Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Апрель, №4-5)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բլազարների ուսումնասիրությանը բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթային տիրույթում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այս ակտիվ գալակտիկական միջուկների ամենաէներգետիկ գործընթացների ֆիզիկական բնույթը և ճառագայթման առաջացման մեխանիզմները։ Բլազարները առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում այն պատճառով, որ դրանց կենտրոնում գտնվող գերզանգվածային սև խոռոչների շուրջ ձևավորվող հարաբերականիստական շիթերից մեկը ուղղված է դիտորդի տեսադաշտին, ինչի հետևանքով դրանց ճառագայթումը կարող է դիտվել շատ բարձր պայծառությամբ և զգալի փոփոխականությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթման դիտողական հատկությունները, աղբյուրների հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց հոսքի, սպեկտրի և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման եղանակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բլազարների գամմա-ճառագայթային փոփոխականությանը, քանի որ բռնկումները և պայծառության կտրուկ փոփոխությունները կարևոր տեղեկություն են տալիս շիթերում ընթացող մասնիկների արագացման և էներգիայի արտազատման գործընթացների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել գամմա-ճառագայթների լուսային կորերի կառուցում և վերլուծություն, բռնկումների հաճախականության, տևողության, ամպլիտուդի և էներգետիկ բնութագրերի գնահատում, ինչպես նաև տարբեր ժամանակահատվածներում աղբյուրների ակտիվության համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է գամմա-ճառագայթային սպեկտրի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել ֆոտոնների էներգետիկ բաշխումը և բացահայտել այն ֆիզիկական գործընթացները, որոնք պատասխանատու են բարձր էներգիայի ճառագայթման առաջացման համար։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել էլեկտրոնների և այլ մասնիկների արագացման, սինքրոտրոնային ճառագայթման, հակադարձ Կոմպտոնի ցրման և այլ հնարավոր մեխանիզմների դերը։ Տարբեր տեսական մոդելների համադրումը դիտողական տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել հարաբերականիստական շիթերի ֆիզիկական պարամետրերը, մասնիկների էներգետիկ բաշխումը, մագնիսական դաշտի ազդեցությունը և ճառագայթման առաջացման տարածքի հնարավոր հատկությունները։ Բարձր էներգիայի գամմա-տիրույթի տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նաև համադրվել ռադիո, օպտիկական և ռենտգենյան դիտումների հետ, ինչը թույլ է տալիս կառուցել բլազարների բազմալիքային սպեկտրալ պատկերը և ուսումնասիրել տարբեր էներգետիկ տիրույթներում դիտվող փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տվյալների վիճակագրական մշակումը, չափումների անորոշությունների գնահատումը և փոփոխականության իրական բնույթի տարբերակումը դիտողական սխալներից կամ ֆոնային ազդանշաններից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստղաֆիզիկոսներին, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետներին, դիտողական աստղագետներին, տիեզերական ճառագայթման հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթների միջոցով ավելի խորությամբ հետազոտելու բլազարների ակտիվ գալակտիկական միջուկները, դրանց հարաբերականիստական շիթերը և ծայրահեղ էներգետիկ պայմաններում ընթացող մասնիկների արագացման ու ճառագայթման գործընթացները։

Психология

Սոցիալ-հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ընտանիքի գործառման առանձնահատկությունների և դրանց վրա ազդող սոցիալական, մշակութային ու հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանում և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բնակվող հայ ընտանիքների համեմատական վերլուծության շրջանակներում։ Քննության են առնվում ընտանիքի կառուցվածքը, հիմնական գործառույթները, ընտանեկան դերերի բաշխումը, միջանձնային հարաբերությունները և ընտանիքի անդամների փոխգործակցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային արժեքների, մշակութային ավանդույթների, ընտանեկան դաստիարակության, սերունդների փոխհարաբերությունների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը ընտանիքի հոգեբանական մթնոլորտի ձևավորման վրա։ Վերլուծվում են Հայաստանում և ԱՄՆ-ում բնակվող հայ ընտանիքների սոցիալական հարմարման պայմանները, ընտանեկան հարաբերությունների պահպանման մեխանիզմները և մշակութային ինքնության փոխանցման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև միգրացիայի, միջմշակութային շփումների, սոցիալ-տնտեսական պայմանների, կրթական միջավայրի և հասարակական արժեքների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները ընտանեկան կյանքի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ամուսնական հարաբերությունների, ծնողավարման մոտեցումների, ընտանեկան հաղորդակցության, կոնֆլիկտների կարգավորման և հոգեբանական աջակցության հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի հոգեբանական կայունության, փոխադարձ վստահության, հուզական աջակցության և ազգային մշակութային շարունակականության պահպանման գործոններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիալական հոգեբանության, ընտանիքի հոգեբանության, սփյուռքագիտության, սոցիոլոգիայի և միջմշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է բրոնզի և երկաթի դարաշրջաններում Հայաստանի հյուսիսարևմտյան տարածքներում անասնապահության և որսորդության զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերականգնել հին հասարակությունների տնտեսական գործունեության այդ կարևոր ոլորտների առանձնահատկությունները և պարզել դրանց դերը բնակչության կենսապահովման, սոցիալական կազմակերպման ու նյութական մշակույթի ձևավորման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված կենդանիների ոսկորները, դրանց տեսակային կազմը, տարածվածությունը, տարիքը և այլ տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության կողմից օգտագործված կենդանական ռեսուրսների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտանի կենդանիների՝ խոշոր և մանր եղջերավոր անասունների, ձիերի, խոզերի և այլ տեսակների բուծմանը, դրանց տնտեսական նշանակությանը և օգտագործման տարբեր ուղղություններին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև անասնապահության կազմակերպման ձևերին, արոտավայրերի օգտագործմանը, սեզոնային տեղաշարժերին և բնական միջավայրի ազդեցությանը կենդանիների բուծման վրա։ Որսորդության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու վայրի կենդանիների տեսակային կազմը, որսի տարածված ձևերը, օգտագործվող գործիքներն ու զենքերը և որսի ունեցած դերը սննդի ու տնտեսական կյանքի մեջ։ Հատուկ նշանակություն ունի անասնապահության և որսորդության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա միջոցով կարելի է պարզել, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում և բնակավայրերում որքանով է բնակչությունը կախված եղել ընտելացված կենդանիներից կամ վայրի կենդանական ռեսուրսներից։ Աշխատության մեջ կարող են համադրվել կենդանահնագիտական տվյալները բնակավայրերի, կացարանների, տնտեսական կառույցների, աշխատանքային գործիքների և որսորդական զինատեսակների վերաբերյալ հնագիտական նյութերի հետ։ Այսպիսի համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարածաշրջանի հին բնակչության տնտեսության և կենսակերպի մասին։ Հյուսիսարևմտյան Հայաստանի բնական պայմանների ուսումնասիրությունը ևս կարևոր է, քանի որ լեռնային ռելիեֆը, կլիման, բուսականությունը և ջրային ռեսուրսները նշանակալիորեն ազդել են անասնապահության և որսորդության հնարավորությունների վրա։ Հետազոտությունը կարող է բացահայտել նաև բրոնզի դարից երկաթի դար անցման ընթացքում տեղի ունեցած տնտեսական փոփոխությունները, կենդանիների կազմի հնարավոր փոփոխությունները և դրանց կապը հասարակական ու տեխնոլոգիական զարգացումների հետ։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ անասնապահության և որսորդության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել ոչ միայն հին տնտեսության կառուցվածքը, այլև բնակչության սննդակարգը, շրջակա միջավայրի օգտագործման եղանակները և մարդու ու բնության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հնագետներին, կենդանահնէաբաններին, պատմաբաններին, հնագույն տնտեսության և Հայաստանի նախապատմական ու վաղ պատմական մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է 1998–2009 թվականներին Սիրիայի և Թուրքիայի միջպետական հարաբերությունների զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Քննարկվում են երկու պետությունների միջև հարաբերությունների պատմական նախադրյալները, քաղաքական հակասությունների հիմնական պատճառները և երկկողմ համագործակցության ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1998 թվականի սիրիա-թուրքական ճգնաժամին, անվտանգության ոլորտում առաջացած տարաձայնություններին և Ադանայի համաձայնագրի նշանակությանը հարաբերությունների հետագա կարգավորման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են սահմանային անվտանգության, քրդական հարցի, տարածաշրջանային ազդեցության և ջրային ռեսուրսների օգտագործման հետ կապված հիմնախնդիրները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ազդեցություն են ունեցել երկու երկրների արտաքին քաղաքական հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում են քաղաքական երկխոսության ակտիվացման, դիվանագիտական շփումների ընդլայնման և փոխադարձ վստահության ամրապնդման գործընթացները։ Կարևորվում են 2000-ական թվականներին երկկողմ հարաբերությունների զարգացման նոր միտումները, բարձր մակարդակի պաշտոնական այցելությունները, տնտեսական կապերի ընդլայնումը և առևտրային համագործակցության խորացումը։ Անդրադարձ է կատարվում Թուրքիայի տարածաշրջանային արտաքին քաղաքականության փոփոխություններին, Սիրիայի միջազգային դիրքավորմանը և Մերձավոր Արևելքում ձևավորվող քաղաքական հարաբերությունների ազդեցությանը երկու պետությունների համագործակցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել դիվանագիտական փաստաթղթերը, միջպետական համաձայնագրերը, պաշտոնական հայտարարությունները և միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ գիտական ուսումնասիրությունները։ Առանձնացվում են երկկողմ հարաբերությունների կարգավորման քաղաքական նախադրյալները, անվտանգության շահերի փոխհամաձայնեցման հնարավորությունները և տարածաշրջանային համագործակցության զարգացմանը նպաստող գործոնները։ Դիտարկվում են նաև Իրաքում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների, միջազգային ուժային կենտրոնների քաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ազդեցությունները սիրիա-թուրքական հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության, Թուրքիայի և Սիրիայի արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև տարածաշրջանային միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Психология

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մասնագետի հոգեբանասոցիալական կարողունակությունները՝ որպես աշխատանքային արդյունավետության, մասնագիտական հաջողության և սոցիալական հարմարվողականության կարևոր հիմք։ Այն անդրադառնում է հաղորդակցական հմտություններին, թիմային աշխատանքի կազմակերպմանը, էմպաթիայի և հուզական ինտելեկտի դերին մասնագիտական միջավայրում։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են նաև կոնֆլիկտների լուծման ռազմավարությունները, սթրեսակայունությունը, ինքնակարգավորման մեխանիզմները և պատասխանատու որոշումների կայացման հոգեբանական հիմքերը։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես են անհատական որակները՝ ինքնավստահություն, նախաձեռնողականություն, ճկունություն և սոցիալական զգայունություն, ազդում մասնագիտական զարգացման և կազմակերպական արդյունավետության վրա։ Նյութը համադրում է տեսական մոտեցումներ և գործնական վարժություններ՝ օգնելով զարգացնել կիրառելի հմտություններ իրական աշխատանքային իրավիճակներում։ Գիրքը օգտակար է ուսանողների, հոգեբանների, ղեկավարների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են բարձրացնել իրենց մասնագիտական և սոցիալական արդյունավետությունը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Թեքեյանի քնարական ժառանգության մեջ սիրո թեմայի գեղարվեստական մարմնավորման, գաղափարական բովանդակության և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է սիրային քնարերգության հոգեբանական խորության, զգացմունքային բազմազանության և քնարական հերոսի ներաշխարհի բացահայտման վրա։ Սերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական զգացմունք, այլև որպես մարդու հոգևոր աշխարհի, հիշողության, կարոտի, երջանկության, բաժանման և ժամանակի անցողիկության հետ կապված բազմաշերտ ապրում։ Քննության են առնվում այն բանաստեղծությունները, որոնցում սիրային զգացումը դրսևորվում է տարբեր հոգեվիճակներով՝ հիացմունքից ու մտերմության ձգտումից մինչև հեռավորություն, կորուստ, միայնություն և անցյալի վերապրում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քնարական հերոսի հոգեբանական կերպարին, նրա ներքին երկխոսությանը և զգացմունքների աստիճանական զարգացմանը։ Բանաստեղծական խոսքի զուսպ և ներանձնային բնույթը հնարավորություն է տալիս սիրային ապրումները ներկայացնել առանց արտաքին իրադարձությունների գերակշռության՝ առաջնային դարձնելով մարդու ներաշխարհում կատարվող փոփոխությունները։ Կարևորվում է հիշողության դերը, քանի որ անցած զգացմունքը հաճախ վերածվում է ներկա հոգեվիճակը ձևավորող ուժի, իսկ ժամանակային հեռավորությունը սիրո ապրումին հաղորդում է նոր իմաստային երանգներ։ Ուսումնասիրվում է սիրո և գեղեցկության փոխկապակցվածությունը, սիրելիի կերպարի բանաստեղծական իդեալականացումը, ինչպես նաև իրականության և երազանքի հարաբերակցությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում բնապատկերների, գույների, լույսի, երաժշտականության և խորհրդանշական պատկերների կիրառմանը, որոնց միջոցով արտաքին աշխարհը համահունչ է դառնում քնարական հերոսի ներքին ապրումներին։ Գրականագիտական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են բառապաշարի ընտրությունը, պատկերավորման միջոցները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, կրկնությունները, հակադրությունները, տողի ռիթմական կազմակերպումը և բանաստեղծական խոսքի հնչերանգը։ Կարևորվում է նաև արևմտահայերենի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը, լեզվի նրբությունը և արտահայտչականությունը, որոնք նպաստում են զգացմունքային ու հոգեբանական բարդ վիճակների փոխանցմանը։ Սիրային քնարերգությունը դիտարկվում է հեղինակի ընդհանուր աշխարհայացքի և ստեղծագործական համակարգի շրջանակում՝ ցույց տալով դրա կապերը կյանքի, մարդու, ժամանակի, անցյալի և հոգևոր արժեքների վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևմտահայ գրական միջավայրին և այն գեղագիտական ուղղություններին, որոնց պայմաններում ձևավորվել է բանաստեղծի ստեղծագործական անհատականությունը։ Համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ավանդական սիրային քնարերգությունից ժառանգված հատկանիշներն ու այն նորարարական գծերը, որոնց շնորհիվ զգացմունքի արտահայտությունը ձեռք է բերում անհատական և հոգեբանական խորություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Վահան Թեքեյանի ստեղծագործական աշխարհի, արևմտահայ բանաստեղծության զարգացման և հայ սիրային քնարերգության գեղարվեստական առանձնահատկությունների ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, պոետիկայով և քնարերգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող գրականագետների, բանասերների, հետազոտողների, ուսուցիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։