Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1981, Март, №3)

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է արդի պայմաններում ավագ դեռահաս դպրոցականների անձնային ուղղվածության ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով կրթական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը դեռահասների անձի զարգացման վրա։ Աշխատանքում քննարկվում են արժեքային համակարգի, ինքնագիտակցության, պատասխանատվության, սոցիալական վարքագծի և կյանքի նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով ժամանակակից հասարակության և կրթական միջավայրի պահանջները։ Գրքում ներկայացվում են մանկավարժական և հոգեբանական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են սովորողների ինքնազարգացմանը, սոցիալական ակտիվության բարձրացմանը և բարոյական ու քաղաքացիական արժեքների ամրապնդմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, դասղեկների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների, ուսանողների և դեռահասների զարգացման հարցերով հետաքրքրվող բոլոր ընթերցողների համար։

Философия

Գիտական աշխատությունը նվիրված է 17-րդ դարի հայ նշանավոր պատմագիր Առաքել Դավրիժեցու պատմագիտական և փիլիսոփայական հայացքների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա պատմական մտածողության առանձնահատկությունները, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքները, հասարակության զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները և հայ միջնադարյան պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է պատմության ընթացքի, մարդկային գործունեության, աստվածային նախախնամության, բարոյական պատասխանատվության և պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի վերաբերյալ պատմագրի ըմբռնումների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ ժողովրդի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև պատմական անցյալի գնահատման այն սկզբունքները, որոնց միջոցով հեղինակը մեկնաբանում է իր ժամանակաշրջանի բարդ և հակասական իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պատմագրի «Գիրք պատմութեանց» երկը, որը կարևոր սկզբնաղբյուր է 17-րդ դարի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այս ստեղծագործության մեջ արտացոլված են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի, օտար տիրապետությունների, պատերազմների, բռնագաղթերի, հասարակական դժվարությունների, եկեղեցական կյանքի և մշակութային շարունակականության վերաբերյալ բազմաբնույթ տեղեկություններ ու մեկնաբանություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատմագրի աշխարհայացքի ձևավորման պատմական և գաղափարական նախադրյալների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նրա ապրած ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը, հայկական հասարակության սոցիալական պայմանները և քրիստոնեական մտածողության ազդեցությունը պատմական իրականության ընկալման վրա։ Պատմափիլիսոփայական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պատմական իրադարձությունների պատճառների, մարդկային կամքի և աստվածային նախախնամության փոխհարաբերությունների, բարու և չարի հակադրության, արդարության և անարդարության վերաբերյալ արտահայտված պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է այն հարցը, թե ինչպես է պատմագիրը համադրում պատմական փաստերի նկարագրությունը բարոյական գնահատականների և կրոնափիլիսոփայական մեկնաբանությունների հետ՝ պատմությանը հաղորդելով ոչ միայն փաստագրական, այլև գաղափարական և դաստիարակչական բովանդակություն։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում ժողովրդի պատմական ճակատագրի ընկալումը, ազգային ինքնության պահպանման հիմնախնդիրը և պատմական հիշողության նշանակությունը հասարակության հոգևոր ու մշակութային շարունակականության ապահովման գործում։ Պատմագրի մտածողության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենիքի, եկեղեցու, հավատքի, կրթության և մշակույթի դերը ազգային գոյության պահպանման վերաբերյալ նրա պատկերացումներում։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև պատմական ժամանակի ընկալման, անցյալի և ներկայի փոխհարաբերության, պատմական փոփոխությունների օրինաչափությունների և հասարակական կյանքի բարոյական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատմական անհատների գործունեության գնահատման սկզբունքները, քաղաքական իշխանության և հասարակության փոխհարաբերությունները, պետական կառավարման բարոյական պատասխանատվությունը և պատմական իրադարձությունների ընթացքի վրա մարդկային որոշումների ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվող գաղափարական համակարգը կարելի է դիտարկել հայ միջնադարյան պատմագրության ավանդույթների համատեքստում՝ համեմատելով պատմական իրականության մեկնաբանման այն մոտեցումների հետ, որոնք բնորոշ են Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Ղազար Փարպեցու և այլ հայ պատմագիրների ստեղծագործություններին։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատմագրական մտածողության շարունակականությունը, կրոնական և աշխարհիկ բացատրությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև պատմության իմաստավորման սկզբունքների զարգացումը տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պատմագրի լեզվի, պատմողական ոճի, պատմական տեղեկությունների ընտրության և ներկայացման եղանակների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք արտահայտում են ոչ միայն հեղինակի գրական ու պատմագիտական կարողությունները, այլև նրա գաղափարական դիրքորոշումները և պատմության վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացումները։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել պատմափիլիսոփայական, պատմահամեմատական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել պատմական փաստի, հեղինակային մեկնաբանության և աշխարհայացքային համոզմունքների փոխազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ պատմագրության մեջ պատմափիլիսոփայական գաղափարների զարգացման, պատմական մտածողության առանձնահատկությունների և միջնադարյան աշխարհայացքից նոր ժամանակների պատմագիտական ընկալումների անցման գործընթացների ուսումնասիրությամբ։ Այն կարևոր է նաև 17-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի, հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության և պատմական հիշողության ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, աղբյուրագետներին, մշակութաբաններին, աստվածաբաններին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայ պատմագրության և հայ փիլիսոփայական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական, փիլիսոփայական, աղբյուրագիտական և պատմամշակութային նշանակություն՝ նպաստելով Առաքել Դավրիժեցու աշխարհայացքի, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման սկզբունքների, բարոյափիլիսոփայական պատկերացումների և հայ պատմափիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած դերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

Литература

Գիրքը ներկայացնում է Երանյակ անունով թագուհու պատմությունը՝ կենտրոնանալով թագավորական կերպարի և նրա շուրջ ծավալվող իրադարձությունների վրա։ Վերնագրից ելնելով՝ ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես պատմողական երկ, որի առանցքում թագուհու անձնավորությունն ու նրա պատմությունն են։ Թագուհիների մասին պատմությունները գրական ավանդույթում հաճախ առնչվում են իշխանության, հասարակական դիրքի, անձնական ճակատագրի և բարոյական ընտրության հարցերին՝ հնարավորություն տալով պատկերելու անհատի և իր ժամանակի միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Ստեղծագործության պատմողական ձևը կարող է ընթերցողին ծանոթացնել գլխավոր կերպարի հետ կապված դեպքերին և դրանց միջոցով ներկայացնել մարդկային հարաբերությունների ու հասարակական կյանքի տարբեր կողմեր։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայերեն պատմողական գրականության և պատմությունների տպագրական տարածման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, հին տպագիր գրքերով և թագավորական կերպարների գեղարվեստական ներկայացմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը նաև արժեքավոր է որպես պատմական մատենագիտական նյութ՝ ուսումնասիրելու համար, թե ինչպիսի պատմողական երկեր էին հասանելի հայ ընթերցողին և ինչպես էին անձնավորված պատմությունների միջոցով փոխանցվում գեղարվեստական ու մշակութային պատկերացումները։

История

Աշխատությունը եկեղեցական պատմության ուսումնասիրման համար նախատեսված ուսումնական ձեռնարկ է, որի նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել քրիստոնեական եկեղեցու ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի վերաբերյալ գիտելիքները։ Նյութը վերաբերում է եկեղեցու պատմության կարևոր փուլերին, քրիստոնեական հավատքի տարածմանը, եկեղեցական կառույցների ձևավորմանն ու զարգացմանը, կրոնական կյանքի փոփոխություններին և եկեղեցու՝ հասարակական ու մշակութային կյանքում ունեցած նշանակությանը։ Ուսումնական բնույթը ենթադրում է պատմական իրադարձությունների հաջորդական ներկայացում, կարևոր փաստերի ամփոփում և սովորողների՝ եկեղեցու անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների աստիճանական ընդլայնում։ Հայկական կրթական միջավայրում եկեղեցական պատմության դասավանդումը կարևոր դեր է ունեցել ոչ միայն կրոնական գիտելիքների փոխանցման, այլև Հայոց եկեղեցու պատմական ժառանգության, հոգևոր ավանդույթների և ազգային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես դպրոցական ուսուցման և ինքնուրույն ուսումնասիրման նյութ՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը և եկեղեցու դերի ընկալմանը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ 19-րդ դարի վերջի այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական կրթության, պատմության դասավանդման մեթոդների, կրոնական ուսումնական գրականության և հայկական դպրոցներում կիրառվող դասագրքերի ուսումնասիրության համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է մեխակի վիրուսազերծ տնկանյութի ստացման և կալանխոեի արագ բազմացման արդյունավետ մեթոդների ուսումնասիրմանն ու մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բույսերի կենսատեխնոլոգիական բազմացման ժամանակակից մեթոդների կիրառմամբ ստանալ առողջ, բարձր կենսունակությամբ և ագրոնոմիական արժեքավոր հատկանիշներով տնկանյութ, ինչպես նաև մշակել կալանխոեի կարճ ժամանակահատվածում մեծ քանակությամբ բազմացման արդյունավետ եղանակներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բույսերի առողջացման և վիրուսային վարակների վերացման մեխանիզմներին, սկզբնական բուսանյութի ընտրությանը, աճեցման պայմանների վերահսկմանը և ստացված բույսերի հետագա զարգացման առանձնահատկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի հյուսվածքային կուլտուրայի և միկրոբազմացման մեթոդների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է փոքր քանակությամբ սկզբնական նյութից ստանալ մեծ թվով գենետիկորեն համասեռ բույսեր՝ պահպանելով ցանկալի սորտային հատկանիշները։ Մեխակի դեպքում կարող են ուսումնասիրվել վիրուսազերծ նյութի ստացման համար կիրառվող ապիկալ մերիստեմների և այլ բուսական հյուսվածքների մշակման պայմանները, սննդային միջավայրի բաղադրությունը, աճի կարգավորիչների ազդեցությունը և վերականգնված բույսերի առողջական վիճակի գնահատման եղանակները։ Կալանխոեի համար հետազոտությունը կարող է ընդգրկել արագ միկրոբազմացման փուլերը, ընձյուղների առաջացման և արմատակալման պայմանների օպտիմալացումը, ինչպես նաև ստացված բույսերի հարմարեցումը ոչ ստերիլ միջավայրին։ Կարևոր է նաև մշակման տարբեր փուլերում ջերմաստիճանի, լուսավորության, խոնավության և սննդային միջավայրի պարամետրերի ազդեցության գնահատումը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էապես որոշել բազմացման արդյունավետությունն ու բույսերի կենսունակությունը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել առողջ տնկանյութի զանգվածային արտադրության և դեկորատիվ բույսերի արագ բազմացման տեխնոլոգիական սխեմաների կատարելագործման համար։ Նման մոտեցումները կարևոր են ծաղկաբուծության և տնկարանային տնտեսության մեջ, քանի որ վիրուսազերծ և որակյալ տնկանյութի օգտագործումը կարող է նպաստել բույսերի առողջության, աճի, բերքատվության և դեկորատիվ արժեքի պահպանմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բույսերի կենսատեխնոլոգիայի, բուսաբուծության, ծաղկաբուծության, հյուսվածքային կուլտուրայի և միկրոբազմացման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և գործնական արտադրությամբ զբաղվող մասնագետներին։

Другие предметы

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1963 թվականի ընթացքում հայագիտության, Հայաստանի երկրագիտության և հարակից գիտական ու մշակութային բնագավառների վերաբերյալ գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ գիտական ու տեղեկատու նյութերի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում կազմելու համար։ Նյութերը դասակարգված են թեմատիկ և մատենագիտական սկզբունքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ գտնել իրեն հետաքրքրող ոլորտին վերաբերող հրատարակությունները և հետևել համապատասխան գիտական գրականության զարգացմանը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են առնչվել Հայաստանի պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը, ազգագրությանը, լեզվին, գրականությանը, մշակույթին, արվեստին և հայագիտության այլ ուղղություններին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես իր ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկատվությունը պահպանելու և համակարգելու տեսանկյունից, քանի որ այն արտացոլում է 1963 թվականին հայագիտական ու երկրագիտական ուսումնասիրությունների շրջանակում առկա գրական ժառանգությունը։ Մատենագիտական տվյալները կարող են օգտակար լինել հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության որոնման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման և տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական մտքի զարգացման ընթացքը հետազոտելու համար։ Աշխատանքը կարող է ծառայել որպես կարևոր օժանդակ աղբյուր պատմաբանների, գրականագետների, լեզվաբանների, աշխարհագրագետների, մշակութաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, հետազոտողների և հայագիտությամբ զբաղվող ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ուսումնասիրել տվյալ տարվա գիտական և մշակութային հրատարակությունների շրջանակը։