Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ Հայկական ՍՍՀ-ում: 1979թ. մարտի 1-ից մինչև մարտի 31 -ը: Մատենագիտական ցանկ

Социология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության արդիական մոտեցումների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ իրագործման հնարավորությունների ու հեռանկարների վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել սոցիալական պաշտպանության այնպիսի համակարգերի և մեխանիզմների անհրաժեշտությունը, որոնք հաշմանդամություն ունեցող անձանց կապահովեն ոչ միայն սոցիալական աջակցության որոշակի ձևերով, այլև հասարակական կյանքին լիարժեք և հավասար մասնակցության իրական հնարավորություններով։ Աշխատության հիմքում ընկած է հաշմանդամության նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումը, որի շրջանակում շեշտը տեղափոխվում է միայն բժշկական կամ խնամակալական ընկալումներից դեպի մարդու իրավունքների, սոցիալական ներառման, հավասար հնարավորությունների և անկախ կյանքի սկզբունքները։ Այս տեսանկյունից հաշմանդամություն ունեցող անձը դիտարկվում է ոչ թե պարզապես սոցիալական աջակցության ստացող, այլ հասարակության լիարժեք անդամ, որի իրավունքների իրացման համար անհրաժեշտ է վերացնել ֆիզիկական, տեղեկատվական, կրթական, տնտեսական և սոցիալական խոչընդոտները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական պաշտպանության գործող համակարգի վերլուծությունը՝ ներառելով պետական նպաստները, սոցիալական ծառայությունները, վերականգնողական ծրագրերը, զբաղվածությանն աջակցող միջոցառումները, առողջապահական և կրթական ծառայությունների հասանելիությունը և սոցիալական աջակցության այլ ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պաշտպանության հասցեականության, արդյունավետության և մատչելիության խնդիրներին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, թե որքանով են գործող մեխանիզմները համապատասխանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրական կարիքներին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ներառական կրթության, մասնագիտական ուսուցման և զբաղվածության հիմնախնդիրը, քանի որ տնտեսական ինքնուրույնությունը և աշխատանքային շուկայում հավասար մասնակցությունը սոցիալական ներառման առանցքային պայմաններից են։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են մատչելի միջավայրի ստեղծման, հասարակական տրանսպորտի, շենքերի և տեղեկատվական համակարգերի հասանելիության հարցերը, որոնք անմիջականորեն ազդում են մարդու ինքնուրույնության և հասարակական կյանքում մասնակցության հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի, համայնքի, հասարակական կազմակերպությունների և պետական կառույցների դերերն ու փոխգործակցությունը սոցիալական պաշտպանության համակարգում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սոցիալական ծառայությունների ապակենտրոնացման և համայնքային մակարդակում դրանց հասանելիության հարցը, քանի որ արդյունավետ աջակցությունը պետք է հնարավորինս մոտ լինի անձի բնակության և առօրյա կյանքի միջավայրին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև խտրականության, սոցիալական մեկուսացման, աղքատության, գործազրկության և հասարակական կարծրատիպերի խնդիրներին, որոնք հաճախ սահմանափակում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց լիարժեք ինտեգրումը հասարակության մեջ։ Հեռանկարային ուղղությունների շարքում կարևոր են անհատականացված սոցիալական ծառայությունների զարգացումը, անկախ կյանքի հնարավորությունների ընդլայնումը, անձի ինքնորոշման և որոշումների կայացման իրավունքի ապահովումը, թվային և ֆիզիկական հասանելիության բարելավումը, ինչպես նաև պետական և հասարակական կառույցների համագործակցության ամրապնդումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել սոցիալական քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման և ներառական հասարակության ձևավորմանն ուղղված ծրագրերի մշակման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, սոցիալական աշխատողներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հասարակական կազմակերպություններին, հետազոտողներին և սոցիալական պաշտպանության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանությունը դիտարկում է որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական արդարության ապահովման համակարգային խնդիր՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության, ծառայությունների, ներառական միջավայրի և հասարակական վերաբերմունքի փոխկապակցված բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։

Информатика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կենսաբանական հաջորդականությունների ֆունկցիոնալ հեռավորության գնահատման, դրա թվային իրականացման և կենսաինֆորմատիկայում կիրառման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ԴՆԹ-ի, ՌՆԹ-ի և սպիտակուցային հաջորդականությունների համեմատության տեսական հիմքերը, հաջորդականությունների միջև տարբերությունների չափման մաթեմատիկական մոտեցումները և դրանց կիրառման ալգորիթմական մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է կենսաբանական տվյալների մշակման թվային եղանակները, հաջորդականությունների նմանության և տարբերության գնահատման չափանիշները, ինչպես նաև համակարգչային գործիքների դերը կենսաբանական մեծածավալ տվյալների վերլուծության գործընթացում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են մշակված մոդելների և հաշվարկային մեթոդների կիրառությունները գենոմիկայի, էվոլյուցիոն կենսաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և բժշկական հետազոտությունների ոլորտներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբանական տեղեկատվության ներկայացման, մշակման և մեկնաբանման արդյունավետ մեթոդների ստեղծմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել կենսաբանական համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ կապերը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից կենսաինֆորմատիկայի զարգացման, կենսաբանական տվյալների վերլուծության կատարելագործման և նոր գիտական բացահայտումների համար։ Գիրքը նախատեսված է կենսաինֆորմատիկների, կենսաբանների, մաթեմատիկոսների, համակարգչային գիտությունների մասնագետների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ձյուդոյով զբաղվող մարզիկների մարզման գործընթացի կատարելագործմանը բազային պատրաստության փուլում՝ շեշտադրելով ֆիզիկական, տեխնիկական, տակտիկական և հոգեբանական պատրաստության արդյունավետ մեթոդների կիրառումը։ Ուսումնասիրվում են մարզիկների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները, ֆիզիկական կարողությունների զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև մարզումային ծանրաբեռնվածության ճիշտ պլանավորման և կարգավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուժի, արագության, դիմացկունության, ճկունության և շարժումների կոորդինացիայի զարգացմանը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ձյուդոյի տեխնիկական հնարքների յուրացման և կատարելագործման համար։ Քննարկվում են մարզումների կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, տեխնիկական պատրաստության գնահատման չափանիշները, մարզիկների առաջընթացի վերահսկման մեթոդները և մարզումային գործընթացի անհատականացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վնասվածքների կանխարգելմանը, վերականգնողական միջոցառումների կազմակերպմանը և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ու հանգստի ճիշտ հարաբերակցության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ձյուդոյի մարզիչների, ֆիզիկական կուլտուրայի մասնագետների, մարզական մանկավարժների, հետազոտողների և մարզիկների պատրաստության մեթոդիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի աշխարհաբար ձևին՝ որպես հայ ժողովրդի առօրյա հաղորդակցության և ժամանակակից գրավոր խոսքի զարգացման կարևոր միջոցի։ 19-րդ դարում աշխարհաբարի տարածումն ու կիրառության ընդլայնումը հայ լեզվական և մշակութային կյանքի առանցքային գործընթացներից էին։ Այն նպատակ ուներ գրավոր խոսքը մոտեցնել ժողովրդի կենդանի լեզվին՝ դարձնելով կրթությունը, գրականությունը, մամուլը և հանրային հաղորդակցությունն ավելի մատչելի հասարակության լայն շրջանակների համար։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհաբարի առանձնահատկությունների, գործածության և հայերենի զարգացման ընդհանուր ընթացքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն առնչվում է լեզվական փոփոխությունների, գրական լեզվի ձևավորման, լեզվական հասկանալիության և ազգային հաղորդակցության հարցերին։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես 19-րդ դարի հայերեն լեզվաբանական մտքի և աշխարհաբարի վերաբերյալ քննարկումների վկայություն։ Այն արժեքավոր է հայոց լեզվի պատմությամբ, գրական լեզվի զարգացման փուլերով և աշխարհաբարի հասարակական տարածման գործընթացով հետաքրքրվողների համար։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն ժամանակաշրջանի լեզվական պատկերացումները և աշխարհաբարի դերի վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումները։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասում կաթնային տնտեսության ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի բնական, տնտեսական և գյուղատնտեսական պայմանների համատեքստում։ Այն կարող է դիտարկվել որպես գյուղատնտեսական և տնտեսական բնույթի պատմական աղբյուր, որտեղ կաթնատու անասնապահությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կենդանական ծագման սննդամթերքի ստացման ոլորտ, այլև որպես գյուղական տնտեսության կարևոր բաղադրիչ։ Ուշադրության կենտրոնում կարող են լինել տարածաշրջանում պահվող կաթնատու կենդանիները, անասնապահության տարածքային առանձնահատկությունները, արոտավայրերի և կերային ռեսուրսների նշանակությունը, տնտեսությունների կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև կաթի և դրա վերամշակումից ստացվող արտադրանքի տնտեսական դերը։ Կովկասի լեռնային և հարթավայրային տարածքների բնական պայմանների տարբերությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե կլիման, տեղանքի բարձրությունը, բուսականությունը և սեզոնային արոտավայրերի հասանելիությունն ինչպես էին կապված անասնապահական տնտեսության կառուցվածքի հետ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել գյուղական բնակչության ավանդական տնտեսական փորձին, կենդանիների պահպանման ձևերին, արտադրանքի տեղական սպառմանը և շուկաներ հասցնելու հնարավորություններին։ Աշխատության տնտեսական բաղադրիչը կարող է ներառել արտադրողականության, ապրանքաշրջանառության, պահանջարկի, փոխադրումների և գյուղատնտեսական տնտեսությունների եկամտաբերության վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ դիտարկումներ։ Հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կաթնամթերքի արտադրության աստիճանական առևտրայնացումը և մասնագիտացված տնտեսությունների ձևավորման գործընթացը, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու ավանդական գյուղատնտեսությունից ավելի շուկայական ուղղվածություն ունեցող արտադրության անցման առանձնահատկություններին։ Եթե աշխատությունը ստեղծվել է XIX դարի վերջի կամ XX դարի սկզբի տնտեսական ուսումնասիրությունների շրջանակում, դրա տվյալները կարևոր է դիտարկել ժամանակաշրջանի վիճակագրական հաշվառման, գյուղատնտեսական գիտելիքի և վարչական մոտեցումների սահմանափակումների համատեքստում։ Միաժամանակ այն կարող է պարունակել արժեքավոր տեղեկություններ Կովկասի առանձին շրջանների տնտեսական մասնագիտացման, գյուղական բնակչության զբաղվածության և անասնապահական արտադրանքի տարածման վերաբերյալ։ Նման աղբյուրների համեմատությունը այլ գյուղատնտեսական, վիճակագրական և ազգագրական նյութերի հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի գյուղատնտեսության պատմական զարգացման մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը կարևոր է Կովկասի ագրարային պատմության, անասնապահության, գյուղական տնտեսության և տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Технология

Ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է փոսհորատման տեխնոլոգիական գործընթացի կատարելագործմանը և համապատասխան աշխատանքային օրգանի կառուցվածքային ու գործառական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում հորատման գործընթացի կազմակերպման առանձնահատկությունները, հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը և կիրառվող տեխնիկական միջոցների աշխատանքի արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանող օրգանի երկրաչափական չափերի, կառուցվածքի, շարժման ռեժիմների և հողի հետ փոխազդեցության պայմանների ընտրությանը։ Վերլուծվում են հորատման որակի, արտադրողականության, էներգատարության և մեքենայի աշխատանքային կայունության վրա տարբեր տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունները։ Քննարկվում են նաև աշխատանքային գործընթացի տեսական և փորձարարական ուսումնասիրման, տեխնիկական ցուցանիշների օպտիմալացման և արդյունավետ աշխատանքային ռեժիմների որոշման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու փոսհորատման սարքավորումների կառուցվածքային կատարելագործման և տեխնոլոգիական արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, հողամշակման տեխնիկայի, մեքենաների նախագծման և ագրոտեխնիկական գործընթացների մեքենայացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։