Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1987, Հունիս, թիվ 6)

Математика

Հավանականություն և կիրառական վիճակագրություն-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը միավորում է հավանականությունների տեսության հիմունքները և կիրառական վիճակագրության հիմնական մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ուսանողներին տրամադրել ինչպես տեսական գիտելիք, այնպես էլ գործնական վերլուծական հմտություններ, աշխատությունում ներկայացվում են պատահական իրադարձությունների և պատահական մեծությունների հիմնական հասկացությունները, բաշխումների տեսակները, մաթեմատիկական սպասումը և դիսպերսիան, ինչպես նաև վիճակագրական տվյալների հավաքագրման, խմբավորման և վերլուծության մեթոդները, ներառյալ միջինների, ցրվածության չափերի և հավանական գնահատականների հաշվարկը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիճակագրական հիպոթեզների ստուգման, վստահության միջակայքերի կառուցման և ռեգրեսիոն վերլուծության հիմունքներին, միաժամանակ ընդգծվում է մաթեմատիկական մոդելավորման դերը իրական խնդիրների լուծման մեջ՝ տնտեսագիտությունից և ինժեներությունից մինչև սոցիալական գիտություններ, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել տվյալների գիտական մշակման և վերլուծության կարողություններ՝ կապելով տեսությունը կիրառական խնդիրների հետ։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է XX դարում Իրանի հայ համայնքի ձևավորած և զարգացրած կոմպոզիտորական արվեստի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա պատմական, մշակութային և երաժշտագիտական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում իրանահայ կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը դիտարկվում է որպես հայկական երաժշտական մշակույթի սփյուռքյան կարևոր դրսևորում, որը ձևավորվել է հայկական ազգային ավանդույթների, իրանական մշակութային միջավայրի և ժամանակի համաշխարհային երաժշտական գործընթացների փոխազդեցության պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական ժառանգությունը, նրանց կենսագործունեության հիմնական փուլերը, գեղարվեստական սկզբունքները և երաժշտական լեզվի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային երաժշտական ինքնության պահպանման և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնման փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության տարրերը, մեղեդիական և ռիթմական առանձնահատկությունները վերամշակվել ու նորովի կիրառվել XX դարի իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Միաժամանակ դիտարկվում է իրանական երաժշտական մշակույթի ազդեցությունը՝ հատկապես տեղական երաժշտական մտածողության, կատարողական ավանդույթների և մշակութային միջավայրի հետ փոխազդեցության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և ձևերի զարգացմանը՝ երգարվեստից և խմբերգային ստեղծագործություններից մինչև գործիքային երաժշտություն, բեմական և այլ խոշորածավալ ստեղծագործություններ։ Կարևորվում է նաև հայկական դպրոցների, եկեղեցական և մշակութային կազմակերպությունների, երաժշտական խմբերի ու համայնքային կառույցների դերը իրանահայ երաժշտական կյանքի զարգացման և կոմպոզիտորական արվեստի տարածման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է XX դարի պատմաքաղաքական և սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ազդեցության բացահայտումը ստեղծագործական գործընթացների վրա, ինչպես նաև Իրանի հայ համայնքի մշակութային ինքնության պահպանման գործում երաժշտության ունեցած նշանակության գնահատումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին երաժշտական երևույթ, այլև որպես հայկական սփյուռքի մշակութային ինքնարտահայտման և հայ-իրանական մշակութային երկխոսության կարևոր բաղադրիչ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, հայագետների, սփյուռքագիտության և մշակույթի պատմության մասնագետների, կոմպոզիտորների, կատարողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Биология

Այս գիրքը նվիրված է ախտածին և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների՝ ախտահանիչ նյութերի նկատմամբ զգայունության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են տարբեր միկրոօրգանիզմների կենսաբանական հատկությունները և դրանց ազդեցությունը ախտահանման գործընթացի արդյունավետության վրա՝ ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ տարբեր բակտերիաներ, սնկեր, վիրուսներ և այլ մանրէաբանական գործոններ կարող են տարբեր կերպ արձագանքել նույն ախտահանիչ նյութին։ Քննարկվում են ախտահանիչների ազդեցության մեխանիզմները, դրանց արդյունավետությունը պայմանավորող գործոնները, միկրոօրգանիզմների դիմադրողականության ձևավորման հնարավոր պատճառները և ախտահանման պայմանների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտահանիչ միջոցների ընտրության և կիրառման հիմնավորմանը՝ կախված վարակիչ գործոնի տեսակից, շրջակա միջավայրի առանձնահատկություններից և անհրաժեշտ ախտահանման մակարդակից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև առողջապահական հաստատություններում, լաբորատորիաներում և այլ միջավայրերում վարակների տարածումը կանխելու տեսանկյունից, քանի որ ախտահանման արդյունավետությունը մեծապես կախված է օգտագործվող միջոցի և թիրախային միկրոօրգանիզմի փոխհարաբերությունից։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, համաճարակաբանների, վարակաբանների, հիգիենիստների, բժշկական հաստատությունների մասնագետների, ինչպես նաև բժշկական և կենսաբանական ուղղությունների ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ միկրոօրգանիզմների զգայունության տարբերությունները, ախտահանման գիտական հիմքերը և արդյունավետ հակամանրէային վերահսկողության կազմակերպման սկզբունքները։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է զբոսաշրջության ոլորտում ռազմավարական կառավարման արդյունավետության բարձրացման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային համակարգի օրինակով։ Քննարկվում են զբոսաշրջության ռազմավարական զարգացման հիմնական ուղղությունները, կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, ոլորտի մրցունակության բարձրացման գործոնները և երկարաժամկետ զարգացման նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, բնական և պատմամշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործմանը և զբոսաշրջային ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ռազմավարական պլանավորման, շուկայական միջավայրի վերլուծության, զբոսաշրջային պահանջարկի կանխատեսման, ներդրումային քաղաքականության և կառավարչական որոշումների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, զբոսաշրջային կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկություններին, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և Հայաստանի զբոսաշրջային գրավչության բարձրացման մեխանիզմներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջության կայուն զարգացման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ուղղությունների առաջմղման, տնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ոլորտի զարգացման ռազմավարությունների իրականացման արդյունքների գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ռազմավարական պլանավորման հետազոտողների, զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Информатика

Այս աշխատությունը նվիրված է կլաստերային տիպի բազմապրոցեսորային հաշվողական համակարգերում զուգահեռ հաշվարկների կազմակերպման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում դիտարկվում են բազմապրոցեսորային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները և հաշվողական գործընթացների զուգահեռացման արդյունավետ մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային խնդիրների տարանջատմանը և առանձին պրոցեսորների կամ հաշվողական հանգույցների միջև դրանց օպտիմալ բաշխմանը, քանի որ համակարգի ընդհանուր արտադրողականությունը մեծապես կախված է առաջադրանքների ճիշտ կազմակերպումից և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումից։ Ուսումնասիրվում են պրոցեսների և առաջադրանքների համաժամացման, տվյալների փոխանակման, հաղորդակցության կազմակերպման, բեռնվածության հավասարակշռման և հաշվարկների համակարգման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև կլաստերային համակարգերի մասշտաբայնությանը, հաշվողական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել զուգահեռացման արդյունքում ստացվող արտադրողականության աճը։ Քննարկվում են զուգահեռ ալգորիթմների մշակման և իրականացման տարբեր մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով պրոցեսորների միջև հաղորդակցության ծախսերը, տվյալների հասանելիության առանձնահատկությունները և առանձին հաշվողական հանգույցների աշխատանքի համաժամացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում զուգահեռ հաշվարկների արդյունավետության գնահատմանը՝ ներառելով հաշվարկային ժամանակի կրճատման, արագացման, պրոցեսորների օգտագործման արդյունավետության և համակարգի ընդհանուր արտադրողականության չափանիշները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարելի է բարդ հաշվողական խնդիրները վերածել միմյանց զուգահեռ կատարվող ենթախնդիրների և ինչպես կազմակերպել դրանց փոխգործակցությունը կլաստերային միջավայրում։ Ներկայացված տեսական մոտեցումները և մեթոդները կարող են կիրառվել բարձր արտադրողականությամբ հաշվողական համակարգերի նախագծման, գիտական և ինժեներական հաշվարկների, մեծածավալ տվյալների մշակման և բարդ ալգորիթմների զուգահեռ իրականացման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտությունների, կիրառական մաթեմատիկայի և հաշվողական տեխնիկայի մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով բազմապրոցեսորային կլաստերային համակարգերում զուգահեռ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքների և արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնների խորքային ընկալմանը։

Лингвистика

2016 թվականին Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչության կողմից լույս տեսած այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Ռաֆայել Լեմկինի՝ ցեղասպանության հանցագործության վերաբերյալ մշակած կոնվենցիայի նախագծի և Միավորված ազգերի կազմակերպության կողմից 1948 թվականին ընդունված Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիայի համեմատական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հեղինակներն են Ս. Գասպարյանը, Շ. Պարոնյանը, Ա. Չուբարյանը և Գ. Մուրադյանը։ Հետազոտությունն իրականացվել է լեզվաբանական և խոսույթի վերլուծության տեսանկյունից՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու իրավական փաստաթղթերի բովանդակային, իմաստային, բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հեղինակներն ուսումնասիրում են, թե ինչպես են լեզվական միջոցների ընտրությունը, բառերի իմաստային նրբերանգները, շարահյուսական կառուցվածքները և արտահայտչական ձևերը մասնակցում իրավական փաստաթղթերի բովանդակության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են ցեղասպանության սահմանման, դատապարտման, կանխարգելման և պատժման վերաբերյալ գաղափարներն արտահայտվում սկզբնական նախագծում և ՄԱԿ-ի ընդունած վերջնական փաստաթղթում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով դիտարկվում են իրավական խոսույթի գործառույթները, պաշտոնական լեզվի ազդեցությունը փաստաթղթի ընկալման վրա, ինչպես նաև լեզվական ձևակերպումների և դրանց հաղորդակցական նշանակության փոխհարաբերությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Ռաֆայել Լեմկինի մտահղացումների և միջազգային իրավունքի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը։ Լեմկինը կարևոր դեր է ունեցել ցեղասպանության հասկացության մշակման և միջազգային մակարդակում այդ հանցագործության կանխարգելման ու պատժման իրավական մեխանիզմների հաստատման գործում։ 1948 թվականի կոնվենցիայի ընդունումը դարձավ միջազգային իրավունքի պատմության կարևոր հանգրվան՝ սահմանելով ցեղասպանության կանխարգելման և մեղավորներին պատժելու պետությունների պարտավորությունները։ Գրքում ներկայացվող լեզվաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են իրավական փաստաթղթերի խմբագրման և քննարկման ընթացքում կատարված փոփոխություններն ազդել դրանց իմաստային ընդգրկման, գաղափարական շեշտադրումների և հաղորդակցական ուժի վրա։ Հետազոտությունը համադրում է լեզվաբանության, իրավական խոսույթի ուսումնասիրության, իմաստաբանության, գործաբանության և պատմական վերլուծության տարրերը՝ ստեղծելով միջգիտակարգային ուսումնասիրության շրջանակ։ Այն կարևոր է ոչ միայն ցեղասպանության վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերի լեզուն հասկանալու, այլև իրավական տեքստերի ստեղծման, մեկնաբանման և հանրային նշանակության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, թարգմանիչների, իրավաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պատմաբանների, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և բուհերի ուսանողների համար։ Այն նաև նշանակալի նյութ է գիտական խոսույթի վերլուծության և հայագիտության ոլորտում՝ նպաստելով ցեղասպանության իրավական հասկացության ձևավորման պատմության, լեզվական արտահայտման և միջազգային իրավական կարգավորման գործընթացների ավելի խորքային ըմբռնմանը: