Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1984, թիվ 5)

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բնական և սինթետիկ ծագման մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բջջային և մանրէաբանական մոդելների վրա իրականացվող լաբորատոր հետազոտությունների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային կառուցվածք ունեցող և տարբեր մետաղական իոնների հետ համալիրներ կազմող միացությունների հնարավոր հակաուռուցքային ու հակամանրէային հատկությունների գնահատումն է։ Մետաղապորֆիրինները հետաքրքրություն են ներկայացնում կենսաանօրգանական և դեղագործական քիմիայի համար, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես պորֆիրինային համակարգի կառուցվածքով, այնպես էլ կենտրոնական մետաղական իոնի բնույթով և մոլեկուլի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկություններով։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատվում են տարբեր ծագման և կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող միացությունների ազդեցությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության միջև հնարավոր կապերը։ Հակաքաղցկեղային ուղղությամբ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական բջջային մոդելներում միացությունների ազդեցությանը բջիջների կենսունակության, բազմացման և այլ կենսաբանական ցուցանիշների վրա՝ միաժամանակ գնահատելով առողջ և փոփոխված բջիջների նկատմամբ հնարավոր ընտրողականությունը։ Հակամանրէային ուսումնասիրությունները նպատակ ունեն պարզելու, թե հետազոտվող նյութերն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ տարբեր մանրէաբանական մոդելների կենսունակության և աճի վրա։ Կարևոր ուղղություն է հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների ընդհանուր ուսումնասիրությունը, ներառյալ բջջային օքսիդավերականգնման հավասարակշռության, թաղանթային համակարգերի և կենսական նշանակություն ունեցող մոլեկուլային գործընթացների հետ հնարավոր փոխազդեցությունները։ Լաբորատոր պայմաններում ստացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս նախնական մակարդակում համեմատելու տարբեր միացությունների կենսաբանական ներուժը և առանձնացնելու հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքային խմբերը։ Միաժամանակ նման արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն իրենց փորձարարական սահմանափակումների շրջանակում, քանի որ բջջային կամ մանրէաբանական մոդելներում արձանագրված ակտիվությունն ինքնին չի նշանակում կլինիկական արդյունավետություն կամ անվտանգություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաանօրգանական քիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ուռուցքաբանական հետազոտությունների և մանրէաբանության մոտեցումները՝ մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական հատկությունների և դրանց հետագա գիտական ուսումնասիրման հնարավորությունների գնահատման նպատակով։

Медицина

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է կյանքի առաջին տարվա երեխաների սեպսիսի ժամանակ էրիթրոցիտների թաղանթներում լիպիդային նյութափոխանակության խանգարումները և դրանց հնարավոր կարգավորման ուղիները՝ կենտրոնանալով բջջային մակարդակում ընթացող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սեպտիկ վիճակում զարգացող բորբոքային և թունավոր գործընթացները ազդում էրիթրոցիտների մեմբրանների լիպիդային կազմի վրա՝ առաջացնելով ֆոսֆոլիպիդների, խոլեստերինի և ճարպաթթուների հարաբերակցության խախտումներ, որոնք կարող են նվազեցնել բջջային թաղանթների կայունությունը և խաթարել թթվածնի փոխադրման արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օքսիդատիվ սթրեսի դերին, որը նպաստում է մեմբրանային լիպիդների պերօքսիդացմանը և բջջային դեֆորմացիայի առաջացմանը, ինչն էլ խորացնում է հյուսվածքային հիպօքսիան և հիվանդության ծանր ընթացքը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հնարավոր թերապևտիկ մոտեցումները, որոնք ուղղված են լիպիդային փոխանակության կարգավորմանը՝ ներառյալ հակաօքսիդանտային բուժումը, մեմբրանապաշտպան միջոցների կիրառումը և նյութափոխանակային աջակցության ռազմավարությունները։ Միաժամանակ ներկայացվում են լաբորատոր հետազոտական մեթոդները, որոնք օգտագործվում են մեմբրանային լիպիդների կազմի գնահատման և դինամիկ փոփոխությունների վերահսկման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ էրիթրոցիտների մեմբրանային լիպիդների խանգարումները կարևոր դեր ունեն սեպսիսի պաթոգենեզում, և դրանց ուղղումը կարող է բարելավել կլինիկական ելքը կյանքի առաջին տարվա երեխաների մոտ։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ուղեղի ցողունի որոշակի կառուցվածքների՝ նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզների, ինչպես նաև կապույտ բծի նեյրոնային համակարգի փոխկապակցված գործունեության ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակությանը սթրեսային գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում կապույտ բծի ֆոնային իմպուլսային ակտիվությունն է, որը կապված է ուղեղում նորադրեներգիկ նեյրոնների գործունեության հետ և կարևոր դեր ունի օրգանիզմի գրգռվածության, ուշադրության, արթունության, ինքնավար կարգավորման և սթրեսային պատասխանների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունն այն է, որ դիտարկվում է նշված նյարդային կորիզների քայքայման կամ գործունեության խանգարման ազդեցությունը կապույտ բծի ինքնաբուխ նեյրոնային ակտիվության վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու տարբեր ուղեղային կենտրոնների միջև առկա ֆունկցիոնալ կապերը։ Նախաենթալեզվային և մենավոր ուղու կորիզները ներգրավված են զգայական և վիսցերալ տեղեկատվության մշակման ու փոխանցման գործընթացներում, այդ պատճառով դրանց փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել հասկանալու, թե ինչպես են ներքին օրգաններից և ինքնավար նյարդային համակարգից եկող ազդակները ազդում ուղեղի նորադրեներգիկ համակարգերի գործունեության վրա։ Աշխատության շրջանակում հատկապես կարևոր է նեյրոնների ֆոնային իմպուլսային ակտիվության փոփոխությունների գրանցումն ու համեմատական վերլուծությունը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նյարդային համակարգի այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով արտաքին կամ ներքին սթրեսային ազդակները փոխակերպվում են կենտրոնական նյարդային համակարգի կայուն ֆունկցիոնալ պատասխանների։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ սթրեսի նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, ինքնավար կարգավորման և ուղեղի ցողունի նեյրոնային համակարգերի փոխազդեցության ավելի խորքային ըմբռնման համար։ Թեման հատկապես հետաքրքիր է նրանով, որ կապույտ բծի գործունեությունը սերտորեն կապված է օրգանիզմի ադապտացիոն արձագանքների հետ, իսկ դրա ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ պատկերացում տալ սթրեսային վիճակների ձևավորման և կարգավորման նյարդային մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, նյարդաբաններին, կենսաբաններին, բժշկական մասնագետներին, ինչպես նաև կենտրոնական և ինքնավար նյարդային համակարգերի փոխազդեցությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է ուղեղի ցողունի տարբեր կորիզների միջև ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների և դրանց միջոցով սթրեսային գործընթացների կարգավորման մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Իրանում փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման ու վարկավորման համակարգի տնտեսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ՓՄՁ-ների գործունեության համար անհրաժեշտ կապիտալի ձևավորման աղբյուրներն են, բանկային վարկավորման պայմանները, սեփական և ներգրավված միջոցների հարաբերակցությունը, ֆինանսական կազմակերպությունների ու ձեռնարկությունների փոխհարաբերությունները և վարկային ռիսկերի գնահատման առանձնահատկությունները։ Փոքր և միջին ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես տնտեսական ակտիվության, զբաղվածության, արտադրության և նորարարական նախաձեռնությունների զարգացման կարևոր հատված, որի կայուն գործունեությունը զգալիորեն կախված է ֆինանսական միջոցների հասանելիությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել ձեռնարկությունների վարկային ռեսուրսներից օգտվելու հնարավորությունները՝ գրավային ապահովման պահանջներ, տեղեկատվական անհամաչափություն, վարկունակության գնահատման դժվարություններ, ֆինանսական հաշվետվողականության սահմանափակումներ և ֆինանսավորման արժեք։ Քննվում են առևտրային բանկերի և այլ ֆինանսական հաստատությունների դերը, վարկային ռիսկերի կառավարման մոտեցումները և ՓՄՁ-ների առանձնահատկություններին համապատասխան ֆինանսական գործիքների զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական աջակցության ծրագրերին, վարկային երաշխիքների մեխանիզմներին, զարգացման ֆինանսավորման կառույցներին, միկրոֆինանսավորմանը և ֆինանսավորման այլընտրանքային ձևերին՝ գնահատելով դրանց հնարավոր նշանակությունը ֆինանսական հասանելիության ընդլայնման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձեռնարկությունների ֆինանսական կառավարման որակի, բիզնես պլանավորման, հաշվետվողականության և վարկունակության միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում է նաև մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը ֆինանսավորման պայմանների վրա, քանի որ գնային անկայունությունը, տոկոսադրույքների փոփոխությունները և ֆինանսական համակարգի ընդհանուր պայմանները կարող են անդրադառնալ ինչպես վարկատուների, այնպես էլ վարկառուների վարքագծի վրա։ Միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու այն մոտեցումները, որոնք համապատասխան հարմարեցման դեպքում կարող են օգտակար լինել տեղական ֆինանսական համակարգում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձեռնարկատիրության ֆինանսավորման, բանկային վարկավորման, ֆինանսական կառավարման և ՓՄՁ քաղաքականության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել փոքր ու միջին ձեռնարկությունների ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության բարձրացման և վարկավորման համակարգի արդյունավետության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային եկամուտների ձևավորման, գնահատման և կանխատեսման տնտեսական ու մաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ ավելացված արժեքի հարկից ստացվող մուտքերի օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում հարկային եկամուտների մոդելավորումը դիտարկվում է որպես պետական ֆինանսների կառավարման կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս վերլուծել հարկային մուտքերի վրա ազդող գործոնները, գնահատել դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները և ձևավորել ապագա եկամուտների վերաբերյալ հիմնավորված կանխատեսումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավելացված արժեքի հարկին՝ որպես սպառման և տնտեսական շրջանառության հետ սերտորեն կապված հարկատեսակի, որի մուտքերի դինամիկան կարող է պայմանավորված լինել մի շարք մակրոտնտեսական, արտաքին տնտեսական և վարչարարական գործոններով։ Քննվում են տնտեսական ակտիվության, սպառման ծավալների, ներմուծման, գների մակարդակի, հարկային բազայի և հարկային կարգապահության հնարավոր ազդեցությունները պետական բյուջե մուտքագրվող համապատասխան եկամուտների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հարկային եկամուտների և ընտրված տնտեսական ցուցանիշների միջև քանակական կապերի բացահայտումը՝ տնտեսաչափական և վիճակագրական մեթոդների կիրառմամբ։ Դիտարկվում են ժամանակային շարքերի վերլուծության, ռեգրեսիոն մոդելների, գործոնային գնահատումների և կանխատեսման տարբեր մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է այնպիսի մոդելի ձևավորումը, որը կարող է հաշվի առնել ինչպես հարկային եկամուտների պատմական շարժը, այնպես էլ դրանց վրա ազդող տնտեսական փոփոխականների ազդեցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մոդելի պարամետրերի գնահատմանը, վիճակագրական նշանակալիության ստուգմանը և կանխատեսումների հուսալիության գնահատմանը։ Քննվում է նաև հարկային օրենսդրության և վարչարարության փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունը եկամուտների դինամիկայի վրա, քանի որ հարկային մուտքերի փոփոխությունը միշտ չէ, որ կարող է բացատրվել միայն տնտեսական ակտիվությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ փաստացի և մոդելավորված հարկային եկամուտների համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընտրված մեթոդաբանության համապատասխանությունը և բացահայտել կանխատեսման հնարավոր շեղումները։ Ուսումնասիրվում է նաև հարկային ներուժի գնահատման խնդիրը՝ տարբերակելով տնտեսական պայմաններով ձևավորվող հնարավոր հարկային բազան և փաստացի հավաքագրվող եկամուտները։ Նման վերլուծությունը կարող է օգտակար լինել հարկային եկամուտների պլանավորման, պետական բյուջեի նախագծման և հարկաբյուջետային որոշումների տեղեկատվական ապահովման համար։ Մոդելավորման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նաև իրականացնել տարբեր սցենարների գնահատում՝ ուսումնասիրելով, թե տնտեսական հիմնական ցուցանիշների փոփոխություններն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ հարկային մուտքերի վրա։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն պետական եկամուտների կանխատեսման մեթոդաբանության կատարելագործման, հարկային քաղաքականության վերլուծության և բյուջետային պլանավորման արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։

Культура

Թանգարանները ժամանակակից հասարակության մեջ կարևոր դեր են կատարում ոչ միայն մշակութային ժառանգության պահպանման, այլև կրթամշակութային և ռեկրեացիոն գործունեության կազմակերպման գործում։ Դրանք հանդիսանում են գիտելիքի, պատմության, արվեստի և ազգային արժեքների փոխանցման կենտրոններ, որտեղ մարդիկ հնարավորություն են ստանում խորացնել իրենց պատկերացումները տարբեր ժամանակաշրջանների, մշակույթների և հասարակական զարգացումների վերաբերյալ։ Թանգարանների կրթական գործունեությունը ներառում է դասախոսություններ, ցուցադրություններ, գիտական սեմինարներ, ինտերակտիվ ծրագրեր, ուսուցողական էքսկուրսիաներ և մանկավարժական նախագծեր, որոնք նպաստում են տարբեր տարիքային խմբերի կրթության և դաստիարակության զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր է թանգարանների դերը երիտասարդ սերնդի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային արժեքների նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացման գործում։ Բացի կրթական նշանակությունից, թանգարաններն ունեն նաև ռեկրեացիոն գործառույթ, քանի որ մարդկանց համար ստեղծում են հանգստի, հոգևոր հարստացման և մշակութային ժամանցի միջավայր։ Ժամանակակից թանգարանները հաճախ կազմակերպում են մշակութային միջոցառումներ, արվեստի փառատոններ, թեմատիկ ցուցահանդեսներ և ընտանեկան ծրագրեր, որոնք նպաստում են հասարակության ակտիվ մասնակցությանը մշակութային կյանքին։ Թանգարանային միջավայրը օգնում է մարդկանց ազատ ժամանակը անցկացնել օգտակար և հետաքրքիր ձևով՝ միաժամանակ ստանալով նոր գիտելիքներ և գեղագիտական հաճույք։ Բացի այդ, թվային տեխնոլոգիաների և ինտերակտիվ մեթոդների կիրառումը թանգարանների գործունեությունը դարձնում է ավելի հասանելի և գրավիչ լայն հասարակության համար։ Այսպիսով, թանգարանների կրթամշակութային և ռեկրեացիոն գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի հասարակության մտավոր, մշակութային և հոգևոր զարգացման գործընթացում։