Նոր գրքեր: Հայաստան: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1973, թիվ 2)

Литература

1890 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Տիգրան Ճիվելեկյանի տպարանում հրատարակված այս՝ 196 էջից բաղկացած գիրքը «Հազար և մի զբոսուցիչ մանրավեպք» վերնագրով ժողովածուի երկրորդ հատորն է։ Վերնագրում գործածված «զբոսուցիչ» բառը ենթադրում է ընթերցողին հետաքրքրող, զվարճացնող կամ հաճելի ժամանց ապահովող բնույթ, իսկ «մանրավեպք» ձևը մատնանշում է կարճ ծավալի պատմողական ստեղծագործությունների հավաքածու։ Այսպիսի ժողովածուները XIX դարի հայ ընթերցողական միջավայրում կարող էին ծառայել թե՛ ժամանցի, թե՛ բարոյական կամ կենցաղային գաղափարների փոխանցման նպատակին՝ ընթերցողին ներկայացնելով տարբեր իրավիճակներ, մարդկային բնավորություններ, հասարակական հարաբերություններ և անսպասելի դեպքեր։ Մանրավեպային գրականությունը հնարավորություն է տալիս կարճ պատմությունների միջոցով ներկայացնել մարդկային վարքի առանձնահատկությունները, առօրյա կյանքի հակասությունները, խելամտության ու միամտության դրսևորումները, ինչպես նաև հասարակական սովորույթներն ու բարոյական հարցերը։ Այդպիսի պատմությունները կարող էին պարունակել հումորային, խրատական, զվարճալի կամ խորհրդածական տարրեր, սակայն տվյալ հատորի կոնկրետ թեմաներն ու պատմությունների բնույթը հնարավոր չէ հաստատել միայն վերնագրից։ «Հատոր Բ» նշումը ցույց է տալիս, որ գիրքը բազմահատոր հրատարակության երկրորդ մասն է, ինչը ենթադրում է նյութի շարունակական կամ բաժանված ներկայացում, սակայն առաջին հատորի հետ դրա ճշգրիտ կապը պարզելու համար անհրաժեշտ է համեմատել երկու հատորների բովանդակությունը։ XIX դարի վերջին Կոստանդնուպոլիսը հայալեզու գրականության և տպագրության կարևոր կենտրոն էր, որտեղ հրատարակվում էին գեղարվեստական ստեղծագործություններ, թարգմանություններ, պատմողական ժողովածուներ և ընթերցանության համար նախատեսված այլ գրքեր։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն ժամանցային ու մանրապատում գրականության, ընթերցողական մշակույթի և ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հեղինակի, պատմությունների սկզբնաղբյուրների, թարգմանական բնույթի և ժողովածուի ամբողջական կազմի մասին եզրակացություններ անելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի բնագիրը կամ դրա նախաբանը։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երկչափ կոնֆորմ դաշտի տեսություններին, որոնցում առկա են դեֆեկտներ և սահմաններ՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես են այդ կառուցվածքները փոխում տեսության սիմետրիաները, դաշտերի փոխազդեցությունները և ֆիզիկական դիտարկելի մեծությունները։ Աշխատանքը գտնվում է քվանտային դաշտի տեսության և մաթեմատիկական ֆիզիկայի կարևորագույն ուղղություններից մեկի շրջանակում, որտեղ կոնֆորմ սիմետրիան հնարավորություն է տալիս խիստ սահմանափակումներ դնել տեսության կառուցվածքի վրա։ Դեֆեկտները կարելի է պատկերացնել որպես տարածության մեջ ներդրված ենթաբազմություններ, որոնց հատման կամ հատկանիշների փոփոխության դեպքում դաշտերը կարող են ձեռք բերել ոչ սովորական սահմանային պայմաններ, իսկ սահմանները ներկայացնում են համակարգի եզրային երկրաչափությունն ու դրա հետ կապված ֆիզիկական պայմանները։ Ուսումնասիրության կարևոր թեմաներից են դեֆեկտների և սահմանների համատեղելիությունը կոնֆորմ սիմետրիայի հետ, դրանց վրա տեղայնացված աստիճանների ազատությունը, սահմանային և դեֆեկտային օպերատորների հատկությունները, ինչպես նաև տարբեր տեսությունների միջև հնարավոր երկվությունները և փոխհարաբերությունները։ Երկչափ դեպքը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այստեղ կոնֆորմ սիմետրիան չափազանց ուժեղ է և թույլ է տալիս բազմաթիվ խնդիրներ ուսումնասիրել վերլուծական, հանրահաշվական և երկրաչափական մեթոդներով։ Նման մոտեցումները կիրառվում են ոչ միայն մաքուր տեսական ֆիզիկայում, այլև վիճակագրական ֆիզիկայի կրիտիկական համակարգերի, լարերի տեսության, քվանտային նյութի և ընդհանրապես քվանտային համակարգերի սահմանային երևույթների ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել այն ընթերցողներին, ովքեր ցանկանում են խորանալ կոնֆորմ դաշտի տեսության ժամանակակից խնդիրների, սահմանային պայմանների, դեֆեկտների և դրանց առաջացրած նոր ֆիզիկական ու մաթեմատիկական կառուցվածքների մեջ։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ռուբիդիումի ատոմային գոլորշիներում առաջացող կոհերենտ քվանտային երևույթների ուսումնասիրությանը՝ երկգույն լազերային ճառագայթման ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ատոմների և տարբեր հաճախականություններ ունեցող լազերային դաշտերի փոխազդեցությունը, որի արդյունքում հնարավոր է ձևավորել և կառավարել ատոմային էներգիական մակարդակների միջև քվանտային կոհերենտությունը։ Ուսումնասիրվում են ռուբիդիումի ատոմների էներգիական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, օպտիկական անցումները, լազերային ճառագայթման կլանման և տարածման բնույթը, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությամբ առաջացող սպեկտրային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնց դեպքում երկու օպտիկական դաշտերի միաժամանակյա ազդեցությունը կարող է էականորեն փոփոխել միջավայրի կլանման և դիսպերսիոն հատկությունները։ Քննության են առնվում կոհերենտ բնակեցման երևույթները, քվանտային ինտերֆերենցիան, ռեզոնանսային փոխազդեցությունները և էլեկտրամագնիսորեն հարուցված թափանցիկության հետ կապված գործընթացները։ Վերլուծվում է լազերային դաշտերի հաճախականությունների, ինտենսիվությունների, բևեռացման և փոխադարձ հաճախականային տարբերության ազդեցությունը դիտարկվող ռեզոնանսների ձևի, լայնության և արտահայտվածության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ատոմային գոլորշու ջերմաստիճանի, մասնիկների շարժման և Դոպլերյան լայնացման ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության ընթացքում տեսական մոդելավորումը կարող է համադրվել սպեկտրադիտական փորձարարական տվյալների հետ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դիտվող երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմները և որոշելու համակարգի հիմնական պարամետրերի միջև փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև կոհերենտ վիճակների կայունությունը և դրանց պահպանման վրա ազդող թուլացման ու ապակոհերենտացման գործընթացները։ Երկգույն լազերային ճառագայթման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ընտրողաբար ազդել տարբեր ատոմային անցումների վրա և ուսումնասիրել լույսի ու նյութի փոխազդեցության նուրբ քվանտային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը տեսական և կիրառական նշանակություն ունի ժամանակակից քվանտային օպտիկայի, բարձր ճշգրտության սպեկտրադիտության և ատոմային ֆիզիկայի զարգացման համար, իսկ ուսումնասիրվող երևույթները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օպտիկական հաճախականությունների չափման, զգայուն քվանտային սենսորների, լույսի տարածման կառավարման և քվանտային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետագա զարգացման տեսանկյունից։

История

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության ներքին կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությունը 1918–1920 թվականներին՝ անդրադառնալով պետականաշինության, սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի և մշակութային զարգացման հիմնահարցերին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են անկախ պետական կառավարման համակարգի ձևավորման գործընթացը, օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների գործունեությունը, վարչատարածքային կառավարման կազմակերպումը, իրավական համակարգի կայացման առանձնահատկությունները և երկրի առջև ծառացած ներքին քաղաքական մարտահրավերները։ Հեղինակը լուսաբանում է հետպատերազմյան ծանր տնտեսական պայմանները, փախստականների խնդիրները, պարենային ճգնաժամը, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության վիճակը, ֆինանսավարկային քաղաքականությունը, հարկային համակարգի կազմակերպումը և սոցիալական ապահովության հիմնախնդիրները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության, գիտության, մշակույթի, մամուլի և հասարակական կյանքի զարգացմանը՝ ներկայացնելով երիտասարդ հանրապետության կողմից ազգային մշակութային և կրթական հաստատությունների ձևավորման ուղղությամբ իրականացված քայլերը։ Հիմնվելով պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և ժամանակակից ուսումնասիրությունների վրա՝ աշխատությունը բացահայտում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ներքին զարգացման առանձնահատկությունները, ձեռքբերումներն ու դժվարությունները՝ արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրելով այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում և հայերենում «բարեկամություն» և «թշնամություն» հասկացույթների լեզվամշակութային առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, դրանց իմաստային կառուցվածքի, լեզվական արտահայտման միջոցների, մշակութային նշանակության և ազգային աշխարհընկալման հետ ունեցած փոխկապակցվածության բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում բարեկամության և թշնամության՝ որպես մարդկային հարաբերությունները բնութագրող հիմնարար հասկացությունների լեզվական և մշակութային դրսևորումները, դրանց տեղը անգլախոս և հայախոս հանրույթների արժեքային համակարգերում, ինչպես նաև հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի և մշակույթի փոխազդեցությանը, լեզվական գիտակցության մեջ սոցիալական հարաբերությունների արտացոլմանը, ազգային մտածողության առանձնահատկություններին և տարբեր մշակույթներում դրական ու բացասական միջանձնային հարաբերությունների ընկալման եղանակներին։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան հասկացությունների բառիմաստային դաշտերը, դրանց միջուկային և ծայրամասային բաղադրիչները, հոմանիշային ու հականիշային հարաբերությունները, իմաստային նրբերանգները և գնահատողական նշանակությունները։ Քննության են առնվում անգլերեն և հայերեն բառապաշարում բարեկամության, ընկերության, մտերմության, հավատարմության, վստահության, հակամարտության, անհաշտության, հակակրանքի և թշնամանքի գաղափարներն արտահայտող լեզվական միավորները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դարձվածաբանական միավորների, ասացվածքների, առածների, կայուն բառակապակցությունների և փոխաբերական արտահայտությունների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով արտահայտվում են բարեկամական և թշնամական հարաբերությունների վերաբերյալ մշակութային պատկերացումները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեկամության և թշնամության հասկացությունների փոխաբերական իմաստավորումները, դրանց հետ կապված խորհրդանշական պատկերները, հուզական և գնահատողական բաղադրիչները, ինչպես նաև լեզվական միավորների գործածության համատեքստային առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հասկացութային վերլուծության, ճանաչողական լեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության և համեմատական իմաստաբանության տեսական ու մեթոդաբանական սկզբունքներին, որոնց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվական արտահայտությունների հիմքում ընկած մշակութային գիտելիքները և արժեքային պատկերացումները։ Քննարկվում են բարեկամության և թշնամության հասկացությունների փոխհարաբերությունները, դրանց հակադրության լեզվական դրսևորումները և հասարակական հարաբերությունների գնահատման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև համապատասխան բառերի և արտահայտությունների կիրառության առանձնահատկությունները առօրյա հաղորդակցությունում, գեղարվեստական խոսքում, հրապարակախոսական տեքստերում և հասարակական տարբեր խոսույթներում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ միևնույն հասկացությունը տարբեր լեզուներում կարող է ունենալ ընդհանուր իմաստային հիմք, սակայն միաժամանակ արտահայտել տվյալ լեզվակիր հանրույթին բնորոշ մշակութային, պատմական և սոցիալական առանձնահատկություններ։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են բարեկամության գաղափարի կապերը փոխադարձ վստահության, աջակցման, համերաշխության, հավատարմության և սոցիալական պարտավորությունների հետ, ինչպես նաև թշնամության հասկացության առնչությունները հակադրության, անվստահության, մրցակցության, հակամարտության և օտարացման պատկերացումների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների դրական և բացասական գնահատողական երանգավորմանը, դրանց հուզական ազդեցությանը և հաղորդակցական իրավիճակից կախված իմաստային փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում միջմշակութային հաղորդակցության հիմնախնդիրները, տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում մարդկային հարաբերությունների ընկալման տարբերությունները և դրանց ազդեցությունը փոխըմբռնման գործընթացի վրա։ Քննության են առնվում նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող իմաստային ու մշակութային դժվարությունները, համապատասխան բառերի և դարձվածքների համարժեքության որոշման սկզբունքները և ազգային մշակութային բաղադրիչների փոխանցման հնարավորությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել անգլերենի և հայերենի լեզվամշակութային ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտմանը, երկու լեզուների հասկացութային համակարգերի վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և լեզվական աշխարհապատկերի ուսումնասիրման մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, անգլերենի մասնագետների, թարգմանաբանների, մշակութաբանների, ճանաչողական լեզվաբանության և միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պուլպիտների պահպանողական բուժման ժամանակ կենսածին նյութի կիրառման փորձարարական և կլինիկական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել այն հնարավորությունները, որոնք կարող են ընձեռել կենսածին նյութերը ատամի պուլպայի կենսունակության պահպանման, բորբոքային գործընթացի վերահսկման և վնասված հյուսվածքների վերականգնման համար։ Աշխատության մեջ համադրվում են փորձարարական և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները՝ հնարավորություն տալով գնահատել առաջարկվող մոտեցման արդյունավետությունն ու կենսաբանական հիմնավորվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պուլպիտների զարգացման մեխանիզմներին, պուլպայի հյուսվածքների վիճակի գնահատմանը և այն պայմաններին, որոնց դեպքում հնարավոր է ընտրել պահպանողական բուժման ռազմավարություն։ Քննարկվում են կենսածին նյութի ազդեցությունը պուլպայի հյուսվածքների վրա, բուժումից հետո ընթացող վերականգնողական գործընթացները, հնարավոր բարդությունները և կլինիկական արդյունքները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև բուժման արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ցավային ախտանշանների փոփոխությունը, բորբոքային երևույթների նվազումը, ատամի ֆունկցիայի պահպանումը և երկարաժամկետ արդյունքները։ Աշխատությունը ներկայացնում է կենսաբանական նյութերի կիրառման հնարավոր առավելությունները այն բուժական մոտեցումների համատեքստում, որոնք նպատակ ունեն հնարավորինս պահպանել բնական ատամի կենսունակ հյուսվածքները՝ խուսափելով ավելի ինվազիվ միջամտություններից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել թերապևտիկ ստոմատոլոգների, էնդոդոնտիստների, ատամնաբույժների, բժշկական հետազոտողների, ստոմատոլոգիական ֆակուլտետների ուսանողների և պուլպայի պահպանմանն ուղղված բուժական մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։ Աշխատությունն արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ կլինիկական կիրառման հարցերը դիտարկում է փորձարարական տվյալների հետ համատեղ՝ փորձելով հիմնավորել կենսածին նյութի օգտագործման արդյունավետությունն ու նպատակահարմարությունը պուլպիտների պահպանողական բուժման ընթացքում։