Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловБиология
Կեռնեխների (Turdidae, Turdus) էկոլոգիան Ստեփանակերտ քաղաքում և հարակից տարածքներում
Կենդանաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կեռնեխների էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը քաղաքային և հարակից բնական միջավայրերում։ Քննության են առնվում այդ թռչունների տարածվածությունը, կենսամիջավայրերի ընտրությունը, սեզոնային ակտիվությունը և տարբեր կենսավայրերում հանդիպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակավայրերի կառուցվածքի, կանաչ տարածքների, սննդային ռեսուրսների և մարդու գործունեության ազդեցությանը կեռնեխների կենսակերպի ու տարածական բաշխման վրա։ Վերլուծվում են թռչունների սննդային վարքը, բնադրման պայմանները, բազմացման առանձնահատկությունները և բնական ու մարդածին միջավայրերին հարմարվելու հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև դաշտային դիտարկումների, տեսակների հաշվառման և էկոլոգիական տվյալների համեմատական վերլուծության մեթոդական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կեռնեխների դերը քաղաքային էկոհամակարգերում և բացահայտելու նրանց կենսապայմանների վրա շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թռչնաբանության, կենդանաբանության, քաղաքային էկոլոգիայի և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-06
Другие предметы
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1990, Ноябрь, №11-12)
Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։
Обновлено. 2026-11-02
Финансы
Ֆինանսավորման մեխանիզմները ՀՀ ինովացիոն համակարգում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ինովացիոն համակարգի ֆինանսավորման մեխանիզմների, դրանց ձևավորման առանձնահատկությունների և նորարարական գործունեության զարգացման գործում ֆինանսական ռեսուրսների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ազգային ինովացիոն համակարգի կառուցվածքը, հիմնական մասնակիցները, պետական և մասնավոր հատվածների փոխգործակցությունը, ինչպես նաև գիտահետազոտական և տեխնոլոգիական գործունեության ֆինանսավորման կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարական նախագծերի իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների ներգրավման աղբյուրներին, պետական աջակցության ծրագրերին, դրամաշնորհային ֆինանսավորմանը, վենչուրային կապիտալին և մասնավոր ներդրումների խթանման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են գիտության, կրթության, բիզնեսի և պետական կառավարման մարմինների համագործակցության ֆինանսատնտեսական հիմքերը, ինչպես նաև գիտական արդյունքների առևտրայնացման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման գործընթացներում առաջացող ֆինանսական խնդիրները։ Դիտարկվում են նորաստեղծ տեխնոլոգիական ընկերությունների, փոքր և միջին ձեռնարկությունների, հետազոտական կազմակերպությունների և ինովացիոն ենթակառուցվածքների ֆինանսական ապահովման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են ինովացիոն գործունեության բարձր ռիսկայնությունը, ներդրումների վերադարձելիության անորոշությունը, ֆինանսական շուկաների զարգացման մակարդակը և դրանց ազդեցությունը նորարարական նախագծերի իրականացման հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել միջազգային փորձի ֆինանսավորման տարբեր մոդելները, պետական և մասնավոր ներդրումների համադրման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական միջավայրում։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական ձեռներեցության խթանմանը, ստարտափների ֆինանսավորմանը, բիզնես ինկուբատորների, տեխնոլոգիական կենտրոնների և վենչուրային հիմնադրամների գործունեությանը։ Առանձնացվում են ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության սահմանափակումները, ներդրումային միջավայրի բարելավման անհրաժեշտությունը, ինովացիոն նախագծերի գնահատման չափանիշները և ֆինանսավորման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև հարկային խթանների, պետական համաֆինանսավորման, արտոնյալ վարկավորման և միջազգային ֆինանսական համագործակցության դերը նորարարական տնտեսության զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի ազգային ինովացիոն համակարգի ֆինանսավորման հիմնախնդիրների բացահայտմանը, ֆինանսական աջակցության գործիքների կատարելագործմանը և գիտատար տնտեսության զարգացմանն ուղղված քաղաքականության մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ պետական կառավարման մարմինների, ներդրումային կազմակերպությունների, տեխնոլոգիական ձեռնարկությունների և նորարարական ծրագրեր իրականացնող կառույցների համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսների մասնագետների, ինովացիոն կառավարման հետազոտողների, ձեռնարկատերերի և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-16
Психология
Հայաստանում դպրոցականների հոգեկան առողջության և հոգեբանական բարեկեցության հիﬓախնդիրները. ներկայիս մարտահրավերները և հաղթահարման ուղիները
Այս գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանում դպրոցականների հոգեկան առողջության և հոգեբանական բարեկեցության հիմնախնդիրները՝ ընդգծելով ժամանակակից կրթական միջավայրի ազդեցությունը երեխաների և դեռահասների զարգացման վրա։ Գրքում վերլուծվում են սթրեսի, անհանգստության, սոցիալական ճնշումների, ընտանեկան և դպրոցական հարաբերությունների ազդեցությունները հոգեկան առողջության վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բուլինգի, ուսումնական ծանրաբեռնվածության, թվային միջավայրի ազդեցության և հոգեբանական աջակցության համակարգերի խնդիրներին։ Նյութում ներկայացվում են կանխարգելման և միջամտության հնարավոր ուղիներ՝ դպրոցական հոգեբանների դերի ուժեղացում, հոգեբանական կրթության զարգացում, ծնող-դպրոց համագործակցության բարելավում և առողջ կրթական միջավայրի ձևավորում։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական առաջարկությունները՝ նպատակ ունենալով նպաստել դպրոցականների հոգեբանական բարեկեցության բարելավմանը։
Обновлено. 2026-09-15
Технология
Գինեգործության թափոններից` կոնյակի բարդայից գինեթթվակրի ստացման եղանակ
Աշխատությունը նվիրված է գինեգործական արտադրության ընթացքում առաջացող հեղուկ մնացորդների, մասնավորապես կոնյակի արտադրության հետ կապված բարդայի, երկրորդային օգտագործման և դրա բաղադրության մեջ առկա արժեքավոր նյութերի վերականգնման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում արտադրական թափոնի վերամշակումն է՝ որպես հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման, թափոնների քանակի նվազեցման և արտադրության բնապահպանական ազդեցության սահմանափակման միջոց։ Գինեթթվային միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում սննդի, քիմիական և հարակից արտադրական ոլորտների համար, ուստի դրանց վերականգնումը երկրորդային հումքից կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ բնապահպանական նշանակություն։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելանյութի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրա բաղադրության փոփոխականությունը և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել նպատակային բաղադրիչների առանձնացման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի ընդհանուր կազմակերպմանը, ստացվող նյութի որակի գնահատմանը և արտադրական մնացորդների համալիր օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևոր խնդիր է այնպիսի վերամշակման մոտեցման ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա նվազեցնել արժեքավոր բաղադրիչների կորուստները և միաժամանակ սահմանափակել շրջակա միջավայր արտանետվող օրգանական թափոնների ծավալը։ Հետազոտության տնտեսական բաղադրիչը կարող է ներառել երկրորդային հումքի օգտագործման նպատակահարմարության, նյութական ռեսուրսների խնայողության և արտադրության թափոնատարության նվազեցման գնահատումը։ Բնապահպանական տեսանկյունից աշխատանքը կապված է շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների հետ, քանի որ արտադրական մնացորդը դիտարկվում է ոչ թե բացառապես որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլ որպես օգտակար բաղադրիչների հնարավոր աղբյուր։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ գինեգործական և հարակից վերամշակող ձեռնարկությունների ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացման, երկրորդային նյութական հոսքերի կառավարման և թափոնների օգտահանման գիտական մոտեցումների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդարդյունաբերական թափոնների վերամշակման, կիրառական քիմիայի, ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով արտադրական մնացորդներից օգտակար նյութերի վերականգնման գիտատեխնիկական նշանակության վրա։
Обновлено. 2026-09-27
Сельское хозяйство
Հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցությունը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների վրա
Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հողի ջրային դեֆիցիտի ազդեցության բացահայտմանը սիսեռի մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների, աճի և զարգացման գործընթացների վրա։ Հետազոտության հիմքում բույսի ջրային սթրեսի նկատմամբ արձագանքի ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե խոնավության անբավարարությունն ինչպես է անդրադառնում սիսեռի արտաքին կառուցվածքային հատկանիշների, ֆիզիոլոգիական գործընթացների և արտադրողականության ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բույսերի աճի դինամիկան, ցողունի և արմատային համակարգի զարգացումը, տերևային մակերեսի ձևավորումը, բույսի ընդհանուր կենսազանգվածը և այլ մորֆոլոգիական ցուցանիշներ՝ ջրի տարբեր ապահովվածության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջրային դեֆիցիտի ազդեցությանը ֆոտոսինթեզի, տրանսպիրացիայի, ջրի պահպանման և բույսի ջրային ռեժիմի կարգավորման գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել նաև տերևների ջրային վիճակի, պիգմենտների պարունակության, բջջային նյութափոխանակության և սթրեսային պայմաններին բույսի հարմարվողական արձագանքի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սիսեռի այն մորֆոֆիզիոլոգիական հատկանիշները, որոնք առավել զգայուն են խոնավության պակասի նկատմամբ, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով բույսը հարմարվում է ջրային անբարենպաստ պայմաններին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ջրային դեֆիցիտի տարբեր աստիճանների ազդեցության համեմատական գնահատումը, ինչը թույլ է տալիս որոշել բույսի դիմադրողականության սահմանները և զարգացման առավել խոցելի փուլերը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել երաշտի նկատմամբ ավելի դիմացկուն սիսեռի սորտերի ընտրության և գնահատման, ոռոգման ռեժիմների կատարելագործման, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործման և չորային պայմաններում գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման նպատակներով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում սիսեռի մշակության կայուն տեխնոլոգիաների մշակմանը և ջրային սթրեսի նկատմամբ մշակաբույսերի հարմարվողականության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսաբաններին, բուսաֆիզիոլոգներին, սելեկցիոներներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-08