Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1983, Ноябрь, №11)

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլահան մեքենաների կոշտաջարդիչ հանգույցի նախագծման և դրա տեխնիկական պարամետրերի հիմնավորման խնդիրներին՝ ընդգծելով գյուղատնտեսական մեքենաների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և բերքի կորուստների նվազեցման հարցերը։ Հեղինակը վերլուծում է կարտոֆիլահավաք գործընթացի մեխանիկական առանձնահատկությունները՝ հողի և պալարների փոխազդեցությունը, առանձնացման մեխանիզմները և վնասման ռիսկերը։ Գրքում դիտարկվում են կոշտաջարդիչի կառուցվածքային լուծումները՝ կտրող և ջարդող տարրերի ձևը, նյութերի ընտրությունը, պտտման ռեժիմները և աշխատանքի կինեմատիկական սխեմաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարամետրերի՝ արագություն, հարվածային ուժ, աշխատանքային անկյուններ և արտադրողականություն, օպտիմալ արժեքների հիմնավորմանը փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներով։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մեքենայի հողի տարբեր տեսակների պայմաններում աշխատանքի արդյունավետության գնահատումը և հնարավոր տեխնոլոգիական բարելավումները։ Աշխատությունը ընդգծում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության արդիականացման և արտադրողական տեխնոլոգիաների ներդրման կարևորությունը։ Այն օգտակար է ինժեներների, ագրոնոմների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի մասնագետների համար։

Литература

«Թամար» վերնագրով այս հրատարակությունը հայ գրական ժառանգության նմուշներից է, որի բովանդակության ճշգրիտ բնույթը հնարավոր չէ որոշել միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ Թամար անունը պատմական և գրական ավանդույթներում հանդիպող անձնանուն է, որը կարող է կապվել անհատական ճակատագրի, սիրո, գեղեցկության, հիշողության և մարդկային ապրումների գեղարվեստական ներկայացման հետ։ Հայ գրականության մեջ անձնանուններով վերնագրված ստեղծագործությունները հաճախ կենտրոնանում են որոշակի կերպարի շուրջ՝ նրա միջոցով բացահայտելով անձնական զգացմունքներ, մարդկային հարաբերություններ կամ հասարակական միջավայրի առանձնահատկություններ։ Այդպիսի գործերը կարող են ունենալ քնարական, պատմողական կամ թատերական բնույթ, ուստի այս հրատարակության ժանրային պատկանելությունը հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ստեղծագործության ամբողջական վերնագիրը կամ բովանդակությունը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի վերջի հայ գրական կյանքի և տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է ընդգրկվել հայ գրքի պատմության մատենագիտական հավաքածուներում՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրական արտադրանքի պահպանված օրինակ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, գրահրատարակչության զարգացմամբ և պատմական գրքերի մատենագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ «Թամար» վերնագրի գրական ու մշակութային հնարավոր զուգորդումները նույնպես կարող են դառնալ ուսումնասիրության առարկա՝ ստեղծագործության բովանդակության և հեղինակային պատկանելության հաստատումից հետո։

Культура

Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և ընթերցողներին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվությամբ։ Հրատարակությունում ընդգրկված են մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, թանգարանային գործի, մշակութային ժառանգության և հարակից բնագավառներին վերաբերող գրքեր, գիտական հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ։ Նյութերը դասակարգված են ըստ թեմաների և մատենագիտական ընդունված սկզբունքների, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության որոնումն ու գիտական աշխատանքներում դրա օգտագործումը։ Տեղեկատուն կարևոր աղբյուր է մշակութային և արվեստագիտական հետազոտությունների, գրադարանային և տեղեկատվական գործունեության, ինչպես նաև ոլորտի զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ՀՍՍՀ մշակութային կյանքի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակությունների համակարգված մատենագիտական տեղեկատվությամբ։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է երկչափ անհամասեռ կիսահաղորդչային միջավայրերում էլեկտրոնային ալիքների ցրման տեսական և ֆիզիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում էլեկտրոնների ալիքային բնույթն է և այն երևույթները, որոնք առաջանում են, երբ էլեկտրոնային ալիքները տարածվում են տարածականորեն ոչ միատարր հատկություններ ունեցող կիսահաղորդչային համակարգերում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է կիսահաղորդչային միջավայրի կառուցվածքային և էլեկտրական անհամասեռությունների ազդեցությունը էլեկտրոնային վիճակների, ալիքների տարածման և ցրման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկչափ համակարգերի առանձնահատկություններին, որտեղ էլեկտրոնների շարժումը սահմանափակված է տարածության երկու չափումներով, ինչի հետևանքով կարող են ի հայտ գալ ցրման և քվանտային երևույթների յուրահատուկ օրինաչափություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոնային ալիքների ցրման հավանականությունը, ցրման ամպլիտուդը, անկյունային բաշխումը և տարբեր տեսակի անհամասեռությունների ազդեցությունը այդ բնութագրերի վրա։ Կարևորվում է նաև նյութի ներքին պոտենցիալի, լիցքային կենտրոնների, կառուցվածքային խախտումների և այլ տեղային փոփոխությունների դերը էլեկտրոնների շարժման վրա։ Տեսական վերլուծության միջոցով հնարավոր է կառուցել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք նկարագրում են էլեկտրոնային ալիքների տարածումը և ցրումը ոչ միատարր կիսահաղորդչային միջավայրերում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել քվանտային մեխանիկայի, ալիքների ցրման տեսության և պինդ մարմնի ֆիզիկայի մեթոդների վրա՝ բացահայտելու համար ցրման գործընթացների կախվածությունը նյութի կառուցվածքային և էլեկտրական պարամետրերից։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում այն դեպքերը, երբ միջավայրի անհամասեռությունները համադրելի են էլեկտրոնային ալիքի երկարության հետ, քանի որ այդ պայմաններում կարող են առաջանալ ինտերֆերենցիոն, ռեզոնանսային և այլ քվանտային ազդեցություններ։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև էլեկտրոնների շարժունակության և տրանսպորտային հատկությունների վրա ցրման գործընթացների ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Էլեկտրոնային ալիքների ցրման առանձնահատկությունների իմացությունը կարևոր է միկրո- և նանոէլեկտրոնային սարքերի, երկչափ էլեկտրոնային համակարգերի, կիսահաղորդչային հետերոկառուցվածքների և քվանտային սարքավորումների ֆիզիկական հատկությունները հասկանալու համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել այնպիսի կիսահաղորդչային կառուցվածքների նախագծմանը, որոնցում հնարավոր է վերահսկել էլեկտրոնների տարածումն ու տրանսպորտը՝ կառավարելով նյութի երկրաչափական և էլեկտրական անհամասեռությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, քվանտային ֆիզիկայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է քվանտային ալիքների տեսությունը և կիսահաղորդչային միջավայրերի ֆիզիկան՝ բացահայտելու երկչափ անհամասեռ համակարգերում էլեկտրոնների ալիքային տարածման և ցրման օրինաչափությունները և դրանց հնարավոր նշանակությունը ժամանակակից էլեկտրոնային տեխնոլոգիաների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է երկրորդ կարգի որոշակի դասի ձևերի ուսումնասիրության մեջ հանրահաշվական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը մաթեմատիկական օբյեկտների կառուցվածքային հատկությունների բացահայտումն է՝ օգտագործելով հանրահաշվական ապարատ, որը հնարավորություն է տալիս բարդ խնդիրները ներկայացնել ավելի համակարգված և ձևական եղանակով։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են երկրորդ կարգի ձևերի հատկությունները, դրանց ներկայացման հնարավորությունները և այն հանրահաշվական գործողությունները, որոնց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել դրանց դասակարգումը, փոխակերպումները և հիմնական բնութագրերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձևերի նկատմամբ կիրառվող փոխակերպումներին և այն պայմաններին, որոնց դեպքում տարբեր արտահայտություններ կարող են դիտարկվել որպես նույն դասին պատկանող կամ էապես տարբեր օբյեկտներ։ Հետազոտության ընթացքում հանրահաշվական մեթոդները կիրառվում են խնդիրների կառուցվածքը պարզեցնելու, անհրաժեշտ պայմաններ ստանալու և ստացված արդյունքները հիմնավորելու նպատակով։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել մատրիցային ներկայացումներին, դետերմինանտներին, ինվարիանտներին և այլ հանրահաշվական գործիքներին, որոնք հնարավորություն են տալիս երկրորդ կարգի ձևերի հատկությունները ուսումնասիրել ընդհանուր տեսական շրջանակում։ Աշխատանքը կարող է ներառել ինչպես տեսական դրույթների ապացույցներ, այնպես էլ կոնկրետ օրինակների ուսումնասիրություն, որոնց միջոցով ցուցադրվում է առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել երկրորդ կարգի ձևերի վերաբերյալ առանձին խնդիրների ավելի հստակ դասակարգմանը և դրանց լուծման համար համապատասխան հանրահաշվական մոտեցումների ընտրությանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ընդհանուր հանրահաշվի և թվերի տեսության տարբեր բաժինների համար, քանի որ երկրորդ կարգի ձևերը կապված են նաև հավասարումների, քառակուսային արտահայտությունների և մաթեմատիկական օբյեկտների դասակարգման բազմաթիվ խնդիրների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, հանրահաշվի մասնագետներին, գիտահետազոտողներին, դասախոսներին և բարձրագույն մաթեմատիկայով զբաղվող ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հանրահաշվական մեթոդների կիրառությունը կառուցվածքային և տեսական խնդիրների լուծման մեջ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հնչյունների ուսումնասիրությանը և վերաբերում է հայ լեզվաբանության կարևորագույն ոլորտներից մեկին՝ լեզվի հնչյունային համակարգի բնութագրմանն ու օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հայերենի հնչյունները լեզվի կառուցվածքի հիմնարար բաղադրիչներն են, որոնց առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես ճիշտ արտասանության և բանավոր խոսքի մշակույթի, այնպես էլ գրավոր լեզվի և լեզվական համակարգի ընդհանուր ըմբռնման համար։ Հնչյունաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ձայնավորների և բաղաձայնների տարբերակմանը, դրանց արտաբերման առանձնահատկություններին, հնչյունների փոխազդեցությանը, բառերի հնչյունական կազմին և խոսքի հնչյունային կազմակերպմանը։ Հայերենի հնչյունային համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև գրի և արտասանության փոխհարաբերությունների, ուղղագրական ավանդույթների, լեզվական փոփոխությունների և բարբառային տարբերությունների հետազոտման համար։ Տասնիններորդ դարի հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման համատեքստում նման թեմայով աշխատությունները վկայում են հայերենի կառուցվածքը գիտականորեն նկարագրելու, լեզվական երևույթները դասակարգելու և մայրենի լեզվի ուսումնասիրությունը համակարգված հիմքերի վրա դնելու հետաքրքրության մասին։ Հնչյունների ուսումնասիրությունը նաև անմիջական կապ ունի լեզվի ուսուցման հետ, քանի որ նպաստում է արտասանության հմտությունների զարգացմանը, լեզվական գիտելիքների խորացմանը և հայերեն խոսքի առանձնահատկությունների գիտակցված ընկալմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի պատմությամբ, հնչյունաբանությամբ, հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորմամբ և հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկություններով զբաղվող մասնագետներին։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, բանասերների, ուսուցիչների, հայերենը խորությամբ ուսումնասիրող ուսանողների և հին հայերեն գիտական գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։ Որպես պատմական լեզվաբանական հրատարակություն՝ այն կարևոր է հայերենի գիտական ուսումնասիրության ավանդույթների, լեզվական հարցերի շուրջ ձևավորված մասնագիտական հետաքրքրությունների և հայերեն լեզվաբանական գրականության զարգացման ընթացքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։