցողների սպասարկման այլ ձևերի նախապատրաստման օժանդակ աղբյուր։ Հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների նյութերի համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տարվա վերջին հատվածում նշվող կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ և նախապես պլանավորել դրանց նվիրված աշխատանքները։ Ժամանակագրական դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ ամսաթվի որոնումը, իսկ տվյալների թեմատիկ բազմազանությունը տեղեկատուն դարձնում է կիրառելի տարբեր մասնագիտական և կրթական նպատակներով։ Նյութը հատկապես արժեքավոր է այն ժամանակաշրջանի համար, երբ գրադարանային և մշակութային աշխատանքում նման օրացույցները կարևոր գործնական նշանակություն ունեին՝ օգնելով գրադարանավարներին կազմել ցուցադրությունների և միջոցառումների թեմատիկ պլաններ, ընտրել համապատասխան գրականություն և կազմակերպել տեղեկատվական սպասարկում։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային-տեղեկատվական միջավայրի արտացոլում, քանի որ հիշատակվող տարեթվերի ընտրությունն ու դասակարգումը կապված են տվյալ ժամանակի հասարակական և մշակութային առաջնահերթությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հանդիսանում է 1967 թվականի վերջին երեք ամիսների համար նախատեսված ժամանակագրական և մատենագիտական բնույթի գործնական տեղեկատու, որը մեկտեղում է նշանավոր անձանց և կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ հիշարժան ամսաթվերը և կարող է օգտագործվել կրթական, մշակութային, գրադարանային ու տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման համար։