Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն, լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1978, թիվ 6)

Экология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էկոլոգիական անվտանգության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն վերլուծում է բնապահպանական իրավիճակը երկրում և այն գործոնները, որոնք ազդում են բնական միջավայրի կայունության վրա։ Աշխատությունում ընդգրկված են՝ Էկոլոգիական անվտանգության հիմնական հասկացությունները Բնական ռեսուրսների օգտագործման և պահպանության խնդիրներ Օդի, ջրի և հողի աղտոտման աղբյուրներ Արդյունաբերական և գյուղատնտեսական ազդեցություններ շրջակա միջավայրի վրա Կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը Հայաստանի վրա Բնապահպանական քաղաքականության և կառավարման մոտեցումներ Գիրքը կարևոր է որպես վերլուծական աղբյուր, որը օգնում է հասկանալ Հայաստանի էկոլոգիական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր ուղիները։

Другие предметы

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի գիտական գրադարանների գործունեության ուսումնասիրությունը 1986 թվականի ընթացքում՝ ներառելով կատարված աշխատանքների վերլուծություն և դրանց կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական հանձնարարականներ։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում գիտական գրադարանների կառավարման, գրքային և տեղեկատվական ֆոնդերի համալրման, ընթերցողների սպասարկման, մատենագիտական գործունեության, գիտական տեղեկատվության տարածման և գրադարանային գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման հարցերին։ Վերլուծվում են տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, ձեռքբերումներն ու խնդիրները, ինչպես նաև ներկայացվում են առաջարկություններ՝ մասնագիտական գործունեության կատարելագործման և ծառայությունների որակի բարձրացման նպատակով։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային գործի պատմության, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և Հայաստանի գրադարանային հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, տեղեկատվության մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, գրադարանային ոլորտի ուսանողների և մշակութային հաստատությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փողի առաջարկի ձևավորման, դրա ծավալների փոփոխության և դրամավարկային կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են փողի առաջարկի տնտեսական էությունը, դրամական զանգվածի կառուցվածքը, դրա վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոնները և ֆինանսական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դերին դրամավարկային քաղաքականության իրականացման, փողի շրջանառության կարգավորման, գնաճի վերահսկման և ֆինանսական կայունության ապահովման գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են դրամական ագրեգատների փոփոխությունները, բանկային համակարգի վարկավորման գործունեությունը, տոկոսադրույքների ազդեցությունը և դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքների կիրառման արդյունավետությունը։ Անդրադարձ է կատարվում փողի առաջարկի և տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, սպառման ու գնային կայունության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններից բխող դրամավարկային կարգավորման հիմնախնդիրներին։ Աշխատությունը կարևորում է փողի առաջարկի արդյունավետ կառավարման նշանակությունը մակրոտնտեսական հավասարակշռության պահպանման, ֆինանսական շուկաների զարգացման և երկրի տնտեսական կայունության ամրապնդման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, բանկային համակարգի մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Физика

Աշխատությունը նվիրված է Արեգակին և Արեգակնային համակարգի մոլորակներին՝ ներկայացնելով երկնային մարմինների վերաբերյալ հիմնական գիտելիքները։ Այն անդրադառնում է Արեգակի՝ որպես Արեգակնային համակարգի կենտրոնական աստղի նշանակությանը, մոլորակների շարժմանը, դրանց փոխադարձ դասավորությանը և Արեգակի հետ ունեցած կապին։ Թեման հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու տիեզերքի կառուցվածքի, երկնային մարմինների բնույթի և տիեզերական երևույթների մասին աստղագիտական պատկերացումներին։ Նման գիտահանրամատչելի աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել բնական գիտությունների տարածման գործում՝ բարդ երևույթները ներկայացնելով հասկանալի և ուսուցողական ձևով։ Դրանք նպաստում են բնության և տիեզերքի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, դիտողական մտածողության զարգացմանը և գիտական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես նախնական ուսումնական նյութ աստղագիտությամբ հետաքրքրվողների համար՝ օգնելով տարբերակել Արեգակնային համակարգի հիմնական երկնային մարմինները և հասկանալ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության, բնագիտական գիտելիքների տարածման և հայ կրթական միջավայրում աստղագիտության դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Лингвистика

«Լուսաբեր․ Ա տարի» խորագրով հրատարակությունը ներկայացնում է քսաներորդ դարասկզբի հայերեն տպագիր մշակույթի այն նմուշներից մեկը, որը հետաքրքրություն է առաջացնում կրթական, գրական և մատենագիտական տեսանկյուններից։ «Լուսաբեր» անվանումը կապվում է լուսավորության, գիտելիքի տարածման և ընթերցանության միջոցով մտավոր զարգացման գաղափարների հետ, իսկ «Ա տարի» նշումը մատնանշում է հրատարակության որոշակի տարեշրջանային կամ շարային բնույթը։ Այսպիսի գրքերը կարևոր դեր են ունեցել հայերեն գրավոր խոսքի տարածման, ընթերցողական հմտությունների զարգացման և ազգային կրթամշակութային արժեքների փոխանցման գործում։ Դրանք դիտարկելի են ժամանակաշրջանի գրահրատարակչական միջավայրի համատեքստում, երբ հայերեն տպագիր նյութերը նպաստում էին կրթության տարածմանը, գրական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և հասարակական կյանքում գրավոր մշակույթի դիրքերի ամրապնդմանը։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել պարզելու համար, թե ինչպիսի տպագրական ու գրական արտադրանք էր շրջանառվում հայ ընթերցողների շրջանում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, ինչպես էր զարգանում հայերեն հրատարակչական գործունեությունը և ինչ տեղ էր զբաղեցնում տպագիր գիրքը կրթական ու մշակութային կյանքում։ Այն նաև ներկայացնում է հայ գրքի պատմության կարևոր ժամանակաշրջանի նյութական վկայություն՝ արտացոլելով հայերեն տպագրության շարունակականությունը պատմական բարդ պայմաններում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, հին տպագիր նյութերով, մատենագիտությամբ, կրթության պատմությամբ և հայ մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է գրադարանային հավաքածուների համալրման, հին հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրման, հայերեն տպագիր ժառանգության պահպանման և հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է Վիլյամ Սարոյանի դրամատուրգիական ժառանգության փոքրածավալ ստեղծագործությունների մի հատվածը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել հեղինակի թատերական մտածողության, կերպարակերտման և երկխոսության առանձնահատկությունները։ Այս գործերում մարդկային առօրյան, անհատի ներաշխարհը և հասարակության հետ նրա հարաբերությունները հաճախ ներկայացվում են համեմատաբար սեղմ գործողության և սահմանափակ թվով կերպարների միջոցով։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում սովորական մարդիկ են՝ իրենց ցանկություններով, անհանգստություններով, հույսերով, հիասթափություններով և կյանքի իմաստը հասկանալու փորձերով։ Արտաքուստ պարզ իրավիճակների միջոցով բացահայտվում են մարդկային հարաբերությունների առավել խոր շերտերը՝ ընկերությունը, ընտանիքը, միայնությունը, փոխըմբռնման անհրաժեշտությունը, անհատի ազատության ձգտումը և շրջապատող աշխարհի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Փոքր ձևաչափը նպաստում է գործողության խտացմանը և երկխոսության նշանակության մեծացմանը։ Խոսքը դառնում է ոչ միայն իրադարձությունների զարգացման միջոց, այլև կերպարների հոգեբանական վիճակը, աշխարհայացքը և միմյանց նկատմամբ վերաբերմունքը բացահայտող հիմնական գործիք։ Երկխոսությունները հաճախ կառուցվում են բնական խոսակցական ընթացքով, սակայն դրանց պարզության ներքո կարող են արտահայտվել կյանքի, երջանկության, ժամանակի, մարդկային արժանապատվության և գոյության վերաբերյալ ավելի լայն հարցադրումներ։ Սարոյանական դրամատուրգիայի կարևոր առանձնահատկություններից է հումորի և թախծի համադրությունը։ Կատակային կամ առօրյա իրավիճակը կարող է աստիճանաբար ձեռք բերել զգացմունքային և փիլիսոփայական խորություն, իսկ լուրջ թեմաները հաճախ ներկայացվում են առանց ծանրաբեռնվածության՝ մարդկային ջերմության և նուրբ հեգնանքի միջոցով։ Կերպարները սովորաբար չեն ներկայացվում որպես միանշանակ դրական կամ բացասական տիպեր։ Նրանք մարդկային հակասություններով օժտված անհատներ են, որոնց վարքագիծը պայմանավորված է անձնական փորձով, միջավայրով, հիշողություններով և կյանքի նկատմամբ սեփական վերաբերմունքով։ Կարևորվում է նաև սովորական մարդու արժանապատվության թեման։ Հեղինակը հետաքրքրվում է հասարակության տարբեր շերտերի ներկայացուցիչներով և նույնիսկ ամենապարզ առօրյա իրավիճակում փորձում է բացահայտել անհատի ներքին արժեքը։ Փոքր թատերական ձևը հնարավորություն է տալիս մեկ հանդիպման, զրույցի կամ կարճատև իրադարձության շրջանակում ներկայացնել կերպարի ամբողջական հոգեբանական աշխարհը։ Առանձին նշանակություն ունի ենթատեքստը, երբ գործող անձանց արտահայտած խոսքերը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համապատասխանում են նրանց իրական զգացմունքներին։ Լռությունները, կրկնությունները, անավարտ մտքերը և խոսակցության անսպասելի շրջադարձերը կարող են նույնքան կարևոր լինել կերպարների ընկալման համար, որքան ուղղակի արտահայտված մտքերը։ Դրամատիկական իրավիճակների կառուցման մեջ հաճախ նկատելի է պայմանականության տարրը։ Հեղինակը միշտ չէ, որ ձգտում է իրականությունը ներկայացնել մանրամասն կենցաղային ճշգրտությամբ․ առանձին իրավիճակներ կարող են ձեռք բերել խորհրդանշական կամ ընդհանրացնող նշանակություն՝ կենտրոնացնելով ուշադրությունը մարդու ներաշխարհի և բարոյական ընտրությունների վրա։ Կարևորվում է նաև անհատի և հասարակական միջավայրի հարաբերությունը։ Կերպարները կարող են բախվել ընդունված կանոնների, սոցիալական պայմանների կամ շրջապատի ակնկալիքների հետ, սակայն հեղինակային ուշադրության կենտրոնում հիմնականում մնում է մարդու ներքին ազատության և սեփական ինքնությունը պահպանելու խնդիրը։ Սարոյանի ստեղծագործական աշխարհին բնորոշ մարդասիրական մոտեցումը արտահայտվում է մարդկանց միջև հաղորդակցության, փոխադարձ աջակցության և կարեկցանքի կարևորության ընդգծմամբ։ Նույնիսկ հակասությունների և հիասթափությունների պայմաններում պահպանվում է մարդու նկատմամբ հետաքրքրությունն ու հավատը նրա բարոյական ներուժի հանդեպ։ Դրամատուրգիական կառուցվածքի տեսանկյունից փոքրածավալ գործերը հետաքրքիր են գործողության տնտեսված կազմակերպմամբ։ Սահմանափակ ժամանակահատվածում և տարածության մեջ հեղինակը ստեղծում է ավարտուն կամ դիտավորյալ բաց թողնված իրավիճակներ, որոնք ընթերցողին և հանդիսատեսին հնարավորություն են տալիս ինքնուրույն շարունակել կերպարների ճակատագրերի կամ բարձրացված խնդիրների մասին մտորումները։ Ստեղծագործություններում կարող են արտացոլվել նաև ամերիկյան հասարակական միջավայրի, ներգաղթյալների կյանքի և տարբեր մշակութային փորձառությունների որոշ առանձնահատկություններ։ Հայկական ծագումն ու ամերիկյան մշակութային իրականության մեջ ձևավորված գրական փորձը Սարոյանի ստեղծագործությանը հաղորդում են ինքնատիպ բազմամշակութային բնույթ, որի շրջանակում ազգային փորձառությունը հաճախ միավորվում է համամարդկային թեմաների հետ։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հեղինակի դրամատուրգիական լեզուն, փոքր թատերական ձևի կառուցման սկզբունքները, կերպարների հոգեբանական ներկայացման եղանակները և հումորի ու դրամատիկական լարվածության փոխհարաբերությունը։ Այն կարևոր է նաև Սարոյանի արձակի և դրամատուրգիայի համեմատական ուսումնասիրության համար, քանի որ երկու ոլորտներում էլ նկատելի են սովորական մարդու նկատմամբ հետաքրքրությունը, կենդանի խոսքի նշանակությունը, մարդասիրական աշխարհընկալումը և առօրյա իրադարձությունների մեջ ավելի լայն կենսական իմաստներ բացահայտելու ձգտումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ և ամերիկյան գրականության, դրամատուրգիայի, թատրոնի պատմության, սփյուռքահայ գրականության և Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրականագետների, թատերագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։