Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1973, թիվ 7)

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ստեփանոս Օրբելյանի պատմագիտական երկի լեզվական և ոճական համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի լեզվի կառուցվածքային, բառապաշարային, շարահյուսական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ հեղինակը ներկայացնում է Սյունիքի պատմությունը, աշխարհագրությունը, իշխանական տոհմերի գործունեությունը, եկեղեցական կյանքը, քաղաքական իրադարձություններն ու հասարակական հարաբերությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երկի բառապաշարի շերտերը՝ գրաբարյան ավանդական ձևերից մինչև տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ նորաբանություններ, բարբառային կամ խոսակցական տարրեր, օտարալեզու փոխառություններ և հատուկ անուններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական ու շարահյուսական կառուցվածքներին, նախադասությունների տեսակներին, բարդ շարահյուսական կապերին, բայական ձևերի գործածությանը և ժամանակային ու պատճառահետևանքային հարաբերությունների լեզվական արտահայտությանը։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմելու միջին հայերենի ձևավորման և զարգացման գործընթացների մասին, քանի որ երկը ստեղծվել է այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ գրական հայերենում դասական գրաբարյան ավանդույթը շարունակում էր գոյակցել լեզվական նոր զարգացումների հետ։ Ոճական տեսանկյունից կարևոր է պատմողական, նկարագրական, բանավիճական, քարոզչական և հռետորական տարրերի փոխհարաբերությունը։ Հեղինակը պատմական փաստերի ներկայացումը հաճախ համադրում է գնահատողական դատողությունների, բարոյախոսական մեկնաբանությունների, հուզական արտահայտությունների և հռետորական հնարքների հետ, ինչի շնորհիվ պատմագիտական շարադրանքը ձեռք է բերում նաև գրական-գեղարվեստական բնույթ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև մեջբերումների, պատմական վկայությունների, բանավոր ավանդությունների և եկեղեցական գրականության ազդեցությունը շարադրանքի լեզվի ու ոճի վրա։ Կարևոր է նաև երկի հեղինակային խոսքի և տարբեր աղբյուրներից փոխանցված նյութի փոխհարաբերության բացահայտումը, քանի որ այդ հանգամանքը կարող է օգնել տարբերակելու հեղինակի անհատական ոճական հատկանիշները և ավանդական պատմագրական ձևերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ոչ միայն տվյալ երկի լեզվի ու ոճի ավելի խոր ընկալմանը, այլև միջնադարյան հայ պատմագրության լեզվական զարգացման, գրական ոճերի ձևավորման և Սյունիքի մշակութային պատմության ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, գրականագետներին, միջնադարագետներին, պատմաբաններին, բանասերներին, ձեռագրագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և հայ միջնադարյան գրականության ու պատմագրության պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բարձր կարգի ճիշտ էլիպտիկ հավասարումների համար Դիրիխլեի արտաքին խնդրի ուսումնասիրմանը՝ էլիպսից դուրս սահմանված տիրույթներում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են մասնակի ածանցյալներով հավասարումների տեսության բարդ խնդիրներ, ներկայացվում են սահմանային խնդիրների լուծելիության պայմանները, լուծումների գոյության և միակության հարցերը, ինչպես նաև մաթեմատիկական ապարատը, որն անհրաժեշտ է նման խնդիրների հետազոտության համար։ Հեղինակը վերլուծում է բարձր կարգի էլիպտիկ օպերատորների հատկությունները, արտաքին տիրույթներում առաջացող առանձնահատկությունները և սահմանային պայմանների ազդեցությունը լուծումների կառուցվածքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կիրառվում են ֆունկցիոնալ անալիզի, դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական ֆիզիկայի մեթոդներ՝ ստանալով տեսական արդյունքներ, որոնք կարող են օգտագործվել էլիպտիկ հավասարումների ընդհանուր տեսության զարգացման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, դիֆերենցիալ հավասարումների ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մաթեմատիկական ֆակուլտետների ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են սահմանային խնդիրների և բարձր կարգի հավասարումների տեսությամբ։

Другие предметы

Այս աշխատությունը մատենագիտական և պատմագրական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների այն խումբը, որոնք վաղ շրջանում թարգմանվել են հայերեն՝ ընդգծելով հայ միջնադարյան թարգմանական դպրոցի լայն կապերը համաշխարհային գրականության և գիտական մտքի հետ։ Նյութում համակարգված կերպով դիտարկվում են տարբեր լեզուներից՝ հատկապես հունարենից, ասորերենից և լատիներենից հայերեն կատարված թարգմանությունները, ինչպես նաև դրանց ընտրության սկզբունքները, մշակութային համատեքստը և գաղափարական նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանական գործունեության դերին հայ միջնադարյան կրթական և հոգևոր կյանքի զարգացման մեջ, որտեղ թարգմանությունը ոչ միայն լեզվական փոխակերպում էր, այլ նաև գիտական և փիլիսոփայական գիտելիքի փոխանցման կարևոր միջոց։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է հայերեն թարգմանությունների ազդեցությունը ազգային գրավոր մշակույթի ձևավորման վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ տեքստերը նպաստել հայ մտավոր միջավայրի ինտեգրմանը համաշխարհային մշակութային հոսքերին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։

Технология

Այս թեման վերաբերում է բարդ երկրաչափական ձև ունեցող ինժեներական կոնստրուկցիաների լարվածային վիճակի ուսումնասիրությանը, հատկապես այն կառուցվածքներին, որոնք ունեն անկյունային կետեր, կտրուկ ձևափոխություններ կամ հանգույցային հատվածներ, որտեղ ուժերի բաշխումը դառնում է անհամասեռ և հաճախ՝ առավել վտանգավոր։ Նման համակարգերում լարվածությունների վերլուծությունը նպատակ ունի պարզել, թե ինչպես են արտաքին բեռները փոխանցվում կառուցվածքի ներսում, ինչպես են առաջանում կենտրոնացված լարումներ անկյուններում և հանգույցներում, և ինչ ազդեցություն են դրանք ունենում ամբողջ կոնստրուկցիայի կայունության և դիմացկունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, ինչպիսիք են լարվածության կոնցենտրացիան, դեֆորմացիաների ոչ միատեսակ բաշխումը և նյութի հնարավոր հոգնածությունը երկարատև բեռնվածության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունները սովորաբար իրականացվում են ինչպես տեսական մեթոդներով՝ օգտագործելով առաձգականության տեսության հավասարումներ և սահմանային պայմանների վերլուծություն, այնպես էլ թվային մոդելավորմամբ՝ վերջավոր տարրերի մեթոդի կիրառմամբ, որը թույլ է տալիս բարձր ճշտությամբ պատկերել բարդ երկրաչափական հատվածներում լարվածության դաշտերը։ Այս մոտեցումները կարևոր են հատկապես շինարարական և մեքենաշինական ոլորտներում, որտեղ անկյունային կոնստրուկտիվ տարրերը հաճախ հանդիսանում են կրիտիկական հատվածներ և կարող են դառնալ կառուցվածքային խափանման սկզբնակետ։ Ընդհանուր առմամբ, այս ուսումնասիրության նպատակը անվտանգ, արդյունավետ և օպտիմալ նախագծված ինժեներական համակարգերի ստեղծումն է՝ նվազեցնելով նյութական ռիսկերը և բարձրացնելով շահագործման հուսալիությունը։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1960–2000 թթ. ֆրանսերեն լեզվում առաջացած բառապաշարային նորաբանություններին և դրանց հայերեն համարժեքների ստեղծման, ընտրության ու կիրառման խնդիրներին՝ ընդգծելով ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ թարգմանական-մշակութային գործոնների փոխազդեցությունը։ Նյութում դիտարկվում է, որ տվյալ ժամանակահատվածում ֆրանսերենում նորաբանությունների աճը պայմանավորված է գիտատեխնիկական առաջընթացով, գլոբալիզացիայով, զանգվածային հաղորդակցության զարգացմամբ և սոցիալական փոփոխություններով, ինչի արդյունքում ձևավորվում են ինչպես ներքին կառուցվածքային նորաբանություններ, այնպես էլ միջազգային փոխառություններ ու հիբրիդային ձևեր։ Այս երևույթները լեզվաբանության մեջ նկարագրվում են որպես դինամիկ բառապաշարային նորարարության գործընթացներ, որոնք հաճախ արագ են տարածվում և տարբեր ոլորտներում ստանում մասնագիտական կիրառություն։